Z dwóch do pięciu osób ma być też zwiększona liczba przedstawicieli organizacji pozarządowych w Radzie NCRSO.

Czytaj: Rząd zorganizuje społeczeństwo obywatelskie>>

Pełnomocnik Rządu ds. społeczeństwa obywatelskiego opublikował raport z konsultacji publicznych projektu ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NCRSO).

Narodowe Centrum ma wspierać organizacje pozarządowe i rozdzielać przeznaczone dla nich środki. Przejmie zadania Departamentu Pożytku Publicznego w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - obecnie jednostki odpowiedzialnej za III sektor. Nadzór nad Narodowym Centrum sprawować będzie pełnomocnik rządu do spraw społeczeństwa obywatelskiego. Kierować nim ma prezes Narodowego Centrum, przy wsparciu Rady Narodowego Centrum.

Jak poinformowano w raporcie z konsultacji, najwięcej uwag, które wpłynęły w związku z projektem dotyczyło szczególnego i odmiennego od zapisanego w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie trybu realizacji zadań przez Narodowe Centrum (rozdz. 4 projektu) oraz obecności przedstawicieli organizacji pozarządowych w Radzie Narodowego Centrum (art. 9).

Autorzy uwag podnosili, że organizacje pozarządowe przyzwyczaiły się do znanego im od 2004 r. trybu zlecania zadań, standardów i procedur dotyczących konkursów przeprowadzanych na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Pojawiały się m.in. opinie, że sprawdzony tryb funkcjonuje od wielu lat i dzięki temu działa jednolita zasada zlecania zadań publicznych, a zmiana zaburzałaby wypracowane dotychczas rozwiązania. Wskazywano, że po zmianach zlecanie zadań publicznych opierać się będzie o subiektywne i zmienne przesłanki. Podnoszono, że konkursy ogłaszane przez Narodowe Centrum powinny mieć formę konkursów ofert według zasad określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego; wskazywano, że tryb realizacji zadań opisany w tej ustawie oparty jest na zasadach pomocniczości, suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej konkurencji i jawności.

Autorzy projektu postanowili uwzględnić postulaty środowiska organizacji pozarządowych i oprzeć tryb realizacji zadań przez Narodowe Centrum o zapisy ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Wiele zgłaszanych uwag dotyczyło poszerzenia obecności przedstawicieli organizacji obywatelskich w Radzie Narodowego Centrum. Autorzy uwag wskazywali, że obecność jedynie dwóch przedstawicieli środowiska obywatelskiego w siedmioosobowej Radzie jest niewystarczająca. Poza tym wyrażano obawy, że działania NCRSO nie będą poddane skutecznej kontroli społecznej, a nieliczny udział przedstawicieli strony społecznej w Radzie Narodowego Centrum leży w sprzeczności z uzasadnieniem projektu, które jako jeden z głównych problemów sektora obywatelskiego wskazuje niski poziom dialogu społecznego. Podnoszono też, że skład i sposób wyboru członków Rady powoduje, iż będzie to ciało, w którym zdecydowaną większość stanowili będą przedstawiciele władzy wykonawczej.

Jak poinformowano w raporcie, aktualne brzmienie art. 9 projektu stanowi, że w skład Rady Narodowego Centrum będzie wchodzić 11 członków, w tym 3 członków reprezentujących Prezesa Rady Ministrów, reprezentant ministra finansów, reprezentant Prezydenta RP, członek reprezentujący jednostki samorządu terytorialnego wskazywany przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz 5 członków reprezentujących organizacje pozarządowe. W związku z tym - jak podkreślono - w skład Rady będzie wchodzić 5 członków reprezentujących organy władzy wykonawczej, jeden przedstawiciel samorządów oraz 5 członków, którzy nie będą reprezentować organów administracji publicznej.

Dodatkowo w projekcie zastosowano sposób wyłaniania pozarządowych członków Rady Narodowego Centrum identyczny z tym, który jest znany z ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w odniesieniu do pozarządowych członków Rady Działalności Pożytku Publicznego.

Tym samym - jak wskazano w raporcie - autorzy projektu także w tym obszarze wyszli naprzeciw oczekiwaniom środowiska pozarządowego. Podkreślono jednak, że Narodowe Centrum ma być instytucją podlegającą nadzorowi Prezesa Rady Ministrów i realizującą rządowe programy wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego ze środków publicznych. "Nadzór premiera w takich okolicznościach musi być realny i dlatego ustawa zapewnia Prezesowi Rady Ministrów skuteczne narzędzia wykonywania nadzoru. Poszerzona obecność pozarządowych przedstawicieli w Radzie ma służyć zwiększeniu przejrzystości działań Centrum" - czytamy w raporcie.

W debacie wywołanej przez proces konsultacji pojawiło się wiele pytań i wątpliwości dotyczących nowych regulacji oraz Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. W trakcie regionalnych konferencji - które były elementem konsultacji - przedstawiciele pełnomocnika rządu ds. społeczeństwa obywatelskiego podkreślali, że celem powstania Narodowego Centrum jest stworzenie instytucjonalnych, organizacyjnych i prawnych warunków do bardziej efektywnej realizacji programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.

Autorzy projektu podkreślają, że proponowane zmiany dotyczą wyłącznie zarządzania programami rządowymi, a więc nie odnoszą się do realizacji zadań publicznych z udziałem organizacji pozarządowych ani przez samorządy, ani przez poszczególne ministerstwa. Pojęcie społeczeństwa obywatelskiego - przekonują - jest szersze niż sektor pozarządowy i poza działalnością organizacji pozarządowych obejmuje m.in. działania nieformalne oraz wolontariat czy edukację obywatelską i m.in. właśnie takie aktywności Narodowe Centrum będzie wspierać.(PAP)