Już tylko niecałe cztery miesiące zostały polskiemu rządowi i ustawodawcy na wprowadzenie w życie przepisów chroniących osoby uczestniczące w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Projekt wprawdzie jest, ale wciąż nie trafił do Sejmu. Organizacje oczekujące na to nowe prawo apelują o przyspieszenie prac, ale także o wysłuchanie ich opinii przed podjęciem ostatecznych decyzji.

Naczelna Rada Adwokacka zmieniła formułę konkursu, który od 2017 r. honorował adwokatki wykazujące się osiągnięciami w ramach prowadzonej działalności zawodowej, widocznym zaangażowaniem w prace samorządu adwokackiego, a także inną aktywnością, w tym społeczną lub naukową. W tym roku, w ramach tego samego konkursu, ma być też wyłaniany Adwokat Roku. Opublikowano stanowisko podpisane przez ponad 60 adwokatek i adwokatów, w którym wskazano, że takie działanie może prowadzić do ograniczenia widoczności i reprezentacji kobiet w życiu samorządowym.

Choć pomysł udostępnienia w mObywatelu szybkiego potwierdzenia niekaralności zyskał poparcie resortu cyfryzacji, Ministerstwo Sprawiedliwości studzi entuzjazm. Zanim rząd pozwoli sprawdzić „czyste konto” w telefonie, musi najpierw zbudować nowy system KRK 2.0, a dopiero potem zastanowić się nad integracją i zmianami w dziesiątkach ustaw. O szybkim wdrożeniu nie ma na razie mowy.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty poinformował, że zdecydował o szerokich konsultacjach prezydenckiego projektu o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i skierowaniu go do opinii Komisji Weneckiej. Powołując się na opinie prawników, uzasadnił, że projekt może naruszać niezawisłość sędziowską i podział władzy. Regulacja zakłada m.in. penalizację kwestionowania przez funkcjonariuszy publicznych konstytucyjnych i ustawowych uprawnień prezydenta. Przekazuje też mu kompetencje dotyczące publikacji obwieszczeń o konkursach sędziowskich.

Sędzia, który jest podejrzany o spowodowanie kolizji drogowej w postaci zderzenia z drzewem pod wpływem alkoholu, może wrócić do pracy w sądzie, w wydziale karnym - taka jest konkluzja wyjaśnień Sądu Najwyższego. Izba Odpowiedzialności Zawodowej wyjaśnia, że nie przewiduje możliwości przedłużenia zarządzonej przerwy w czynnościach służbowych sędziego Jakuba Iwańca.

Adwokaci, podobnie jak prokuratorzy, nie zamierzają odpuścić sprawy swoich dyżurów obrończych. Chcą dostawać wynagrodzenia już za sam stan gotowości, uzasadniając to tym, że poświęcają swój czas, a często muszą się stawiać na nie w sądzie. NRA zdecydowała właśnie o złożeniu w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Warszawie wniosku o skierowanie do TSUE pytania prejudycjalnego dotyczącego odpłatności za dyżury. Liczy na podobne rozstrzygnięcie jak w chorwackiej sprawie dotyczącej dyżurów prokuratorskich.

Prezydencki projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zakłada m.in., że to prezydent, a nie minister sprawiedliwości, mając na względzie – jak zapisano – racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego i potrzeby wynikające z obciążenia, obwieszczał w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej liczbę wolnych stanowisk sędziowskich i asesorskich przewidzianych do objęcia w poszczególnych sądach. Miałby też odpowiadać za regulamin wewnętrznego urzędowania sądów.

W czwartek prezydent Karol Nawrocki zdecydował o zawetowaniu ustawy o KRS, przygotowanej przez rząd. Tego samego dnia upubliczniony został jego własny projekt w tej sprawie. Projekt został już skierowany do Sejmu. Prezydent zapowiedział, że jeśli jego propozycje zostaną odrzucone, to "zwróci się do Narodu z wnioskiem o referendum w sprawie przywrócenia normalności w funkcjonowaniu sądów".

Prezydent Karol Nawrocki poinformował, że zdecydował o zawetowaniu nowelizacji ustawy o KRS. Już wcześniej wskazywał, że nie jest zwolennikiem oddawania kwestii – jak mówił – układania polskich sądów wyłącznie przez środowisko sędziowskie. Nowelizacja zakłada wybór 15 sędziów-członków KRS przez sędziów, a nie jak jest obecnie przez Sejm.

Sąd Okręgowy w Warszawie poinformował o uwzględnieniu wniosku prokuratury o wyłączenie sędziego Dariusza Łubowskiego z SO od sprawy ENA wobec byłego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Chodzi o sędziego, który w grudniu 2025 r. zdecydował o uchyleniu ENA wobec byłego wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich". Polityk przebywa na Węgrzech, gdzie otrzymał azyl.

Czy wykonywanie zawodu radcy prawnego uchybia godności prokuratora w stanie spoczynku? Na to pytanie twierdząco odpowiedział Sąd Najwyższy i utrzymał w mocy karę w postaci nie waloryzowania uposażenia przez rok. Prokurator w stanie spoczynku nie może wykonywać innych zawodów prawniczych. Sprawa jest o tyle zastanawiająca, że przez 20 lat nikt w gorzowskiej prokuraturze nie zauważył, że prokurator nie odbiera wypłaty.

Już rok temu miał być gotowy projekt nowelizacji ustawy pozwalającej na izolowanie w ośrodkach w Gostyninie i Czersku osób mogących – z powodu zaburzonej psychiki lub preferencji seksualnych – popełnić na wolności kolejne przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności seksualnej. Projektu wciąż nie ma, ale resort zdrowia przekazał już swoje propozycje. Mają dotyczyć m.in. określenia katalogu praw mieszkańców tych placówek oraz listy środków dyscyplinarnych i naruszeń, w związku z którymi można je zastosować.

Projekt ustawy o pracownikach sądów ma trafić do konsultacji społecznych na przełomie lipca i sierpnia 2026 roku. Złożenie projektu do Sejmu przewidywane jest w okresie od września do listopada 2026 roku, a ustawa miałaby wejść w życie w 2027 roku – taki harmonogram zaprezentowało przedstawicielom związków zawodowych MS. 12 marca br. ma odbyć się kolejne spotkanie, tym razem z konkretnymi rozwiązaniami. Nieoficjalnie wiadomo, że kwestia wynagrodzeń miałaby być rozwiązana mnożnikami i kwotą bazową, której wysokość byłaby określana ustawą budżetową.

Liczba kompetencji dla referendarzy cały czas się zwiększa. Nic dziwnego, że chcieliby mieć możliwość szybszego awansu na stanowisko sędziego, szczególnie w sytuacji gdy mają zdane egzaminy prawnicze. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że nad problemem się pochyla, konkretnych propozycji na razie jednak nie ma. Pojawiło się za to opracowanie IWS, które wśród referendarzy wzbudziło ogromne emocje, bo wskazano w nim m.in., że postulat referendarzy i asystentów dotyczący większego otwarcia dostępu do zawodu sędziego należy ocenić jako... zbyt daleko idący.

Sąd Okręgowy w Warszawie wydał europejski nakaz aresztowania (ENA) wobec byłego wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. W grudniu sędzia Dariusz Łubowski z warszawskiego SO zdecydował o uchyleniu wobec niego ENA, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich". Prokuratura ponownie jednak wystąpiła z wnioskiem, a sędzia został wyłączony ze sprawy. Został też – jak wyjaśniał minister sprawiedliwości Waldemar Żurek – z powodów organizacyjnych odwołany z funkcji kierownika Sekcji Postępowania Międzynarodowego do spraw z zakresu prawa karnego.

Finansowanie CZP miałoby w części opierać się na ryczałcie rocznym, na czym zależało przedstawicielom już istniejących placówek. Ale kryteria będą bardziej złożone, eksperci rekomendują model mieszany (budżet populacyjny, komponent zadaniowy, premia jakościowa) – wynika z raportu zespołu ds. zmian systemowych w centrach zdrowia psychicznego. Stawka w dużej mierze będzie zależała od zakresu i jakości udzielanej pomocy.

Procedura wyboru 15 sędziów/członków KRS rozpoczęła się już w ubiegłym tygodniu. Pierwsze listy poparcia z kandydatami już są, a prezesi – co istotne – 10 z 11 Sądów Apelacyjnych wydali stanowisko, w którym apelują, by sędziowie wzięli udział w wyborze 15 najlepszych spośród wszystkich zgłoszonych marszałkowi Sejmu kandydatów. Potem miałby ich zaakceptować Sejm. Nacisk kładą przy tym na „powszechność”, i... z tym może być największy problem. Gros sędziów już zapowiada, że nie weźmie w tym udziału, a prawnicy wskazują na brak podstawy prawnej.

Obecnie procedura cywilna nie traktuje w specjalny sposób statusu prywatnych opinii czy ekspertyz, ale w praktyce strony niejednokrotnie takimi dowodami się posługują. Opinie czy ekspertyzy nie mogą jednak zastąpić dowodu z opinii biegłego sądowego lub instytutu. Ale zrównanie statusu opinii prywatnych oraz tych sporządzonych w konkretnej sprawie na zlecenie sądu nie jest najszczęśliwszym pomysłem – twierdzi dr Rafał R. Wasilewski, radca prawny prowadzący kancelarię w Szczecinie.

Krajowa Izba Radców Prawnych rozpoczęła III edycję ogólnopolskiego konkursu kwartalnika „Radca Prawny. Zeszyty Naukowe" na najlepsze prace naukowe o tematyce związanej z samorządem zawodowym radców prawnych lub wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Celem konkursu jest promowanie prac, które dotyczą działalności samorządu radców prawnych oraz deontologii zawodowej. Uczestnikami mogą być autorzy m.in. rozpraw doktorskich, prac magisterskich, monografii, artykułów naukowych, które zostały obronione lub opublikowane w ubiegłym roku.

20 lutego br. w Auli Starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego odbędzie się konferencja "Współpraca w arbitrażu: praca z klientem przed i w trakcie sporu" - organizuje ją Stowarzyszenie Moot Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Singapore International Arbitration Centre (SIAC). Patronat nad wydarzeniem objęły Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej, Sąd Arbitrażowy przy Konfederacji Lewiatan, Wydział Prawa i Administracji UW oraz Koło Naukowe Mediacji, Negocjacji i Arbitrażu. Wydarzenie to wstęp do konkursu Warsaw Pre-Moot.