Senat poprawił ustawę wprowadzającą obowiązek czipowania i rejestracji psów oraz kotów w Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK). Przyjął m.in. zasadę, że rejestracja kotów ma odbywać się na możliwie zbliżonych zasadach jak w przypadku psów. Odrzucił natomiast propozycję poprawki, która miała zwalnić organizacje prowadzące domy tymczasowe z opłat za oznakowanie i rejestrację zwierząt. Ustawa wróci teraz do Sejmu.

Nowe przepisy o jakości wody pitnej wprowadzają dodatkowe obowiązki dla gmin, dostawców wody i właścicieli obiektów publicznych. Ustawa z 13 marca 2026 r., podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego, wdraża dyrektywę UE i nakłada m.in. obowiązek ocen ryzyka oraz nowych badań jakości wody. Pierwsze analizy mają zostać wykonane już do końca 2026 r., a pełny system zacznie działać do 2028 r. Eksperci ostrzegają, że wdrożenie może kosztować nawet 100 mld zł.

Vendor lock-in brzmi jak modne hasło z branży IT. W praktyce jest jednak jednym z największych problemów współczesnych zamówień publicznych. Nie chodzi wyłącznie o sytuację, w której urząd korzysta z jednego systemu przez wiele lat. Chodzi o coś znacznie poważniejszego – o stopniowe uzależnianie zamawiającego od jednego wykonawcy, który jako jedyny zna kod, architekturę, integracje i sposób działania systemu - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

Senat zakończył w środę prace nad nowelizacją ustawy o finansach publicznych, wprowadzającą zmiany m.in. w systemie kontroli zarządczej i audytu wewnętrznego oraz obszarze zarządzania długiem publicznym. Ustawa zakłada, że wolne środki w funduszach prowadzonych przez Bank Gospodarstwa Krajowego trafią pod zarząd Ministerstwa Finansów. Wprowadzony ma też zostać państwowy egzamin na audytora.

Od 22 kwietnia jednostki samorządu terytorialnego muszą rozpocząć rejestrację w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych. Choć system zacznie działać od 1 lipca, JST mają czas tylko do końca maja na założenie kont, wydanie upoważnień i rejestrację użytkowników. W praktyce samorządowcy mają wiele wątpliwości, np. czy konto w systemie powinna zakładać gmina czy urząd gminy.

Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej uważa, że rządowy program CPN nie rozwiązał kłopotów samorządów związanych z gwałtownym wzrostem kosztów transportu. Związek domaga się zmian systemowych, m.in. wprowadzenia mechanizmów rekompensat dla jednostek samorządu terytorialnego, wsparcia transportu publicznego na obszarach wiejskich oraz pomocy w pokryciu rosnących kosztów ogrzewania budynków publicznych.

Skala spadku liczby ludności i urodzeń zmusza samorządy do rewizji długofalowych planów. Żadne z miast w Polsce nie osiągnęło wskaźnika, który gwarantuje zastępowalność pokoleń. Mniej mieszkańców oznacza wyższe koszty jednostkowe utrzymania infrastruktury i usług publicznych, a w perspektywie poważne wyzwania dla oświaty, mieszkalnictwa i planowania przestrzennego. Eksperci wskazują, że samorządowcy muszą przestawić się na zarządzanie kurczeniem się gmin.

Zarząd Unii Metropolii Polskich apeluje o niezwłoczne korekty ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz zasad finansowania oświaty. Wskazuje na narastającą rozbieżność pomiędzy zakresem zadań JST a poziomem ich dochodów oraz na systemowe niedoskonałości nowych „potrzeb oświatowych”. Zdaniem UMP brak zmian może prowadzić do utrwalenia nierównego traktowania miast na prawach powiatu oraz naruszać konstytucyjne zasady adekwatności finansowania.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim. Projekt ma stworzyć ramy prawne dla nowej formy współpracy pomiędzy gminami i powiatami Pomorza. Jednocześnie nowelizuje obowiązujące przepisy dotyczące związku metropolitalnego w województwie śląskim oraz kilkanaście innych ustaw związanych z jednostkami samorządu terytorialnego.

Wprowadzenie zmian w zakresie kontroli zarządczej i audytu wewnętrznego niesie ze sobą nie tylko potencjalne korzyści, ale także szereg ryzyk i wyzwań wdrożeniowych, które mogą wpłynąć na skuteczność reformy w praktyce. Niedobór wykwalifikowanych audytorów wewnętrznych stanowi jedno z najpoważniejszych ryzyk wdrożeniowych związanych z nową ustawą o finansach publicznych - pisze dr Beata Potemska.

Drożejące paliwa, wstrzymywane inwestycje i widmo ubytków w dochodach podatkowych – wojna na Bliskim Wschodzie coraz mocniej zaczyna uderzać w finanse samorządów, zwłaszcza najmniejszych. Gminy alarmują, że gwałtowny i nieprzewidywalny wzrost cen ropy oraz materiałów ropopochodnych zaczyna zakłócać lokalny transport publiczny, wyhamowuje inwestycje drogowe i termomodernizacyjne. Samorządowcy obawiają się jednocześnie zwiększania presji na zwolnienia i ulgi w podatkach ze strony przedsiębiorców oraz rolników.

W obszarze audytu wewnętrznego projektowane zmiany mają charakter zarówno definicyjny, jak i organizacyjny oraz jakościowy. Wprowadzenie nowej definicji audytu wewnętrznego, akcentującej jego rolę w tworzeniu wartości dodanej oraz wspieraniu usprawniania działalności jednostki, oznacza odejście od dotychczasowego, wąskiego i formalnego postrzegania audytu jako funkcji o charakterze wyłącznie kontrolnym - pisze dr Beata Potemska.

Nie mam wątpliwości, że obecna nowelizacja ustawy o pomocy społecznej jest dużą zmianą. Dotykamy bardzo wielu obszarów, które od lat nie były zmieniane. I jestem przekonana, że będzie to miało przełożenie właśnie na indywidualne sytuacje osób korzystających ze wsparcia w pomocy społecznej. Wpłynie chociażby na sytuację dzieci, które nie będą umieszczane w DPS-ach, czy bezpieczeństwo mieszkańców DPS-ów – mówi w rozmowie z Prawo.pl Katarzyna Nowakowska, wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej.

Karta Nauczyciela reguluje dokładnie kryteria przyznawania nagród dla uczących przy tablicy. Organ prowadzący szkołę nie może wprowadzać ani dodatkowych kryteriów, ani rezygnować z wymogów ustawowych, gdy wyznacza mierniki służące za podstawę oceny pracy nauczyciela, które związane są tylko i wyłącznie z jego pracą dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą. Nie wolno też zmieniać ustawowych terminów wypłat nagród - tak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego za IV kwartały 2025 r. zakończyły się zbiorczą nadwyżką budżetową w wysokości 1,8 mld zł, mimo że pierwotnie planowano deficyt przekraczający 30,6 mld zł. Dane ze sprawozdań pokazują także wzrost zarówno dochodów, jak i wydatków samorządów, w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego – poinformowało Ministerstwo Finansów.

W ostatniej dekadzie rola skarbnika gminy zmieniła się: od głównego księgowego do dyrektora finansowego, który zarządza płynnością, ryzykiem, negocjuje z bankami, firmuje trudne decyzje przed radą i… ponosi osobistą odpowiedzialność, także za cudze błędy. Przy tym wszystkim – nie ma realnej ochrony przed arbitralnym odwołaniem. Skarbnicy JST mówią, że przy coraz większym zakresie obowiązków, czują się jak rycerze z coraz cięższą zbroją, ale bez tarczy.

Projekt nowelizacji ustawy o finansach publicznych, przekazany do konsultacji publicznych przez ministra finansów, stanowi jedną z najbardziej kompleksowych reform w obszarze zarządzania sektorem publicznym od wielu lat. Zakres proponowanych zmian wykracza daleko poza kosmetyczne doprecyzowania – to przebudowa fundamentów systemu kontroli zarządczej i audytu wewnętrznego, która ma na celu zwiększenie przejrzystości, odpowiedzialności i skuteczności działania jednostek sektora finansów publicznych - pisze dr Beata Potemska.

Regionalne izby obrachunkowe zakończyły proces opiniowania projektów budżetów jednostek samorządu terytorialnego na 2026 rok. Zdecydowana większość opinii była pozytywna. RIO wydały 2307 opinii o możliwości sfinansowania deficytu. Wyniki opiniowania przedstawił podczas trwającego w Warszawie VIII Krajowego Kongresu Skarbników - Damian Grzelka przewodniczący Krajowej Rady RIO.

Zmiany w prawie finansowym oraz ich praktyczne zastosowanie, problemy strukturalne związane z budżetami jednostek samorządowych, a także nowoczesne modele zarządzania finansami publicznymi – wokół tych zagadnień koncentrować się będzie tematyka VIII Krajowego Kongresu Skarbników, który 12 marca 2026 r. rozpoczął się w Warszawie.

Ministerstwo Finansów udostępniło API do systemu Centralny Rejestr Umów JSFP (system CRU JSFP). Resort udostępnił też środowisko testowe. Jednocześnie ruszył system obsługi zgłoszeń dotyczących funkcjonowania rejestru.