Związek Gmin Wiejskich RP krytykuje projekt rozporządzenia MRPiPS dotyczący wynagrodzeń pracowników samorządowych. Zdaniem Związku podniesienie minimalnych stawek nie rozwiązuje problemów strukturalnych. Organizacja domaga się systemowych zmian, które zapewnią stabilność zatrudnienia i poprawią jakość usług publicznych.

Posłowie Lewicy zaproponowali zastąpienie dotychczasowej opłaty miejscowej (klimatycznej), łatwiejszą do egzekucji opłatą turystyczną. Nowe rozwiązanie mogłoby objąć wszystkie gminy i miasta odwiedzane przez turystów, niezależnie od walorów krajobrazowych i klimatycznych. Zwiększyłoby to budżety gmin. Samorządy popierają kierunek zmian, mają jednak uwagi do szczegółów projektu.

Pomysł, aby ułatwić powstawanie nowych izb wytrzeźwień zyskuje poparcie ministerialnych urzędników. Resort zdrowia nie widzi przeszkód, aby nawet mniejsze samorządy same decydowały, czy będą tworzyć stałe bądź sezonowe izby, aby pijani nie trafiali na szpitalne oddziały ratunkowe. MSWiA chciałoby w ten sposób odciążyć komisariaty, gdzie obecnie aż co czwarty zatrzymany trafia w celu wytrzeźwienia. Brakuje jednak na razie propozycji konkretnych rozwiązań legislacyjnych.

1 stycznia 2026 roku weszły w życie zaktualizowane progi unijne w zamówieniach publicznych. Choć zmiany są niewielkie, mogą przesądzić o konieczności stosowania pełnego reżimu unijnego. Zamawiający powinni zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe szacowanie wartości zamówień, właściwy kurs euro oraz aktualizację procedur, aby uniknąć ryzyka odwołań i powtórzenia postępowań.

Od 1 stycznia 2026 r. gminy mogą tworzyć młodzieżowe rady jednostek pomocniczych, np. w sołectwach, a wójt powołać konwent sołtysów. Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim wprowadza też obowiązkowe diety oraz ubezpieczenia OC i NNW dla sołtysów, a także upraszcza procedurę składania wniosków o fundusz sołecki oraz zmiany w ich ocenie.

Od 1 lipca 2026 r. wszystkie jednostki sektora finansów publicznych będą musiały rejestrować określone umowy w Centralnym Rejestrze Umów. Przyspieszone wdrożenie, brak limitu wartości i konieczność szczegółowego opisu przedmiotu umowy oznaczają dla wielu samorządów obciążenie administracyjne. Eksperci wskazują na problemy z kwalifikacją umów, ryzyko błędów i brak kadr. I podkreślają odpowiednie wcześniejsze przygotowanie się do obowiązków.

Nawet po śmierci matki obowiązek finansowy nie znika. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że gmina może żądać od córki zwrotu kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej. Wprawdzie, co do zasady, ulgi w spłacie należności są możliwe, ale po pierwsze - tylko w wyjątkowych sytuacjach, po drugie - zależą od uznania gminy.

Zaledwie 14,3 proc. polskich gmin (354 gminy) pobiera opłatę od posiadania psa. Z roku na rok liczba samorządów stosujących tę daninę maleje. Ministerstwo Finansów nie zamierza jednak wprowadzać zmian w tym zakresie uznając, że skoro gminy coraz częściej rezygnują z nakładania na mieszkańców tego obowiązku, ustawowe zmiany nie są potrzebne. Złożenie poselskiego projektu ustawy, który całkowicie zniesie opłatę za posiadanie psa, po raz kolejny zapowiada Polska 2050.

Od ponad dwóch dekad ranking zrównoważonego rozwoju gmin i miast pokazuje, które samorządy najlepiej gospodarują swoimi zasobami. W najnowszej edycji zestawienia pojawiły się jednostki, które awansowały dzięki inwestycjom finansowanym z budżetu centralnego – głównie na usuwanie szkód po działaniach wojska na wschodniej granicy. Eksperci zwracają uwagę, że takie dotacje, choć poprawiają infrastrukturę, zaburzają obraz długofalowego, samodzielnego rozwoju.

W Polsce potrafimy pisać projekty ustaw szybciej, niż jesteśmy w stanie przeczytać ich uzasadnienia. Wystarczy impuls polityczny, komentarz w mediach, nagłówki o aferze i już - kancelarie Sejmu pracują nocami, a eksperci dowiadują się o zmianach z internetu. To nie jest efekt uboczny, to mechanizm. Centralny Rejestr Umów stał się jednym z najjaskrawszych dowodów tej patologii — pisze Grzegorz Bełbowski, prawnik, który uczestniczył w tworzeniu ustawy na etapie rządowym.

Oczekiwania samorządów, które muszą osiągać odpowiednie poziomy recyklingu odpadów, mocno zderzają się z interesami firm śmieciowych, które nie chcą być obciążane finansowo za zaniechania urzędników i mieszkańców. Branża odpadowa walczy o swoje w Krajowej Izbie Odwoławczej i odnosi już pewne sukcesy.

Całkowite zniesienie limitu wartości umów podlegających obowiązkowi publikacji w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP), wpisywanie przedmiotu umowy, a nie ogólny przedmiotu umowy, przyśpieszenie wejścia przepisów o 3 miesiące – takie poprawki Senatu poparł Sejm. W czwartek ustawę zmieniającą CRU podpisał prezydent.

Urząd Zamówień Publicznych przygotował dla zamawiających specjalną „zieloną” publikację, jak w postępowaniach promować produkty i usługi ekologiczne. Wskazuje instrumenty prawne, to jak ekologiczne wymogi ująć w warunkach zamówienia, a także aspekty praktyczne wzmacniające ekologiczne wybory zamawiających.

Związek Miast Polskich negatywnie ocenił poselski projekt ustawy zakazującej sprzedaży mieszkań komunalnych z bonifikatą. Samorządy ostrzegają, że regulacja ograniczy ich decyzyjność w gospodarowaniu majątkiem i nie rozwiązuje problemu finansowania remontów lokali, które miałyby pozostać w zasobie gminnym.

Nowelizacja ustawy o funduszu sołeckim z 12 września 2025 r. wprowadza istotną zmianę: wójt, burmistrz lub prezydent miasta może odrzucić nie cały wniosek, lecz jedynie poszczególne przedsięwzięcia, które nie spełniają wymogów ustawowych. To rozwiązanie ułatwia procedowanie i jest korzystne zarówno dla sołectwa, jak i dla gminy.

Przyznanie pracownikom instytucji kultury „trzynastek” przewiduje złożony w Sejmie przez posłów Lewicy projekt nowelizacji ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Pracę nad zmianą zasad wynagrodzeń prowadzi też Ministerstwo Kultury i Sztuki. Do poprawy sytuacji w branży włączył się też Senat, który poparł petycję o rozpoczęcie prac legislacyjnych w tej sprawie.

Opłaty za dokumenty i oznaczenia komunikacyjne mają wzrosnąć średnio o 15 proc., a w przypadku tablic indywidualnych nawet trzykrotnie – wynika z projektu rozporządzenia Ministerstwa Infrastruktury. Podwyżki obejmą m.in. tablice rejestracyjne, nalepki legalizacyjne oraz wtórniki, których koszt ma być zrównany z ceną nowych tablic. Resort tłumaczy zmiany wieloletnim brakiem aktualizacji stawek i naciskiem ze strony samorządów.

Posłowie partii „Razem” chcą nakarmić za darmo wszystkie dzieci z podstawówek. Dobry pomysł. Gorzej jednak z jego realizacją. Samorządowcy wskazują m.in. brak właściwego oszacowania skutków finansowych, organizacyjnych i prawnych poselskiego projektu ustawy. Zwracają uwagę, że nie wszystkie dzieci chcą jeść obiad w szkolnej stołówce, nie wszystkie szkoły mają stołówki.

O 115,50 zł ma wzrosnąć opłata za wydanie prawo jazdy a o 5,5 zł opłata za wydanie międzynarodowe prawo jazdy – wynika z projektu rozporządzenia ministra infrastruktury. O podwyżkę opłat za wydanie tych dokumentów wnioskowali samorządowcy, uzasadniając, że do wydawania tych dokumentów muszą dopłacać.

Gminy chciałyby odzyskać pieniądze, które wydatkują na dopłatę pobytu w domu pomocy społecznej swoich mieszkańców, gdy ich bliscy nie partycypują w tych kosztach. Chodzi tu m.in. o pieniądze z masy spadkowej mieszkańca DPS. Coraz więcej gmin apeluje do rządu i parlamentu o zmianę prawa, a Związek Gmin Wiejskich RP proponuje konkretne zapisy legislacyjne w ustawie o pomocy społecznej.