Samorządowcy alarmują, że starzenie się społeczeństwa będzie coraz większym wyzwaniem dla lokalnych budżetów. Ich zdaniem gminy nie mają dziś dostępu do danych pozwalających określić skalę potrzeb opiekuńczych mieszkańców. Dlatego postulują utworzenie Systemu Informacji Senioralnej, który pomógłby planować politykę senioralną, rozwój usług społecznych i finansowanie opieki nad osobami starszymi.

Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało nowy projekt ustawy o usłudze ePłatności. Przewiduje on dotacje dla małych gmin i wsparcie integracji systemów do 2036 r. Samorządowcy zwracają jednak uwagę, że nawet pieniądze nie rozwiążą najważniejszego problemu – wiele urzędów jest uzależnionych od gotowości dostawców systemów informatycznych do integracji z rządową platformą.

Rada gminy może podnosić opłaty za parkowanie i wydłużać godziny funkcjonowania strefy płatnego parkowania, jeśli mieści się to w granicach wyznaczonych przez ustawę i służy realizacji polityki transportowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że sama wysokość stawek nie może być kwestionowana tylko dlatego, że różni się od opłat obowiązujących w innych miastach. Jednocześnie sąd zakwestionował część zapisów dotyczących abonamentów dla mieszkańców.

Dziki coraz śmielej wkraczają do polskich miast, a ich populacja rośnie w tempie, które zaczyna wymykać się spod kontroli. Samorządy alarmują, że zwierzęta stwarzają zagrożenie dla mieszkańców i powodują szkody, ale nie mogą skutecznie reagować. Powodem jest spór o to, kto powinien finansować odłów lub odstrzał redukcyjny – wojewoda czy powiat. Rozbieżne interpretacje przepisów sprawiają, że lokalne władze szukają prowizorycznych rozwiązań, a problem narasta.

Choć samorządy, rolnicy i spółki wodne od lat alarmują o pogarszającym się stanie urządzeń melioracyjnych, na kompleksowe zmiany systemowe nadal się nie zanosi. Ministerstwo Infrastruktury przyznaje, że dostrzega problemy związane z funkcjonowaniem spółek wodnych i prowadzi analizy dotyczące możliwych zmian prawnych. Konkretnego harmonogramu prac legislacyjnych ani propozycji zmian resort jednak nie podaje. Samorządowcy wskazują rozwiązania, które mogą uzdrowić sytuację.

Obowiązujące od początku 2025 r. przepisy o podatku od nieruchomości nie uporządkowały systemu, ale doprowadziły do nowych sporów, dotyczących m.in. opodatkowania transformatorów, węzłów cieplnych i magazynów. Kluczowe dla ich rozstrzygnięcia może być orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzeczeń WSA jest na razie niewiele, ale są zwykle niekorzystne dla podatników.

Samorządy i przedsiębiorcy mogą starać się już o preferencyjne pożyczki z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO), którego łączny budżet to 23 mld zł. Pierwszy nabór rozpoczął się w tym tygodniu, a już wpłynęły wnioski o wsparcie, m.in. od samorządu, który chce zrealizować projekty w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Gminy alarmują, że coraz trudniej finansować inwestycje wodociągowe i modernizację stacji uzdatniania wody. Choć przepisy nakładają na samorządy kolejne obowiązki związane z jakością wody, nie idzie za tym odpowiednie wsparcie finansowe. Wójtowie wskazują, że problemem są nie tylko ograniczone budżety, ale także skomplikowane procedury konkursowe i konieczność przygotowywania kosztownej dokumentacji jeszcze przed uzyskaniem dofinansowania.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie planuje zakazywać jednorazowych opłat za przyjęcie i utrzymanie bezdomnych zwierząt w schroniskach. Nie zamierza też tworzyć centralnego rejestru umów zawieranych przez gminy z takimi placówkami. Resort argumentuje, że organizacja opieki nad bezdomnymi zwierzętami należy do zadań własnych samorządów, a obowiązujące przepisy o zamówieniach publicznych pozwalają reagować na przypadki rażąco niskich cen.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o związku metropolitalnym w województwie pomorskim. Ustawa tworzy ramy prawne dla nowej formy współpracy pomiędzy gminami i powiatami Pomorza. Jednocześnie nowelizuje obowiązujące przepisy dotyczące związku metropolitalnego w województwie śląskim oraz kilkanaście innych ustaw związanych z jednostkami samorządu terytorialnego.

Samorządy mówią jednym głosem: przepisy o rozszerzonej odpowiedzialności producentów są pilnie potrzebne. Koszty gospodarowania odpadami stają się bowiem nie do zaakceptowania dla mieszkańców. Co więcej, szybko rosnące opłaty za odpady nie wystarczają już na pokrycie wydatków systemu, gminy muszą dopłacać do niego z własnych budżetów. Samorządowcy alarmują, że zwłoka we wdrożeniu ROP oznacza dalsze przerzucanie kosztów opakowań na mieszkańców i lokalne budżety.

Efekt skali w systemie wielojednostkowym pokazuje, że różnice kosztowe wynikające z wyboru modelu kontraktowego zamiast zakupów rynkowych narastają proporcjonalnie do liczby placówek. Przy rocznej różnicy na poziomie 5 520-10 908 zł dla jednej jednostki, obejmującej zarówno koszyk żywnościowy, jak i środki czystości, zespół liczący 10 szkół, przedszkoli lub placówek opiekuńczych generuje łączne straty rzędu 55 200-109 080 zł rocznie - pisze dr Beata Potemska.

Polski system zamówień publicznych potrzebuje zmiany filozofii działania. Nie kolejnych formularzy, nowych obowiązków sprawozdawczych ani następnych wytycznych, instrukcji i poradników. Potrzebuje zmiany sposobu myślenia oraz profesjonalizacji zamówień publicznych. Bez tego nawet najlepsza strategia pozostanie jedynie deklaracją, bez realnego wpływu na praktykę - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

W praktyce zamówień publicznych, przystąpienie do postępowania odwoławczego przed Krajową Izbą Odwoławczą wciąż bywa traktowane przez wielu wykonawców jako formalny dodatek do sporu między odwołującym a zamawiającym. Część firm przystępuje na wszelki wypadek, ograniczając się do krótkiego pisma i biernej obecności na rozprawie. Tymczasem rzeczywistość procesowa wygląda dziś zupełnie inaczej - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

Z punktu widzenia jednostki sektora finansów publicznych zawarcie umowy z marketem może być ekonomicznie uzasadnione, o ile następuje w warunkach zapewniających równe traktowanie wykonawców oraz zgodnie z regulaminem zamówień podprogowych. Sieć handlowa powinna być traktowana jak każdy inny wykonawca – musi mieć możliwość złożenia oferty, wystawiać faktury VAT na jednostkę, a jej warunki handlowe mogą stanowić kryterium wyboru - pisze dr Beata Potemska.

Powiaty i miasta na prawach powiatów nie mają wystarczających środków na realizację zadań – alarmuje Związek Powiatów Polskich. Samorządowcy wskazują m.in. na niedoszacowanie zadań, problemy w oświacie i brak waloryzacji opłat. Apeluje o pilne zmiany w systemie finansowania JST.

Dotychczasowa analiza wykazała, że sztywne modele umowne stosowane w zamówieniach podprogowych nie odpowiadają specyfice rynku FMCG, który charakteryzuje się wysoką zmiennością cen, krótkimi cyklami promocyjnymi oraz dynamicznymi warunkami handlowymi. Jednocześnie regulaminy wewnętrzne jednostek sektora finansów publicznych oraz praktyka kontrolna utrwalają modele kontraktowe oparte na stałej cenie jednostkowej, co ogranicza możliwość reagowania na zmiany rynkowe - pisze dr Beata Potemska.

Od 1 lipca 2026 r. wszystkie jednostki sektora finansów publicznych będą musiały publikować dane w Centralnym Rejestrze Umów. Choć obowiązek wpisu spoczywa na podmiocie finansującym umowę, Centra Usług Wspólnych odegrają kluczową rolę organizacyjną. Warto wiedzieć, gdzie przebiega granica odpowiedzialności i jakie ryzyka pojawią się w praktyce.

Zjawisko „legalnego przepłacania” ma wymierny, policzalny charakter, który w praktyce przekłada się na realne obciążenie budżetów jednostek sektora finansów publicznych. Różnice pomiędzy cenami kontraktowymi a cenami rynkowymi – wynikające z braku możliwości reagowania na krótkookresowe obniżki i promocje – prowadzą do systematycznego zawyżania kosztów zakupu podstawowych produktów FMCG - pisze dr dr Beata Potemska.

System finansowania zadań zleconych nie pokrywa ich rzeczywistych kosztów, zmuszając samorządy do dopłacania z własnych budżetów – wynika z raportu NIST. Skala problemu sięga co najmniej 2 mld zł rocznie, a niedoszacowanie dotyczy zwłaszcza wydatków osobowych i administracyjnych. Eksperci mówią wprost o „fikcji finansowej”, w której państwo korzysta z usług JST, nie zapewniając adekwatnych środków.