Prawa i obowiązki ucznia zostaną skatalogowane w jednym akcie prawnym, środki wychowawcze będą mieć pierwszeństwo przed karami, powstaną rzecznicy praw uczniowskich a rady szkół będą obowiązkowe. To główne założenia zaproponowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej projektu ustawy o prawach i obowiązkach ucznia, który został przyjęty przez rząd i teraz trafi do Sejmu.

Na środowym posiedzeniu rząd zajmie się nowelizacją ustawy o prawach i obowiązkach ucznia. Jej przepisy mają m.in. gwarantować uczniom ustawowe prawo do kształtowania własnego wyglądu. Projekt zakłada też powołanie na czteroletnią kadencję Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich. Chodzi o projekt nowelizacji ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Ministerstwo Edukacji Narodowej, które przygotowało przepisy wskazało, że projekt „porządkuje zagadnienia, które dotąd pozostawały rozproszone w różnych aktach prawnych”.

Województwa otrzymają nowe obowiązki w obszarze edukacji i rynku pracy. Opublikowana została ustawa, która nie tylko nadaje trwały status Wojewódzkim Zespołom Koordynacji ds. polityki umiejętności, ale gruntownie przebudowuje rolę samorządów w planowaniu i zarządzaniu rozwojem kompetencji mieszkańców.

Polska się starzeje, a dzieci każdego roku rodzi się coraz mniej. Z aktualnej prognozy ludności wynika, że do 2034 r. liczba dzieci w wieku 7–14 lat spadnie o ok. 19,5 proc. Potrzebne są więc zmiany, które dostosują sieć publicznych szkół do spadającej liczby uczniów i pozwolą na wykorzystanie budynków oświatowych również na potrzeby lokalnych społeczności. Kancelaria Prezydenta poinformowała, że prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację w tej sprawie. Nowe przepisy mają m.in. pomóc utrzymać małe szkoły i zapewnić uczniom dostęp do edukacji jak najbliżej ich miejsca zamieszkania.

Związek Nauczycielstwa Polskiego przeanalizował propozycje MEN dotyczące rozliczania godzin nadliczbowych nauczycieli. Ocenił je bardzo krytycznie, wskazując, że projekt nowelizacji Karty Nauczyciela w tym zakresie stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami prawa pracy, w szczególności dotyczącymi wynagradzania za godziny nadliczbowe. - Nowelizacja dokonuje ewidentnego ograniczenia uprawnień pracowniczych nauczycieli związanych z pracą w godzinach nadliczbowych - podkreśla ZNP i przedstawia własną propozycję dotyczącą wynagradzania nauczycieli za dodatkową pracę podczas wycieczek szkolnych.

Karta Nauczyciela reguluje dokładnie kryteria przyznawania nagród dla uczących przy tablicy. Organ prowadzący szkołę nie może wprowadzać ani dodatkowych kryteriów, ani rezygnować z wymogów ustawowych, gdy wyznacza mierniki służące za podstawę oceny pracy nauczyciela, które związane są tylko i wyłącznie z jego pracą dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą. Nie wolno też zmieniać ustawowych terminów wypłat nagród - tak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Resort edukacji nie planuje ustalać w sposób centralny jak uczniowie mają wyglądać i jak się ubierać, ale jednocześnie chce wyznaczyć granice swobody. Projekt nowelizacji Prawa oświatowego zakłada autonomię placówek w tym zakresie oświatowych – dokładne wymagania stawiane uczniom mają zostać określone w statucie każdej szkoły, a kontrolę nad dowolnością będzie przeprowadzać kuratorium oświaty.

Propozycja mniej licznych oddziałów przedszkolnych oraz szkolnych spotkała się z pozytywnym odbiorem przedstawicieli Związku Nauczycielstwa Polskiego. Autorzy projektu nowelizacji Prawa oświatowego przewidują wysokiej jakości zmianę w zakresie organizacji nauczania i higieny pracy. Z kolei nauczyciele zwracają uwagę na bezpieczeństwo dzieci, które w dzisiejszych czasach stanowi podstawę prowadzonej edukacji.

Sieć publicznych przedszkoli nie może być rozbudowywana dowolnie, ale należy wziąć pod uwagę również prognozy demograficzne w mieście, a także liczbę wolnych miejsc w już istniejących placówkach. Przekonała się o tym jedna z nauczycielek, która chciała, aby jej przedszkole uzyskało status publicznego, ale już dwukrotnie spotkała się z odmową urzędników.

Coraz więcej szkół wdraża mediacje, dzięki którym udaje się osiągnąć porozumienie w różnych sporach dotyczących uczniów i kadry pedagogicznej. Atmosfera w szkole poprawia się, gdy zainteresowani starają się porozumieć i uczyć rozmawiać. Najważniejsze, by dostrzec korzyści płynące z mediacji i systematycznego podnoszenia kwalifikacji w tym obszarze.

Natychmiastowe odwołanie dyrektora szkoły z zajmowanej funkcji musi mieć faktyczne uzasadnienie. Niewłaściwe zarządzanie finansami szkoły, choć naganne, do takich sytuacji się jednak nie zalicza. Chyba że, przyczyna jest głębsza i zachodzi podejrzenie korupcji dyrektora. Wówczas jednostka zarządzająca szkołą musi zareagować, bo chodzi o szczególnie uzasadniony przypadek - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Już od przyszłego roku szkolnego 2026/2027 resort edukacji wprowadza zmiany w placówkach oświatowych. Nowe podstawy programowe w przedszkolach i szkołach podstawowych staną się faktem. Ministra edukacji podpisała kluczowe dla oświaty rozporządzenia. Nowością będą doświadczenia edukacyjne oraz tydzień projektowy, zmienione zostały również wytyczne ramowych planów nauczania dla publicznych szkół podstawowych.

Na wycieczkach szkolnych albo podczas zawodów sportowych nauczyciele pracują ponad normę czasu pracy. W teorii za pracę w godzinach nadliczbowych nauczyciele mają prawo do dodatkowego wynagrodzenia, ale faktycznie żadnych dodatków nie dostają. Teraz MEN ma propozycję, żeby nauczyciel za przekroczenie 40 godzin pracy w tygodniu otrzymywał rekompensatę w wysokości uzależnionej od czasu trwania wycieczki szkolnej.

Coraz mniejsze zainteresowanie studiami pedagogicznymi oraz odchodzenie z zawodu nauczyciela to nie jedyne dylematy, z jakimi zmaga się oświata. Wypalenie zawodowe to kolejny istotny problem dający sygnał, że system edukacji przeciąża pedagogów. I nie jest to jedynie prywatna sprawa pracowników szkoły – wyczerpanie emocjonalne u nauczycieli oddziałuje zarówno na uczniów, jak też na ich rodziców.

Nowe rozwiązania mają usprawnić organizację egzaminów państwowych z języka polskiego jako obcego, zwiększyć ich dostępność oraz poprawić nadzór nad systemem certyfikacji. Zmiany dotyczą m.in. organizacji egzaminów, zasad działania komisji egzaminacyjnych oraz sposobu wydawania certyfikatów - wynika z wtorkowego komunikatu Rady Ministrów.

Minister edukacji Barbara Nowacka podpisała rozporządzenie usprawniające proces wydawania orzeczeń i opinii w publicznych poradniach psychologiczno pedagogicznych. Rozporządzenie wzmacnia rolę zespołów orzekających, ogranicza znaczenie dokumentacji medycznej, dopuszcza zdalny udział specjalistów, umożliwia elektroniczne składanie wniosków i nakłada na szkoły obowiązek przekazywania informacji o funkcjonowaniu uczniów.

280 ekspertów przygotuje projekty podstaw programowych kształcenia ogólnego dla liceów, techników, szkół branżowych I i II stopnia, szkół artystycznych oraz specjalnych. Wśród nich są czynni nauczyciele, pracownicy naukowi, metodycy i dydaktycy - poinformował we wtorek Instytut Badań Edukacyjnych.

Wprowadzenie nowego świadczenia w postaci nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wzbudza wśród nauczycieli sprzeczne emocje. Dla jednych stanowi podziękowanie za wieloletnie zaangażowanie, z kolei pozostali są niezadowoleni, bo nie każdy nauczyciel z takim stażem nagrodę otrzyma. Przepis prawa przyznający pracownikom nowe uprawnienie nie działa wstecz – osoby, które osiągnęły wymagany staż przed dniem wejścia w życie nowych przepisów nie zostały pozbawione przywileju, tylko nie objęto ich nowym uprawnieniem.

Od 5 marca przestają obowiązywać kluczowe rozwiązania specustawy pomocowej dla obywateli Ukrainy, a w ich miejsce wchodzą ostrzejsze regulacje. W szkołach rewolucji w środku roku szkolnego nie będzie. Przepisy dostosowano do kalendarza szkolnego. Zasady zmienią się, ale dopiero we wrześniu.

Ministerstwo Edukacji Narodowej nie planuje przenieść kosztów wynagrodzenia nauczycieli przebywających na urlopach dla poratowania zdrowia z jednostek samorządu terytorialnego na budżet państwa. Mimo że wspomniane koszty zabierają dużą część budżetu samorządowego i samorządowcy domagają się zmian, resort edukacji nie zgadza się, żeby opłacaniem nauczycielskich urlopów zajmował się ZUS.