Nowym pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych oraz sekretarzem stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej została Monika Sikora. Wcześniej była podsekretarzem stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, gdzie odpowiadała m.in. za Europejski Fundusz Społeczny Plus, politykę dostępności oraz wybrane obszary polityki mieszkaniowej.

Prezydent podpisał nowelizację, która ma rozwiązać problem sprzętu zalegającego w wypożyczalni nowoczesnych technologii asystujących PFRON. Inicjatywa, zapowiadana jako wielki przełom dla osób z niepełnosprawnościami, okazała się ostatecznie wielkim fiaskiem. Program PFRON został zamknięty z końcem ubiegłego roku i jest stopniowo wygaszany. Nowelizacja wprowadza możliwość nieodpłatnego przekazywania sprzętu na własność. Uprawnionymi będą osoby z niepełnosprawnościami oraz rodziny, których członkami są osoby z niepełnosprawnościami.

Nowelizacja ustawy o działalności pożytku ma wejść w życie 1 września. Jednocześnie procedowana jest reforma pomocy społecznej oparta na deinstytucjonalizacji. Te dwie ustawy nie składają się jednak w jedną politykę. Reforma pomocy społecznej obiecuje osobom starszym i z niepełnosprawnościami trwałe wsparcie w miejscu zamieszkania zamiast domu pomocy społecznej. Nowelizacja ustawy o pożytku, która rozstrzyga o tym, jak takie usługi są finansowane, pozostawia je w rytmie corocznego konkursu ofert. Deinstytucjonalizacja zyskała ustawową definicję i standardy, nie zyskała modelu finansowania.

Sąd Apelacyjny w Krakowie uznał, że osoba, która przebywa w całodobowym prywatnym domu opieki może otrzymać świadczenie wspierające. Dlatego że pobyt w tej placówce w całości opłaca sam mieszkaniec lub jego rodzina z własnych środków, nie ma więc podwójnego finansowania ze środków publicznych. Wcześniej Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił tej osobie świadczenia wspierającego.

Mimo istniejących gwarancji prawnych i deklaracji poprawy sytuacji, dzieci z niepełnosprawnościami wciąż napotykają na poważne bariery życia szkolnego. Do rzeczniczki praw dziecka docierają sygnały, że dzieciom z ograniczeniami ruchowymi nie zapewnia się odpowiedniego środka transportu czy wsparcia dodatkowego opiekuna podczas wycieczek szkolnych. Natomiast rzecznik praw obywatelskich zwraca uwagę na wykluczenie dzieci niepełnosprawnych z samorządności uczniowskiej.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) opublikowało projekt rozporządzenia, które wprowadza nowe wzory formularzy o kwocie obniżenia wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Większość pozostałych regulacji się nie zmienia.

Gdy orzeczenie o niepełnosprawności traci ważność, decyzja o poziomie potrzeby wsparcia nie przedłuża się automatycznie. Obowiązuje ona tylko na czas ważności orzeczenia. Wnioskując więc o nowe orzeczenie, trzeba też złożyć wniosek o wydanie nowej decyzji o poziomie potrzeby wsparcia. Jeśli zrobimy to w odpowiednim terminie, nie będzie przerwy w wypłacie świadczeń.

Od 1 lipca zmieniły się zasady naboru do tzw. programu samochodowego Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Będą m.in. premiowane osoby, które we wcześniejszych naborach kilka razy wnioskowały o dofinansowanie do zakupu samochodu, ale nie otrzymały go, bo wyczerpały się środki. Będzie też tylko jeden nabór w roku. Następny ruszy 1 września 2026 r.

Do rzecznika praw obywatelskich trafiają skargi na odmowy wstępu do restauracji, parków, a nawet placówek ochrony zdrowia osób z niepełnosprawnościami, które korzystają z pomocy psów asystujących. Dzieje się tak, mimo obowiązujących przepisów, które gwarantują prawo do wejścia z takim psem do miejsc publicznych. Głównym problemem nie jest brak regulacji, lecz ich nieskuteczność. Konieczne jest ich uzupełnienie o sankcje wobec osób i instytucji, które łamią prawo.

Opiekunowie osób z niepełnosprawnościami stoją na różnych stanowiskach względem projektowanych przepisów o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Mają one zastąpić ubezwłasnowolnienie. Ponad 1700 osób podpisało dotąd petycję w sprawie wstrzymania prac nad projektem ustawy. Inni uważają, że przepisy powinny wejść w życie. Tymczasem prace nad projektem w parlamencie dopiero się zaczynają.

Od 11 lipca zmienia się wykaz dokumentów publicznych. Nowelizacja przewiduje wykreślenie karty parkingowej z katalogu dokumentów publicznych kategorii trzeciej. Powodem są planowane zmiany wynikające z unijnej dyrektywy ustanawiającej europejską kartę parkingową dla osób z niepełnosprawnościami.

Mimo że mija rok od wdrożenia polskiego aktu o dostępności, seniorom oraz osobom niepełnosprawnym nadal niełatwo poruszać się po stronach internetowych i aplikacjach mobilnych firm. Dotyczy to nie tylko internetowego handlu bądź rozrywki i edukacji, ale też tak potrzebnych w codziennym życiu usług bankowo-finansowych. Naruszenia ustawy i brak wymaganej dostępności można zgłaszać m.in. do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) lub innych organów, w tym Rzecznika Finansowego i Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Zmiany w ustawie o rehabilitacji spowodują, że osoby, które wypożyczyły sprzęt z centralnej wypożyczalni Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, będą go mogły otrzymać na własność. Taki projekt wpłynął do Sejmu. Tymczasem PFRON ogłosił nową wersję programu o centralnej wypożyczalni, która ma działać do końca 2028 r. Z wypożyczalni do tego czasu mogą więc korzystać także nowe osoby.

Resort rodziny skatalogował w projekcie rozporządzenia usługi opiekuńcze, aby ustandaryzować tę formę wsparcia w całym kraju. Określił także minimalny zakres czynności, które powinny być wykonane w ramach usług. Nowe przepisy mają usystematyzować sposób monitorowania usług opiekuńczych.

Spośród 16 jednostek samorządowych, które skontrolowała Najwyższa Izba Kontroli pod względem dostępności, 87 proc. nie spełniło nawet minimalnych warunków zapewnienia dostępności architektonicznej i informacyjno-komunikacyjnej. Żadna ze stron internetowych nie była dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami w koniecznym zakresie. Tylko jedna nie spełniała zaledwie jednego wymogu dostępności.

Największe komitety wyborcze będą miały obowiązek w swoich materiałach agitacyjnych publikowanych w telewizji, w tym w debatach wyborczych, zamieszczać tłumaczenie na polski język migowy. Jeśli materiały przesłane do telewizji nie będą go zawierać, nie będą publikowane. Tak zakłada komisyjny projekt nowelizacji kodeksu wyborczego, który w czerwcu został skierowany do Sejmu.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, przedłożony przez Ministra Sprawiedliwości. Dokument zakłada odejście od instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jej nowym systemem wsparcia dla osób pełnoletnich, które potrzebują pomocy w podejmowaniu decyzji. Nowe przepisy przewidują indywidualnie dopasowane formy wsparcia, które mają chronić prawa tych osób oraz umożliwiać im możliwie samodzielne działanie.

Regionalne Centra Komunikacji (RCK), uruchomione przez Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Polski Związek Głuchych i Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, działają już w 16 miastach w Polsce. Ten pilotażowy system wsparcia ma przełamywać jedną z największych barier osób z niepełnosprawnościami – brak możliwości swobodnego porozumiewania się. Po zakończeniu pilotażu w 2027 roku ma on stać się stałą usługą publiczną.

Renta wdowia powoduje całkowite wstrzymanie lub obniżenie świadczenia uzupełniającego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. W praktyce oznacza to brak możliwości łączenia świadczeń, bo wzrost dochodu z jednego tytułu automatycznie powoduje ograniczenie lub utratę innego. Ma to szczególne znaczenie przy świadczeniu uzupełniającym, którego celem jest kompensacja kosztów związanych z pielęgnacją, rehabilitacją i opieką medyczną.

Całościowe spojrzenie na kwestię dzieci z niepełnosprawnościami w pieczy zastępczej – to dla mnie jedna z najważniejszych zmian projektowanej nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Kluczowe kierunki to także rodziny opiekuńcze oraz mieszkalnictwo wspomagane, które daje największe szanse na niezależne życie - mówi Joanna Luberadzka-Gruca, prezeska Fundacji Polki Mogą Wszystko. Fundacja jest w Koalicji na rzecz Rodzinnej Opieki Zastępczej.