Całościowe spojrzenie na kwestię dzieci z niepełnosprawnościami w pieczy zastępczej – to dla mnie jedna z najważniejszych zmian projektowanej nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Kluczowe kierunki to także rodziny opiekuńcze oraz mieszkalnictwo wspomagane, które daje największe szanse na niezależne życie - mówi Joanna Luberadzka-Gruca, prezeska Fundacji Polki Mogą Wszystko. Fundacja jest w Koalicji na rzecz Rodzinnej Opieki Zastępczej.

5 maja obchodzimy Europejski Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych. Tego dnia przypada również Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, a od 2014 r. także Europejski Dzień Niezależnego Życia - przypomina Rzecznik Praw Obywatelskich. I podkreśla, że jest to okazja dla osób z niepełnosprawnościami i ich sojuszników, by domagać się prawa do niezależnego życia, zwiększać świadomość na temat barier, z jakimi się spotykają oraz okazywać solidarność z osobami przebywającymi w placówkach całodobowej opieki i tymi, których głosy nie są słyszane.

Praca przy pilnowaniu wyłącza z mocy prawa, bez konieczności uzyskiwania zgody lekarza, stosowanie do osoby z niepełnosprawnością odrębnych norm czasu pracy i zakazów pracy w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wspólnie z Ministerstwem Infrastruktury przygotowało projekt zmiany przepisów, które mają znacząco ułatwić życie osobom z niepełnosprawnościami. Kluczową nowością jest rezygnacja z obowiązku osobistego składania wniosku o wydanie karty parkingowej, co do tej pory stanowiło barierę dla osób o ograniczonej mobilności.

Zamiast bardzo drogiej usługi tzw. kancelarii odszkodowawczych – bezpłatna porada prawna – radzi Biuro Pełnomocnika Rządu Ds. Osób Niepełnosprawnych. Chodzi o sytuację, w której starający się o świadczenie wspierające ma jakieś wątpliwości i potrzebuje wsparcia. Równocześnie, jak informuje nas Biuro, Ministerstwo Sprawiedliwości interesuje się już problemem działalności takich kancelarii.

Ani do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), ani do rzecznika praw obywatelskich nie wpłynęły skargi od osób, których dane były wcześniej znane podmiotom, oferującym im pomoc w uzyskaniu świadczenia wspierającego. Bywa, że zgłaszają się one do osób, które dopiero zamierzają starać się o świadczenie. Nie wiadomo, skąd znają ich dane, warunki umowy są niejasne, a wysokość wynagrodzenia dla podmiotu przekracza stawki rynkowe. Tymczasem już tylko sam brak informacji, skąd podmiot ma dane osoby, narusza przepisy. Potrzebne są regulacje.

Treść zgody lekarza warunkuje zakres możliwych odstępstw od stosowania odrębnych regulacji dotyczących czasu pracy osób z niepełnosprawnością. Zgoda na stosowanie systemu równoważnego bez dalszych doprecyzowań oznaczać może jedynie dopuszczenie stosowania wydłużeń dobowych do 12 godzin, przy „uśrednieniu” na poziomie norm czasu pracy uzależnionych od stopnia niepełnosprawności. Nie zawsze pozwala zaś na zastosowanie wydłużenia tygodniowego.

Kwestia wliczania okresów wykonywania zleceń lub prowadzenia działalności gospodarczej do okresu roku przepracowanego, wymaganego dla uzyskania pierwszego urlopu dodatkowego przez pracownika z niepełnosprawnością, wywołuje wątpliwości. Resort pracy przyjął w swoich wyjaśnieniach, że tak. Eksperci nie są jednak co do tego zgodni.

Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej nie oznacza likwidacji domów pomocy społecznej. Jej celem jest rozwój innych, alternatywnych form wsparcia w środowisku lokalnym zamiast opieki instytucjonalnej – wyjaśnia Joanna Cwojdzińska, wiceprezeska Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną (PSONI). Podkreśla, że ustawa ma już 20 lat i przez ten czas zmieniło się podejście do niepełnosprawności. Proponowane zmiany ocenia jako znaczące, choć nie rewolucyjne, to konieczne.

Jest pierwszy problem ze środkami ochrony roślin oferowanymi przez internet – czy trzeba dla nich zapewnić oznaczenia i funkcjonalności także dla niewidomych i niepełnosprawnych, którzy tylko teoretycznie mogą z nich korzystać. I kto odpowiada ze ewentualną dystrybucję tak nie w pełni oznakowanych produktów - pytania o to zadaje ministerialnym urzędnikom grupa pięciu posłów w swojej interpelacji.

Rodzicie, kierując się dobrem dziecka, nie muszą wybierać przedszkola, w którym dziecko cofnęło się w rozwoju. Mogą natomiast wybrać przedszkole najlepsze w ich ocenie, choćby dalej położone. Gmina ma wówczas obowiązek zapewnienia dziecku bezpłatnego dowozu i opieki albo zwrotu takich kosztów rodzicom. I to rodzice wybierają czy skorzystają z transportu gminy, czy z własnego, a gmina zwróci im wydatki - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Aby sprzęt z centralnej wypożyczalni technologii wspomagających, którą zamknięto z końcem ubiegłego roku, mógł trafić do osób prywatnych czy organizacji, konieczne są zmiany legislacyjne. Jedno jest pewne – centralna wypożyczalnie się nie sprawdziła, a jej utrzymanie, choć jest już zamknięta, dalej kosztuje. Wiadomo też, że trzeba się spieszyć, aby cokolwiek jeszcze uratować ze sprzętu, który stoi nieużywany już trzeci rok.

Całkowity zakaz pracy dla opiekuna osoby z niepełnosprawnością, który ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach, uderza w konstytucyjną zasadę wolności pracy - uznał Trybunał Konstytucyjny. To wyrok spóźniony o wiele lat, choć może mieć znaczenie dla opiekunów, którzy mają sprzed lat decyzję administracyjną o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bo nie zrezygnowali z pracy. Ale tych może być garstka.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych apeluje do osób z niepełnosprawnością i ich bliskich o ostrożność wobec ofert płatnej pomocy w uzyskaniu świadczenia wspierającego. Wniosek o to świadczenie można złożyć bezpłatnie. Pracownicy ZUS pomagają go wypełnić i złożyć zarówno w placówkach, jak i przez infolinię.

Ministerstwo rodziny opublikowało na swojej stronie raport z przeglądu przepisów o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z ustawą musiał się on odbyć po roku jej działania. Zaskakuje jednak skromność raportu oraz ogólnikowe wskazanie przez resort, co w ustawie ma się zmienić. Eksperci zwracają uwagę, że rekomendacje nie uwzględniają chociażby zabezpieczenia przed obniżeniem punktacji w decyzji o poziomie wsparcia w odwołaniu od niej, w tym do sądu.

Nie każdy sprzęt, który obiektywnie pomaga osobie niepełnosprawnej w codziennym funkcjonowaniu, spełnia kryterium niezbędności w rehabilitacji. Jak pokazuje praktyka, czasami organ przyzwoli na odliczenie wydatku w ramach ulgi rehabilitacyjnej, nawet bez nadawania sprzętowi zindywidualizowanych cech. W najnowszej interpretacji skarbówka przyznała podatnikowi prawo do ulgi na zakup roweru elektrycznego. Eksperci zwracają jednak uwagę, że organy podatkowe niejednolicie pojmują pojęcie indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi ułatwiających życie osobie z niepełnosprawnością.

Osoba uprawniona do ulgi rehabilitacyjnej może odliczyć wydatki na zakup pompy insulinowej, ale nie wydatki na usługę leczenia z zastosowaniem takiej pompy. Jeżeli podatnik posiada fakturę na łączną kwotę, w której zawarte są zarówno koszty kwalifikowane, jak i niekwalifikowane, a nie ma możliwości ustalenia wartości wydatków rehabilitacyjnych, taki dokument nie stanowi podstawy do odliczenia. Konieczna jest faktura dokumentująca cenę samej pompy insulinowej.

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) ma do rozdysponowania 50 mln zł w kolejnej edycji programu samochodowego. Wnioski można składać od 2 marca i są one rozpatrywane według kolejności zgłoszeń. To już siódma edycja programu. Nabór wniosków będzie trwał przez cały marzec.

Wypożyczalnia nowoczesnych technologii asystujących PFRON, która miała być wielkim przełomem dla osób z niepełnosprawnościami, okazała się wielkim fiaskiem. Program PFRON został zamknięty z końcem ubiegłego roku, a do końca tego roku jest wygaszany. Nowe osoby już teraz nie mogą skorzystać z wypożyczalni. Co dalej ze sprzętem zakupionym przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych (RARS) za duże pieniądze - nie wiadomo. Sprawę bada też prokuratura.

Resort rodziny chce, żeby powstawało coraz więcej Centrów Usług Społecznych (CUS) - proponuje nowelizację przepisów. Projekt przewiduje m.in. ustawową definicję usług społecznych, zmienia zasady organizacji i zatrudnienia w centrach oraz poszerza krąg podmiotów i pracowników zaangażowanych w ich realizację. Polska Federacja Związkowa Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej wylicza jednak mankamenty powstawania tych jednostek, m.in. brak ciągłości ich finansowania, ryzyko marginalizacji najbardziej wykluczonych i demontażu tego, co dotąd dobrze działało.