Miejsce dziecka jest w rodzinie – to jedyna teza, z którą zgadzają się wszystkie strony sporu o przyszłość domów pomocy społecznej (DPS), szczególnie tych dla dzieci. Tyle tylko, że to miejsce w rodzinie rozumiane jest w różnych kontekstach. Dyskusję wywołała nowelizacja ustawy o pomocy społecznej. Zakłada m.in., że do DPS-ów nie będą mogły być już kierowane dzieci. Dorośli zaś dopiero po wyczerpaniu wszelkich możliwych form wsparcia w ich środowisku.

Całościowe spojrzenie na kwestię dzieci z niepełnosprawnościami w pieczy zastępczej – to dla mnie jedna z najważniejszych zmian projektowanej nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Kluczowe kierunki to także rodziny opiekuńcze oraz mieszkalnictwo wspomagane, które daje największe szanse na niezależne życie - mówi Joanna Luberadzka-Gruca, prezeska Fundacji Polki Mogą Wszystko. Fundacja jest w Koalicji na rzecz Rodzinnej Opieki Zastępczej.

Bon senioralny to nowe rozwiązanie wsparcia dla osób 65+. Ma pomóc w łatwiejszym dostępie do usług, takich jak pomoc w podstawowych codziennych czynnościach życiowych. Szczegóły określa projekt ustawy o koordynacji opieki długoterminowej nad osobami starszymi, przedłożony przez pełnomocnika rządu do spraw polityki senioralnej.

Rząd przyjął we wtorek, 5 maja, projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (UD340), opracowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Wprowadza on zmiany w systemie opieki świadczonej w miejscu zamieszkania, lepiej dostosowując go do potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Przewiduje m.in., że osoby świadczące usługi opiekuńcze będą musiały ukończyć kurs udzielania pierwszej pomocy.

Rodzice i opiekunowie złożyli do tej pory ponad 3,5 mln wniosków o świadczenie wychowawcze na nowy okres 2026/2027. Dotyczą one niemal 5 mln dzieci. ZUS przypomina, że aby nie stracić pieniędzy - nawet jeśli wypłata nie będzie ciągła - wniosek można wysłać najpóźniej do 30 czerwca.

5 maja obchodzimy Europejski Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych. Tego dnia przypada również Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, a od 2014 r. także Europejski Dzień Niezależnego Życia - przypomina Rzecznik Praw Obywatelskich. I podkreśla, że jest to okazja dla osób z niepełnosprawnościami i ich sojuszników, by domagać się prawa do niezależnego życia, zwiększać świadomość na temat barier, z jakimi się spotykają oraz okazywać solidarność z osobami przebywającymi w placówkach całodobowej opieki i tymi, których głosy nie są słyszane.

Nowelizacja ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stawia na wzmocnienie i rozwój form pieczy rodzinnej przed instytucjonalną. Zawodowe rodzicielstwo zastępcze ma być bardziej atrakcyjne m.in. poprzez zwiększenie wynagrodzeń i dodatków dla rodzin zastępczych oraz waloryzację świadczeń. Ministerstwo pracy zakłada, że już w pierwszym roku działania nowych przepisów liczba miejsc w rodzinach zastępczych zwiększy się o 300. Będą też wygaszane interwencyjne ośrodki preadopcyjne.

Zamiast bardzo drogiej usługi tzw. kancelarii odszkodowawczych – bezpłatna porada prawna – radzi Biuro Pełnomocnika Rządu Ds. Osób Niepełnosprawnych. Chodzi o sytuację, w której starający się o świadczenie wspierające ma jakieś wątpliwości i potrzebuje wsparcia. Równocześnie, jak informuje nas Biuro, Ministerstwo Sprawiedliwości interesuje się już problemem działalności takich kancelarii.

Proponowanym zmianom w ustawie o pomocy społecznej sprzeciwia się Ogólnopolskie Stowarzyszenie Dyrektorów Samorządowych Domów Pomocy Społecznej. Zwraca uwagę, że wiele rozwiązań i założeń, wynikających z nowelizacji ustawy, ma charakter nadmiernie idealistyczny i w znacznym stopniu odbiega od realiów codziennej pracy oraz rzeczywistych potrzeb osób wymagających wsparcia. Wątpliwości zgłasza też Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym”, która podkreśla potrzebę równomiernego rozwoju usług środowiskowych i instytucjonalnych, a nie zastępowania jednych drugimi.

Od 1 lutego można składać wnioski na nowy okres świadczeniowy w programie Rodzina 800 plus, który rozpocznie się 1 czerwca. Rodzice, którzy jeszcze tego nie zrobili, powinni się pospieszyć. Jeśli złożą wniosek w kwietniu, to nie będą mieć żadnej przerwy w wypłacie pieniędzy na dzieci. Od lutego zmieniły się też zasady wypłaty świadczenia 800+ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Nowe przepisy objęły około 150 tys. osób, które muszą teraz spełniać warunek aktywności zawodowej.

Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej zakłada wzmocnienie usług środowiskowych i stawia na rozwój mieszkań treningowych oraz wspomaganych. Także dla osób, które potrzebują całodobowego wsparcia. Dopiero w ostateczności osoba ma być kierowana do domu pomocy społecznej, z wyłączeniem sytuacji nagłych, które zagrażają życiu i zdrowiu, kiedy może tam trafić od razu. Do DPS-ów nie trafią też już dzieci.

Rząd, zamiast ustawy, planuje wprowadzić Program Bonu Senioralnego dla seniorów 65+, którzy spełnią określone kryterium dochodowe. Program będą realizowały gminy, ale nieobowiązkowo. Pierwszeństwo będą miały te, które nie realizują usług opiekuńczych wobec seniorów oraz te, które realizują je dla maksymalnie 10 osób. Program miałby zacząć działać jeszcze w tym roku.

Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej nie oznacza likwidacji domów pomocy społecznej. Jej celem jest rozwój innych, alternatywnych form wsparcia w środowisku lokalnym zamiast opieki instytucjonalnej – wyjaśnia Joanna Cwojdzińska, wiceprezeska Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną (PSONI). Podkreśla, że ustawa ma już 20 lat i przez ten czas zmieniło się podejście do niepełnosprawności. Proponowane zmiany ocenia jako znaczące, choć nie rewolucyjne, to konieczne.

Senat przyjął bez poprawek nowelę ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, w myśl której status osoby represjonowanej będzie mogła uzyskać także osoba, wobec której sąd dla nieletnich albo sąd rodzinny orzekł zastosowanie środków poprawczych lub wychowawczych za działalność opozycyjną w PRL.

W ocenie skutków regulacji wskazano, że nowelizacja ustawy nie rodzi kosztów dla budżetów państwa i samorządów. Projekt ustawy ewidentnie je ukrywa. Myślę, że resort rodziny chce uniknąć pytań Ministerstwa Finansów i samorządowców. Chodzi m.in. o mieszkalnictwo, nowe zadania związane z kręgami wsparcia oraz obowiązek opracowania lokalnych strategii polityki społecznej i deinstytucjonalizacji – mówi Paweł Maczyński, przewodniczący Polskiej Federacji Związkowej Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej.

Nie mam wątpliwości, że obecna nowelizacja ustawy o pomocy społecznej jest dużą zmianą. Dotykamy bardzo wielu obszarów, które od lat nie były zmieniane. I jestem przekonana, że będzie to miało przełożenie właśnie na indywidualne sytuacje osób korzystających ze wsparcia w pomocy społecznej. Wpłynie chociażby na sytuację dzieci, które nie będą umieszczane w DPS-ach, czy bezpieczeństwo mieszkańców DPS-ów – mówi w rozmowie z Prawo.pl Katarzyna Nowakowska, wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej.

Pracownik socjalny będzie miał obowiązek zdiagnozować sytuację dziecka w rodzinie, w której robi wywiad środowiskowy. Ministerstwo rodziny poszerza kwestionariusz wywiadu środowiskowego w kontekście przeciwdziałania przemocy domowej. To zmiana konieczna, ale spóźniona i powierzchowna - wskazują eksperci. Wciąż brakuje bowiem regulacji, które zapewnią jednolitość i rzetelność wywiadów środowiskowych.

Całkowity zakaz pracy dla opiekuna osoby z niepełnosprawnością, który ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach, uderza w konstytucyjną zasadę wolności pracy - uznał Trybunał Konstytucyjny. To wyrok spóźniony o wiele lat, choć może mieć znaczenie dla opiekunów, którzy mają sprzed lat decyzję administracyjną o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bo nie zrezygnowali z pracy. Ale tych może być garstka.

Skarżąca wniosła odwołanie o jeden dzień za późno, więc organ stwierdził uchybienie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że zarówno jednodniowe, jak i kilkudniowe czy wielotygodniowe opóźnienie mają ten sam skutek prawny. Naruszenie terminu do dokonania czynności skutkuje bowiem jej bezskutecznością. Nie miała przy tym znaczenia kwestia związana z brakiem placówki pocztowej we wsi, w której mieszkała skarżąca.

Ministerstwo rodziny opublikowało na swojej stronie raport z przeglądu przepisów o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z ustawą musiał się on odbyć po roku jej działania. Zaskakuje jednak skromność raportu oraz ogólnikowe wskazanie przez resort, co w ustawie ma się zmienić. Eksperci zwracają uwagę, że rekomendacje nie uwzględniają chociażby zabezpieczenia przed obniżeniem punktacji w decyzji o poziomie wsparcia w odwołaniu od niej, w tym do sądu.