Cyfryzacja zmienia rachunkowość i podatki, zmienia oczekiwania wobec księgowych, ale i przedsiębiorców. Technologia ma automatyzować pracę, realizować powtarzalne czynności, być narzędziem wspierającym księgowego, ale pojawiają się nowe problemy, którym sprostać musi człowiek. Mimo, że administracja podatkowa zapowiada automatyczne rozliczanie VAT i dalszą digitalizację, to wciąż potrzebny będzie dobrze wyedukowany księgowy – takie wnioski płyną z konferencji Cyfrowy Księgowy 3.0.

Cyfryzacja sprawi, że zawód księgowego stanie się bardziej atrakcyjny. Automat może w miarę prawidłowo zaksięgować typowy dokument, ale nie zna całego kontekstu działalności przedsiębiorcy, nie bierze odpowiedzialności i nie buduje relacji opartej na zaufaniu. Widzę więc księgowego przyszłości jako nawigatora biznesu, człowieka łączącego rachunkowość, technologię, analizę danych i znajomość biznesu - mówi dr hab. Stanisław Hońko, prof. Uniwersytetu Szczecińskiego, prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Księgowych w Polsce.

Już 7–8 października 2026 r. odbędzie się III edycja konferencji „Cyfrowy Księgowy" – jak cyfryzacja zmienia rachunkowość i podatki, organizowanej przez Stowarzyszenie Księgowych w Polsce. Eksperci, praktycy i przedstawiciele administracji będą rozmawiać m.in. o KSeF, sztucznej inteligencji w księgowości, cyberbezpieczeństwie i Smart Accounting.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie dał się przekonać podatnikowi do możliwości zastosowania określonych uproszczeń w raportowaniu JPK_ST_KR. Podstawa przyjęta przez organ w ramach wydawania interpretacji, z uwagi na rozstrzygnięcie częściowo negatywne dla podatnika, rodzi także pytanie o możliwość utrzymania tego rozstrzygnięcia (i podobnych) przed sądem administracyjnym - piszą Bartłomiej Hadrian i Ignacy Czapla z Deloitte.

Część z istniejących już fundacji rodzinnych ma obowiązek badania sprawozdania finansowego, natomiast w ciągu najbliższego roku wiele podmiotów musi przeprowadzić audyt fundacji. W ramach tego audytu analizowane będzie, czy działa ona prawidłowo, rzetelnie oraz zgodnie z prawem, celem oraz dokumentacją fundacji rodzinnej – sygnalizuje Małgorzata Tadeusiak, biegły rewident, członkini komisji ds. standaryzacji usług świadczonych przez biegłych rewidentów Krajowej Rady Biegłych Rewidentów.

Dla potrzeb prowadzenia ksiąg rachunkowych spółek z o.o. nie ma obowiązku drukowania faktur ustrukturyzowanych z KSeF. Wystarczające będzie posługiwanie się ich wersją elektroniczną, o ile przyjęty system zapewni prawidłową kontrolę dowodu księgowego, jego czytelność, trwałość, dostępność oraz jednoznaczne powiązanie z zapisami w księgach rachunkowych. Drukowanie faktur może być stosowane pomocniczo, jeżeli ułatwia organizację pracy biura, ale nie powinno być traktowane jako obowiązek.

Po trzech latach od wejścia w życie ustawy o fundacji rodzinnej przyszedł czas na ocenę przez rząd funkcjonowania tej instytucji prawnej. A same fundacje mają jeszcze rok na przeprowadzenie wymaganych przez ustawę audytów, przede wszystkim pod kątem celów działania i zgodności z prawem. Jedno i drugie odbywa się cieniu zarzutów, że fundacje rodzinne bardziej służą unikaniu opodatkowania niż międzypokoleniowej sukcesji firm.

Prezydent podpisał nowelizację ustawy, który wydłuża termin przekazania Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK) w podatkach dochodowych dla firm prowadzących księgi rachunkowe. Termin ten zostanie przesunięty na końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego (czyli, co do zasady, do 31 lipca). Podatnicy PIT prowadzący PKPiR będą składać księgi do końca kwietnia.

Rezygnacja z tzw. białej listy usług dozwolonych dla firm audytorskich spowoduje, że przedsiębiorstwa należące do kategorii jednostek zainteresowania publicznego, będą mogły korzystać z usług audytorów już dobrze znających daną firmę, więc kolejne usługi będą mogą być realizowane bardziej efektywnie - ocenia Kamil Jesionowski, prezes Krajowej Rady Biegłych Rewidentów. I dodaje, że dotychczasowa nadregulacja stawiała też polskie firmy audytorskie w gorszej pozycji na międzynarodowym rynku.

ESAP, czyli europejski pojedynczy punkt dostępu, będzie systemem gromadzącym dane na temat podmiotów i produktów związanych z usługami finansowymi, rynkami kapitałowymi i zrównoważonym rozwojem. Narzędzie to będzie skierowane przede wszystkim do inwestorów, analityków finansowych i pośredników rynkowych. Prezydent podpisał nowelizację ustaw w tej sprawie.

Trwająca od 28 lutego wojna nad Zatoką Perską wpływa na gospodarkę na całym świecie, ma również znaczenie dla wielu podmiotów prowadzących działalność w Polsce - stwierdza Polska Izba Biegłych Rewidentów. I zwraca uwagę swoim członkom, a także przedsiębiorcom i menedżerom, na możliwe konsekwencje dla sprawozdań finansowych i badania tych dokumentów. W sprawozdaniach sporządzonych na koniec ubiegłego roku ta wojna to zdarzenie przyszłe, ale w tych późniejszych - to stan istniejący.

Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych dla portów i przystani morskich ma być powiązane z konkretnymi wydatkami i dokładną sprawozdawczością. Nowelę przepisów o CIT wymusza na Polsce Komisja Europejska, gdyż jej zdaniem konstrukcja dotychczasowych ulg podatkowych to niedozwolona pomoc publiczna. Projekt zmian w opodatkowaniu portów przygotowało Ministerstwo Infrastruktury.

Podmioty gospodarcze zobowiązane do sporządzania rocznych sprawozdań finansowych mogą je przygotowywać także w innych terminach, gdy wymagają tego wydarzenia zachodzące w firmie. A ponieważ wiązało się to z licznymi wątpliwościami, dobrze że Komitet Standardów Rachunkowości określił zasady sporządzania sprawozdań na szczególny dzień bilansowy - mówi Dawid Napierała, członek Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, partner w Grant Thornton.

Do końca kwietnia ma być gotowa lista spółek Skarbu Państwa, które zostaną objęte pilotażem sprawozdawczym local content – zapowiada Renata Bielak, wiceprezes Głównego Urzędu Statystycznego. Na pierwszy ogień idzie energetyka, a potem sprawozdawczość ma być rozszerzona na kolejne branże, aby łatwo było ustalić, czy duzi polscy gracze korzystają z zasobów lokalnych firm. Od 2027 roku obowiązki sprawozdawcze w zakresie local content obejmą też wykonawców i dostawców produktów i usług dla sektora publicznego, ale szczegóły poznamy dopiero za kilka miesięcy.

Gdy firma planuje zmianę formy prawnej, połączenie lub podział, a także wykonanie obowiązków wynikających z innych aktów prawnych, jak wypłata zaliczki na poczet dywidendy przez spółkę akcyjną, sporządzenie planu przekształcenia czy rozpoczęcie opodatkowania estońskim CIT, może sporządzić sprawozdanie finansowe na szczególny dzień bilansowy. Wydane właśnie w tej sprawie Stanowisko Komitetu Standardów Rachunkowości ma rozstrzygnąć istniejące od lat wątpliwości co do charakteru takich sprawozdań, zakresu prezentowanych w nich danych oraz obowiązków w zakresie ich badania i zatwierdzania.

Nowelizacja ustawy o finansach publicznych wprowadza istotne modyfikacje w trzech kluczowych obszarach: zarządzaniu długiem publicznym, audycie środków z Unii Europejskiej oraz stosowaniu klauzuli obronnej w stabilizującej regule wydatkowej. To odpowiedź na zidentyfikowane w toku prac analitycznych luki regulacyjne, niespójności systemowe oraz nowe wyzwania wynikające z dynamicznie zmieniającego się otoczenia gospodarczego, geopolitycznego i prawnego - pisze dr Beata Potemska.

Nowe regulacje prowadzą do zwiększenia dostępności zawodu audytora wewnętrznego, ponieważ tworzą ścieżkę kwalifikacyjną, która jest bardziej dostępna finansowo i organizacyjnie niż dotychczasowe rozwiązania. Jednocześnie wzmocniona zostaje profesjonalizacja audytorów – jednolity egzamin państwowy, wysoki próg zdawalności oraz oparcie zakresu egzaminu na modelu kompetencyjnym sprzyjają podniesieniu jakości kadr - pisze dr Beata Potemska.

Senat zakończył w środę prace nad nowelizacją ustawy likwidującej tzw. białą listę, czyli wykaz dozwolonych usług, które mogą być świadczone przez firmy audytorskie. Zmiana ma uprościć zasady prowadzenia takich usług na rzecz m.in. banków, ubezpieczycieli czy spółek giełdowych. Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości jest częścią rządowego pakietu deregulacyjnego.

Księgowi i biura rachunkowe powinni zabezpieczać się przed ryzykami cyberbezpieczeństwa nie tylko poprzez rozwiązania techniczne, ale również poprzez odpowiednio skonstruowane umowy z klientami oraz dostawcami usług IT. W praktyce to właśnie właściwe zapisy kontraktowe pozwalają precyzyjnie określić zasady ochrony danych, zakres obowiązków stron oraz podział odpowiedzialności w razie incydentu – mówi Ani Sokołowska, prawnik w JCJK Kancelaria Prawna w Krakowie, Inspektor Ochrony Danych osobowych.

Im bliżej daty wdrożenia, tym więcej pojawia się apeli o odroczenie obligatoryjnego KSeF. Najczęściej są to głosy małych i średnich firm oraz biur rachunkowych. Nie brakuje też opinii, że reforma - mimo kilku lat prac - nie została odpowiednio przygotowana, a rozporządzenia wykonawcze pojawiły się w ostatniej chwili. Ministerstwo Finansów nie zamierza przesuwać daty wdrożenia KSeF i uspokaja, że w 2026 r. nie będzie kar dla tych, którzy nie zdążą lub popełnią błędy. Jednak KSeF wprowadza też zmiany w JPK VAT, a za błędy w pliku JPK kary będą już od 1 lutego.