O 100 proc. – z 30 do 60 zł – ma zostać podniesiona opłata za ponadstandardowe czynności celników, czyli wykonywane poza godzinami pracy albo poza urzędem celno-skarbowym – wynika z opublikowanego we wtorek projektu rozporządzenia ministra finansów i gospodarki zmieniającego rozporządzenie w sprawie stawek opłat oraz sposobu ich obliczania.

Ministrowie mają wiele zastrzeżeń do przepisu przewidującego prowadzenie przez Szefa Służby Cywilnej ewidencji urzędników służby cywilnej, a minister spraw wewnętrznych i administracji oraz minister nauki i szkolnictwa wyższego opowiedzieli się wręcz za usunięciem przepisu z projektu. Przysłowiowej suchej nitki na propozycji nie zostawił także Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Uznał, że w obecnym kształcie nie odpowiada zasadom dotyczącym przetwarzania danych osobowych, w tym ograniczenia przechowywania, integralności i poufności, a także rozliczalności.

Projekt zmian w ustawie o służbie cywilnej przewiduje wprowadzenie ewidencji urzędników, obejmującej m.in. ich staż pracy, stopień służbowy oraz kwalifikacje zawodowe. Wprowadza też zakaz podległości służbowej, dotyczący osób pozostających ze sobą we wspólnym pożyciu - będzie więc dotyczył on nie tylko małżeństw czy krewnych, ale także osób żyjących w nieformalnych związkach. Zdaniem prawników, zmiany idą w dobrym kierunku, choć nie jest to kompleksowa reforma. Nie brakuje też jednak krytycznych głosów rozczarowanych projektem.

Kontrola gospodarstwa rolnego nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Okazało się jednak, że stan ten nie był zgodny z rzeczywistością. Warunki panujące na gospodarstwie wskazywały bowiem na wieloletnie, zadawnione i systematyczne zaniedbania. Pominięcie przez inspektorkę licznych naruszeń nie mogło być wynikiem zwykłego przeoczenia. Sąd uznał, że stanowiło ono rażące i zawinione niedopełnienie podstawowych obowiązków pracowniczych oraz w sposób oczywisty godziło w interes pracodawcy.

Pracownicy i funkcjonariusze po administracji, prawie, ekonomii, zarządzaniu i marketingu, finansach i rachunkowości oraz podatkach i doradztwie podatkowym to pokaźna rzesza w skarbówce. Wciąż są jednak izby administracji skarbowej, w których osoby z kierunkowym wykształceniem stanowią niewiele ponad połowę obsady izb i podległych urzędów. Nie brakuje filologów, historyków, pedagogów, rolników czy zootechników. Zdaniem prawników, administracja danin publicznych musi posiadać wysoki współczynnik wykwalifikowanych i kompetentnych pracowników/funkcjonariuszy ze sprofilowanym wykształceniem i doświadczeniem zawodowym.

Nikt nie wie, ilu absolwentów KSAP obecnie nadal pracuje w administracji publicznej, a ilu z niej odeszło np. do sektora prywatnego. Takich danych nie posiada sama szkoła, choć na wykształcenie absolwenta z publicznych pieniędzy idzie średnio 91 135 zł. Ale nie to jest dziś problemem służby cywilnej, lecz malejąca liczba absolwentów. O ile w latach 1992-2010 szkołę kończyło powyżej 50 osób w poszczególnych latach kształcenia, tak teraz to ledwie 21-22 osoby. Problemy może rozwiązać tylko kompleksowa reforma co najmniej służby cywilnej.

Nowelizacja Kodeksu pracy, która wejdzie w życie w Wigilię, wprowadza obowiązek stosowania neutralnych płciowo nazw stanowisk w procesie rekrutacyjnym. Choć cel zmian – równe traktowanie kobiet i mężczyzn – nie budzi kontrowersji, eksperci ostrzegają: przepisy są nieprecyzyjne, a próby „feminatyzowania” urzędowych funkcji mogą skończyć się konfliktem z ustawami samorządowymi.

Od lat limit mianowań w służbie cywilnej jest wyższy niż liczba osób uprawnionych do mianowania po postępowaniu kwalifikacyjnym. Nawet w 2025 roku rekordowa frekwencja - zgłosiło się 1013 osób, z czego 1004 przystąpiły do postępowania - nie zmieniła tej tendencji. Tegoroczny limit 500 mianowań nie został osiągnięty, bo liczba osób uprawnionych do mianowania wyniosła 468. Zdaniem prawników, powodów tego jest kilka - m.in. polityczny nepotyzm, niskie wynagrodzenia i brak konkursów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Zmian wymaga też egzamin.

Znaczna część urzędów administracji publicznej nie podaje w ogłoszeniach o naborach informacji o wynagrodzeniu zasadniczym, jakie oferują na początek. Dyrektorzy generalni obawiają się, że podanie takiej informacji na starcie zniechęci potencjalnych kandydatów. Z kolei w ogłoszeniach o pracę Ministerstwa Finansów każdorazowo znajdują się dane kontaktowe do pracownika prowadzącego nabór, u którego kandydaci mogą uzyskać wszystkie niezbędne informacje, w tym również o maksymalnej wysokości przewidzianego na danym stanowisku wynagrodzenia. Zdaniem prawników to jest kwestia jawności, która spoczywa na tym, kto ofertę formułuje.

Członkowie korpusu służby cywilnej w Krajowej Administracji Skarbowej muszą odprowadzać składkę zdrowotną od nagród uznaniowych oraz nagrody rocznej, a obowiązku takiego nie mają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej. Minister Zdrowia uważa, że przepis ustawy odpowiada konstytucyjnym wzorcom. W związku z tym nie planuje obecnie zmian legislacyjnych w tym zakresie.

Jest kilkadziesiąt ustaw, w tym pragmatyki służbowe w administracji publicznej, w których uregulowany został konflikt interesów, nie ma jednak jego ogólnej definicji. W efekcie różne są w przepisach standardy i rozumienie tego pojęcia przez urzędników. Zdaniem prawników jedna, spójna definicja pozwoliłaby uniknąć kłopotów interpretacyjnych, np. przy opracowywaniu wewnętrznych polityk, procedur czy dokumentów w poszczególnych urzędach i instytucjach.

Mirosław Wróblewski, wyraził zaniepokojenie brakiem postępów w pracach nad postulowaną zmianą przepisów, dotyczących struktury stanowisk urzędniczych w służbie cywilnej. W związku z tym ponownie skierował pismo do Anity Noskowskiej – Piątkowskiej, Szefowej Służby Cywilnej z prośbą o przedstawienie stanowiska w sprawie uwzględnienia w rozporządzeniu stanowiskowo-płacowym odrębnego stanowiska Inspektora Ochrony Danych (IOD).

Najwyższy czas powrócić do obietnicy sprzed prawie 30 lat o kompleksowej reformie administracji centralnej, która jest zapóźniona, w porównaniu z rozwojem samorządu terytorialnego - twierdzi prof. Irena Lipowicz z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, była rzecznik praw obywatelskich. Jej zdaniem część zadań można przekazać samorządom, a energię rządu skierować na te zadania, które można wykonywać tylko na poziomie centralnym.

Sprawność, postawy i etyka, a także kadra kierownicza i rozwój zawodowy w służbie cywilnej to tylko niektóre z ośmiu strategicznych kierunków działań, które mają służyć realizacji strategii zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej. Ich celem jest koordynowanie tego procesu. Projekt rządowej uchwały w tej sprawie został właśnie wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych rządu.

Konieczność uregulowania uprawnień emerytalnych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej oraz byłych funkcjonariuszy Służby Celnej za okresy związane z przekształceniami organizacyjnymi w administracji podatkowej, celnej i skarbowej – to cel projektu ustawy, którego założenia zostały wpisane do wykazu prac rządu.

Czy urzędujący prezes instytucji państwowej może być kandydatem w wyborach prezydenckich, popieranym przez jedną z partii politycznych albo czy minister jako osoba jeszcze formalnie niezgłoszona jako kandydat, może podejmować działania, które pokrywają się z jej działalnością publiczną? Zdaniem prawników w Polsce mamy problem z prekampanią. Podobnie jak rozmyte są granice między służbą cywilną a wyższymi stanowiskami w służbie cywilnej, które też są w istocie polityczne.

Ruch kadrowy w Krajowej Administracji Skarbowej budzi emocje przy każdej zmianie władzy. Dane Ministerstwa Finansów pokazują, że osoby zajmujące kierownicze stanowiska mają zapewnione „bezpieczne lądowanie”. Pracownicy KAS w mailach do redakcji Prawo.pl twierdzą wręcz, że obecny system, a w szczególności interpretacja przepisów dotyczących powołania, jest patologiczna. Zdaniem prawników, trzeba zdecydować się, czy rezygnujemy z powołania, a jeżeli je pozostawiamy, to czym powinno się ono różnić od tego z kodeksu pracy.

Odwoływani ze stanowisk kierowniczych w administracji skarbowej oraz celno-skarbowej, w okresie wypowiedzenia, byli zwalniani ze świadczenia pracy – ustalił serwis Prawo.pl. Ministerstwo Finansów podało nam, że w okresie od 13 grudnia 2023 r. do 5 czerwca br. odwołano w sumie 204 osoby. Ile z ich nie świadczyło w tym czasie pracy, otrzymując przez trzy miesiące swoją np. dyrektorską pensję – nie wiadomo. MF nie podało nam ani liczby zwolnionych ze świadczenia pracy, ani tego, ile pieniędzy w ten sposób wypłacono.

Z jednej strony ustawowa zasada otwartości i konkurencyjności naboru na wolne stanowisko urzędnicze, z drugiej strony praktyka, która nie zawsze odzwierciedla te zasady. Czy istnieje możliwość stworzenia jakiegoś realnego mechanizmu, aby wyeliminować bądź ograniczyć sytuacje „fikcyjnych naborów” i wprowadzić środek odwoławczy - zastanawia się dr Jarosław Dolny, radca prawny.

Samorządowcy i eksperci krytykują poselskie propozycje dotyczące ujawniania w oświadczeniach majątkowych majątku odrębnego małżonków przedstawicieli władz państwowych i samorządowych. Twierdzą, że zaproponowane przepisy są niezgodne z prawem, w praktyce mogą być niewykonalne, a na pewno nie zwiększą transparentności w życiu publicznym.