Automatyczne zawieszanie obowiązku spłaty rat kredytu w razie wszczęcia sprawy sądowej o stwierdzenie nieważności umowy, prostsze zasady wzajemnych rozliczeń konsumentów z bankami oraz szybsza procedura sądowa, w tym więcej posiedzeń niejawnych oraz zdalnych przesłuchań świadków, mają pomóc rozładować zatory na wokandach, spowodowane sporami frankowymi. Przyjętą w piątek przez Sejm ustawą frankową zajmą się teraz senatorowie.

Sejmowe komisje kolejny raz zajęły się projektem ustawy frankowej – resort sprawiedliwości wycofał się z kontrowersyjnego pomysłu, aby banki mogły składać oświadczenia o potrąceniu aż do zakończenia spraw w drugiej instancji. Nie będzie też specjalnego trybu naliczania odsetek po potrąceniu. Kredytobiorcy upadłego Getin Noble Banku śledzą też uważnie sprawę sądową, która może przesądzić o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za wadliwe rozpoczęcie restrukturyzacji, a w konsekwencji podziału i upadłości tego jednego z największych graczy na rynku kredytów hipotecznych.

Sprawy sądowe związane z robotami budowlanymi będą trafiać do obowiązkowych mediacji, co ma ułatwić rozstrzyganie skomplikowanych, trwających latami sporów mniej angażując sędziów i biegłych. Dotyczy to również klasycznych spraw o zapłatę, czyli postępowań upominawczych i nakazowych, gdy pozwani nie zaakceptują nakazu zapłaty i wniosą sprzeciw albo zarzuty.

Choć obowiązkowe mediacje w sprawach budowlanych wydają się krokiem w dobrym kierunku, to ich skuteczność w praktyce nie jest przesądzona. O ocenie nowej alternatywy zdecyduje, czy dzięki niej uda się odciążyć sądy i biegłych. Przydałyby się też kolejne zmiany w przepisach – pisze Łukasz Chacia, adwokat, partner zarządzający w Kancelarii Karaś Chacia i Wspólnicy.

Częste nowelizacje przepisów, rozbieżne orzecznictwo, niejasności przy licytacjach ziemi rolnej, spółdzielczych praw do lokali, użytkowania wieczystego i udziałów we własności są najczęstszymi problemami, jakie mają prawnicy przy egzekucji z nieruchomości – to wnioski z konferencji naukowej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Jej patronem medialnym był serwis Prawo.pl.

Planowana zmiana przepisów o biegłych może zmniejszyć ich liczbę, gdyż trudniej będzie przejść weryfikację, która – w dodatku – będzie odpłatna. Do pełnienia funkcji biegłego zniechęcają też niskie stawki wynagrodzenia i długie terminy oczekiwania na zapłatę. Biegłemu może pomóc sztuczna inteligencja, ale jej rola jest ograniczona.

Minimalne wynagrodzenie nie może być tak szeroko chronione przed egzekucją, gdyż prowadzi to do bezskuteczności dochodzenia zasądzonych roszczeń, a ponadto demoralizuje zalegających z płatnościami. Należy też pilnie udrożnić niektóre instrumenty prawne dla komorników, w tym egzekucję z ruchomości, dostęp do informacji oraz elektronicznych platform płatniczych – uważa Katarzyna Gajda, adwokat z kancelarii Targosz Gajda Adwokaci Spółka Cywilna.

Projekt ustawy frankowej jest już na ostatniej legislacyjno-rządowej prostej. Znajdą tam coś dla siebie zarówno kredytobiorcy, jak i banki oraz orzekający w tych sprawach sędziowie. Nikt jednak nie będzie zadowolony, a projekt może się jeszcze radykalnie zmienić podczas prac parlamentarnych. Przedstawiamy najważniejsze rozwiązania i wskazujemy największe kontrowersje.

Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie wydane w sprawie skargi spółki z o.o. dotyczącej istnienia oraz zakresu szkody wyrządzonej przez wydanie orzeczenia niezgodnego z prawem oraz właściwości miejscowej sądu. Według orzeczenia zgodny z Konstytucją jest przepis kodeksu postępowania cywilnego, stanowiący, że właściwy do orzekania o odszkodowaniu za wyrok niezgodny z prawem jest ten sam sąd, który wcześniej wydał wadliwy wyrok.

Resort rozwoju w nowej wersji projektu mającego wprowadzić ułatwienia dla przedsiębiorców wycofał się z części kontrowersyjnych przepisów, m.in. w sprawie zmian w mediacjach dla przedsiębiorców. Nie oznacza to jednak, że propozycja przepadnie całkowicie – do promowania alternatywnych metod rozwiązywania sporów mają się przyczynić zmiany w spotkaniach informacyjnych. Prawnicy oceniają, że to zmiana na lepsze.

Wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę nie stanowi podstawy odrzucenia złożonego przez nią zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania apelacyjnego, jeżeli Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia tej skargi do rozpoznania – taką uchwałę podjęła Izba Cywilna Sądu Najwyższego w odpowiedzi na zagadnienie powstałe po nowelizacji procedury w 2019 roku.

Nowe przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidują dalszą elektronizację sądownictwa. Niektóre przepisy, dotyczące rozpraw drogą elektroniczną idą w dobrym kierunku. Ale są i takie, które nie przewidują, by w tych posiedzeniach online mogła zdalnie brać udział publiczność, w tym media oraz osoby zaufania. Nie jest to dobre rozwiązanie, podobnie jak jednoosobowe orzekanie w II instancji oraz dodanie 30 innych aktów prawnych.

Od lipca przedsiębiorcy będą musieli przestrzegać półrocznego terminu na złożenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczeń o naruszenie praw własności intelektualnej. Jego przegapienie może być dotkliwe: nowe przepisy przewidują, że sąd będzie oddalał takie wnioski. Prawnicy podkreślają, że sądy stosowały taką praktykę już wcześniej, ale narzucenie restrykcyjnego terminu może przysporzyć kłopotów zwłaszcza dużym przedsiębiorcom.

1 lipca br. wchodzą w życie przepisy, które wprowadzą całkowicie nowy typ postępowania między przedsiębiorcą a konsumentem. Istotną zmianą ma być m.in. nowa zasada powoływania wszystkich twierdzeń i dowodów już na etapie pozwu. Przedsiębiorcom mają też grozić pewne sankcje za brak podjęcia próby dogadania się z konsumentem, ale - zdaniem prawników - nie spełnią swojej roli w przypadku dużych podmiotów.

Trzech sędziów Izby Cywilnej ma wątpliwość, czy w skardze kasacyjnej powinno się umieszczać PESEL stron i ich adresy zamieszkania. W sytuacji, gdy jest to nadzwyczajny środek zaskarżenia, to czy należy traktować tę skargę jako dalsze pismo w sprawie, czy też trzeba uznać je za pierwsze? Sąd Najwyższy nie wypowiedział się wcześniej jednolicie w tej kwestii.

Kompleksowe uregulowanie instytucji wysłuchania małoletniego w sprawach rodzinnych i stworzenie regulacji pozwalających z jednej strony poznać zdanie dziecka, a z drugiej przyczynić się do zminimalizowania stresu związanego z wizytą w sądzie - to jeden z celów projektu zmian w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Zakłada on m.in. przeprowadzanie procedury tylko raz, w specjalnym pomieszczeniu i bez osób postronnych.

Dopuszczalne jest zażalenie na zarządzenie o zwrocie pozwu mimo uiszczenia brakującej opłaty od pozwu w terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pozwu, powodującego, że pozew wywołuje skutek od daty jego pierwotnego wniesienia - taką uchwałę podjęła Izba Cywilna Sądu Najwyższego 12 maja br.

Sąd ma obligatoryjnie kierować przedsiębiorców do mediacji, jeżeli przed złożeniem pozwu nie zdecydowali się na negocjacje, albo jeżeli nie wyjaśnią przekonująco przyczyn ich niepodjęcia - taka propozycja znalazła się w projekcie resortu rozwoju. Prawnicy odnoszą się do niej sceptycznie, wskazując zwłaszcza, że doprowadzi to do niepotrzebnego wydłużania postępowań, a nie promowania alternatywnych metod rozwiązywania sporów.

Zmiany w procedurach zmniejszające obciążenie sądów oraz nowe postępowanie z udziałem konsumentów, które ma wzmocnić ich pozycję wobec przedsiębiorców. Zwiększenie progu wartości sporu w przypadku spraw, którymi miałyby się zająć sądy okręgowe, ograniczenia w składaniu wniosków o wyłączenie sędziów - wielka nowelizacja procedury cywilnej została podpisana przez prezydenta i opublikowana.

Rzeczywistym problemem polskiego wymiaru sprawiedliwości jest to, że zbyt wiele spraw, które mogłyby być rozpoznawane przez inne organy, w tym sądy administracyjne, powierza się sądom powszechnym. Z punktu widzenia systemowego nie ma większego znaczenia, czy są to sądy okręgowe czy rejonowe. Jestem przekonany, że te drugie merytorycznie poradzą sobie z nowymi sprawami – mówi dr hab. Marcin Dziurda.