Wyodrębnienie postępowań gospodarczych z procedury cywilnej nie przyniesie oczekiwanych efektów w postaci przyspieszenia i usprawnienia postępowań - uważa adwokat Marcin Radwan-Röhrenschef. Jego zdaniem należy dążyć do usprawniania organizacji i funkcjonowania sądu w procesie, a nie zmieniać reguły procesu.

Przywrócenie odrębnej procedury gospodarczej raczej nie przyspieszy i nie usprawni postępowań. Biznes więcej spodziewałby się po specjalizacji sądów i sędziów w sprawach gospodarczych - mówi radca prawny Waldemar Koper, prezes Polskiego Stowarzyszenia Prawników Przedsiębiorstw.

Od 7 listopada 2019 r. obowiązuje znowelizowany przepis odnoszący się do wyłączenia sędziego w trybie wnioskowym. Z przepisu wynika m.in., że gdy sędzia przedstawia swoje poglądy na sprawę, to nie zachodzi podstawa do jego wyłączenia. Również nakłanianie stron do zawarcia ugody nie może uzasadniać wyłączenia sędziego.

Nowe instytucje w procedurze cywilnej oparte są na znacznie większym zaufaniu do fachowości i uczciwości sędziego. Nadmierny formalizm może się zdarzyć, ale uważamy, że sędziowie liniowi będą rozpatrywać sprawy w sposób najlepszy i dla sprawności postępowania, i dla dobra stron - mówi sędzia Paweł Mroczkowski

Podczas zorganizowanej 9 grudnia br. Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Sąd w sprawach cywilnych – stan de lege lata i postulaty de lege ferenda” na UKSW rozmawiano o Kodeksie postępowania cywilnego. Mówiono m.in. o właściwości funkcjonalnej sądu egzekucyjnego oraz o zasadach przekazywania czynności referendarzom sądowym.

Zaledwie cztery tygodnie obowiązuje duża nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego, a Ministerstwo Sprawiedliwości już planuje w niej zmiany - dowiedziało się Prawo.pl. Prawnicy nie są tym zaskoczeni, bo jak mówią, w opasłej reformie jest wiele błędów i niedociągnięć. A wśród sędziów krążą wykazy kilkudziesięciu przepisów, z którymi mają oni obecnie duże problemy interpretacyjne.

Polski ustawodawca, przywracając tzw. „procedurę gospodarczą”, implementował do porządku prawnego innowacyjną instytucję, czyli umowę dowodową, która ma zapewnić przedsiębiorcom szeroką autonomię przy kształtowaniu przebiegu ewentualnego postępowania sądowego - pisze pisze Katarzyna Matyja z kancelarii AXELO Prawo i Podatki dla Biznesu.

Od 7 listopada 2019 r. znacząco zmienił się model postępowania międzyinstancyjnego w sprawach cywilnych. To etap po wydaniu przez sąd pierwszej instancji wyroku. Dotychczas znaczną część czynności podejmowano w sądzie, który wydał zaskarżony wyrok. Teraz znakomita większość tych czynności podejmowana jest w sądzie odwoławczym.

Obowiązującą od niedawna nowelizację Kodeksu postępowania cywilnego przedstawiano jako remedium na bolączki wymiaru sprawiedliwości oraz jako sposób usprawnienia postępowań sądowych, ale nie należy szybko spodziewać się widocznych efektów - twierdzi dr hab. Tadeusz Zembrzuski w Uniwersytetu Warszawskiego.

Za sprawą nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego sądy mają łatwiej przeciwdziałać nadużywaniu uprawnień procesowych. Tam, gdzie stosowana będzie ogólna klauzula, sankcje w postaci grzywny, podwyższonych kosztów czy odsetek mogą okazać się niewystarczające. Skuteczne powinny okazać się jednak przepisy szczególne, które pozwolą na pozostawienie bez dalszych czynności określonych pism bądź wniosków

Najwięcej wątpliwości sędziów budzi wykładnia postępowania dowodowego w znowelizowanej procedurze cywilnej i m.in. wprowadzenie na szeroką skalę zażaleń poziomych - mówi sędzia Adam Czerwiński, wicedyrektor Ośrodka Szkolenia Ustawicznego i Współpracy Międzynarodowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

Autorzy tzw. wielkiej reformy procedury cywilnej reklamowali ją jako sposób na przyspieszenie i usprawnienie postępowań, ale to wydaje się mało realne, podczas gdy te nowe rygory mogą odbić się na rzetelności procesów - twierdzi radca prawny, prof. Andrzej Jarocha, procesualista cywilny z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Sąd pierwszej instancji niezwłocznie przedstawi akta sprawy sądowi drugiej instancji. Kontrola formalna będzie już dokonywana przez sąd odwoławczy, który też powinien skupić się na merytorycznej ocenie apelacji. Nowe zasady powinny przyspieszyć postępowanie odwoławcze - uważają Patrycja Bolimowska i Łukasz Strankowski, adwokaci z Deloitte Legal.

Wprowadzone przez nowelizację procedury cywilnej posiedzenie przygotowawcze miało - co do zasady - zachęcać do ugody i usprawniać postępowanie. Obłożeni pracą sędziowie, nie kryją jednak, że będą go unikać, bo czasu im nie starcza nawet na stare sprawy. Pozwala na to sama ustawa, przewidując "wyjątek" - czyli szczególne okoliczności.

Po niedawnej tzw. wielkiej reformie procedury cywilnej znalazło się w niej wiele niepotrzebnych rygorów, które wbrew zapowiedziom niekoniecznie usprawnią postępowania, ale na pewno dla wielu obywateli oznaczać będą ograniczenie prawa do sądowego rozstrzygnięcia sporu - mówi prof. Tadeusz Ereciński, były prezes Sądu Najwyższego kierujący Izbą Cywilną.

Po nowelizacji procedury cywilnej sędziowie mogą na dowolnym etapie postępowania pouczyć strony o tym, w jakim kierunku pójdzie rozstrzygnięcie. Także na ich wniosek. Prawnicy przyznają, że zmiana może przyspieszać bieg spraw, choćby zachęcając do ugód. Sędziowie nie kryją jednak obaw, bo dotychczas obowiązywała ich zasada milczenia aż do wyroku.

Prawnicy nie mają wątpliwości, że procedura gospodarcza jest pełna pułapek, nawet dla profesjonalnych pełnomocników. Wskazują, że ci przedsiębiorcy, którzy nie muszą wybierać tego nowego, odrębnego postępowania - powinni go początkowo unikać. I raczej wnioskować o przeprowadzenie swojej sprawy w zwykłym trybie.

Może okazać się, że sędziowie w praktyce będą unikać wyznaczania posiedzeń przygotowawczych w sprawach cywilnych. Taką możliwość - jak wskazują eksperci - daje im sama nowelizacja procedury. Zgodnie z nią jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że przeprowadzenie go nie przyczyni się do sprawniejszego rozpoznania, przewodniczący może z tego zrezygnować.

Uchwalona w połowie roku i wchodząca sukcesywnie w życie wielka reforma postępowania cywilnego niekoniecznie usprawni i przyspieszy procesy, ale na pewno stawia przed sędziami, adwokatami i radcami prawnymi, a także przed stronami procesów, nieznane im dotychczas wyzwania - ocenili uczestnicy zorganizowanej w czwartek w Warszawie konferencji.

Przepisy o zażaleniach poziomych już obowiązują, ale wciąż nie ma rozporządzenia dotyczącego sposobu rejestracji takich spraw - planowane jest dopiero po nowym roku. Miało to być usprawnienie i przyspieszenie, będzie chaos i zabetonowanie sądów rejonowych - mówią sędziowie. I dodają, że resort wprowadzając nowe rozwiązania, zapomniał o małych sądach.