Wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie musi zawierać wprost żądania zasądzenia kosztów procesu na rzecz reprezentowanej przez niego strony - jako wygrywającej - od strony przeciwnej - taki jest sens uchwały Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

Formułowanie obecnie opinii, że istnienie lub brak uchybień w ukształtowaniu organów uczestniczących w procesie powoływania sędziów może wpływać na obowiązywanie lub nie wydawanych przez tych sędziów wyroków, jest bardzo niebezpieczne z punktu widzenia stabilności systemu prawnego państwa - twierdzi prof. Joanna Misztal-Konecka, prezes Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

Projekt nowelizacji procedury cywilnej częściowo jest odpowiedzią na problemy, z jakimi po zmianach z 2019 r. borykali się sędziowie. Zmiany nie są jednak wystarczające, a co więcej, wiele z nich uderza w prawo do sądu. To kolejny krok, którego celem jest, by sędzia załatwił jak najwięcej spraw przy biurku, bez kontaktu z obywatelem i to z przyczyn formalnych umorzeniem, albo zwrotem sprawy

Złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku z niewielkim czasowym wyprzedzeniem, czyli w granicach daty kalendarzowej ogłoszenia wyroku, a nie „na zapas”, stanowi raczej wyraz dbałości o swoje interesy procesowe i zapobiegliwości, a nie świadczy o nadużyciu instytucji procesowej - uważa sąd rejonowy. Jednak dla pewności pyta Sąd Najwyższy czy dotychczasowa linia orzecznicza po nowelizacji kpc z 2019 r. zachowuje aktualność.

Pełnomocnicy też ludzie, więc pisma procesowe piszą różnie. Zdarza się, że są obszerne, a wniosków dowodowych trzeba się w nich doszukiwać. Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje więc rozwiązanie - wnioski dowodowe mają być wyraźnie wyodrębnione, a nie tylko zawarte w uzasadnieniu. W przeciwnym razie sąd ma ich nie brać pod uwagę. Prawnicy alarmują, że taki formalizm uderzy w obywateli.

Nowelizacja procedury cywilnej z 2019 r. dała sędziom możliwość sygnalizowania stronom, w jakim kierunku idzie sprawa. Jednak rozwiązanie, które miało być rewolucją i motywacją do ugód, w praktyce się nie sprawdziło. Część sędziów nie wie jak je stosować, inni obawiają się posądzenia o stronniczość. Teraz resort sprawiedliwości chce ich do tego zachęcić i doprecyzować, co mogą powiedzieć.

Do rozpoznania zażalenia wniesionego po nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego, czyli po 7 listopada 2019 r. na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi na wpis referendarza sądowego w księdze wieczystej, właściwy jest sąd drugiej instancji - taki jest sens najnowszej uchwały trzech sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

Sąd Rejonowy w Lidzbarku Warmińskim powziął wątpliwość przy rozpoznawaniu sprawy: Czy do rozpoznania zażalenia, które zostało wniesione po 7 listopada 2019 r. na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi na wpis referendarza sądowego w księdze wieczystej, właściwy jest inny skład sądu pierwszej instancji? Czy sąd drugiej instancji?

Zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji co do nadania klauzuli wykonalności, wniesione po wejściu w życie ubiegłorocznej noweli kodeksu postępowania cywilnego, ma rozpoznawać sąd, który je wydał, w składzie trzech sędziów - wskazuje Sąd Najwyższy. To kolejna uchwała przyjęta w ostatnim czasie w związku z pytaniami dotyczącymi zażaleń dewolutywnych i zażaleń poziomych.

Ubiegłoroczna nowelizacja procedury cywilnej spędza sen z powiek sędziów, co skutkuje licznymi pytaniami do Sądu Najwyższego. Jedna z ostatnich uchwał dotyczy przepisów przejściowych. Wynika z niej, że apelacje wniesione po wejściu w życie noweli, w sprawach które poprzednio nie podlegały, ale teraz już podlegają przepisom dotyczącym postępowania uproszczonego, powinny tak właśnie być rozpoznawane.

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony z apelacją rozpoznaje sąd drugiej instancji - taką uchwałę podjął Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej. Nie ma w tej mierze znaczenia okoliczność, że uprzednio sprawa została rozpoznana w postępowaniu upominawczym, w którym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej doszło do wydania nakazu zapłaty - dodał SN.

Obowiązująca od września ubiegłego roku nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego stworzyła nowe możliwości w zakresie rozstrzygania sporów uchwałowych na gruncie prawa spółek przez sądownictwo arbitrażowe - mówi dr Konrad Czech, arbiter Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej. I zachęca do korzystania z arbitrażu zamiast drogi sądowej.

Od nowelizacji procedury cywilnej minął już ponad rok, a sądy nadal zmagają się z jej konsekwencjami. Jednym z punktów zapalnych jest liczebność składów do rozpoznawania zażaleń poziomych czy apelacji w postępowaniu uproszczonym. Konsekwencją braku wystarczającej liczby sędziów może być nawet nieważność orzeczenia. Sądy ratują się więc jak mogą i coraz częściej pytają o to Sąd Najwyższy.

Rok po wejściu w życie największej od lat nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego trwają prace nad zmianami w tych przepisach. Reforma KPC nie usprawniła postępowania cywilnego tak jak zakładali to jej twórcy, a szereg przepisów stwarza wątpliwości interpretacyjne. W szczególności zmiany wymagają przepisy o zażaleniach oraz o uzasadnianiu postanowień - pisze dr Krzysztof Drozdowicz.

Jedną z istotnych zmian w ubiegłorocznej nowelizacji procedury cywilnej było wprowadzenie stałej opłaty od wniosku o uzasadnienie wyroku czy postanowienia sądu, oraz wskazanie, że uzasadnienie jest konieczne do odwołania. Przepisy - według prawników - są jednak niejasne. Ministerstwo szykuje więc zmiany i wniosek nie zawsze będzie konieczny

Sąd niewłaściwy, czyli sąd drugiej instancji, do którego profesjonalny pełnomocnik skierował zażalenie, które powinno być skierowane do innego składu sądu pierwszej instancji, przekazuje zażalenie do rozpoznania sądowi właściwemu, czyli sądowi pierwszej instancji - taki jest sens uchwały trzech sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

Od blisko roku, na mocy nowelizacji procedury cywilnej, przywrócone jest odrębne postępowanie w sprawach gospodarczych. I choć - m.in. z powodu koronawirusa i ograniczeń w pracy - doświadczenia sądów w tym zakresie nie są duże, wskazują one na szereg wątpliwości w odniesieniu do tych przepisów. Te główne dotyczą samych definicji i kwalifikacji, które sprawy należą do gospodarczych.

Obowiązująca od roku nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego nakłada nowe obowiązki na sądy nadające klauzule wykonalności i organy egzekucyjne. Może to wydłużyć postępowanie i utrudnić wierzycielom ściągnięcie długu. A dużym problemem jest obowiązek sprawdzenia, czy roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Wprowadzone w ramach ubiegłorocznej nowelizacji procedury cywilnej rozwiązanie dotyczące potrącenia miało służyć dyscyplinowaniu uczestników postępowań. I częściowo realizuje ten cel, ale z wieloma mankamentami. Lepszym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie znanej w wielu krajach instytucji wyroku z zastrzeżeniem - twierdzi prof. Paweł Grzegorczyk

Obowiązująca od roku nowelizacja procedury cywilnej wprowadziła odrębne postępowanie w sprawach własności intelektualnej. Zdaniem zajmujących się tą dziedziną prawników, to dobre rozwiązanie z punktu widzenia sprawności i jakości merytorycznej tych postępowań, ale niebezpieczne dla spójności reguł procesu cywilnego.