Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego sędzia Zbigniew Kapiński zarządził natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego Sądu Najwyższego Andrzeja Michałowicza od 29 października 2026 r. do czasu wydania uchwały przez właściwy sąd dyscyplinarny, nie dłużej jednak niż na okres jednego miesiąca.

Opłaty alokacyjne lub dystrybucyjne stały się „sposobem” ubezpieczycieli na problem z opłatami likwidacyjnymi, w przypadku których sądy dopatrzyły się klauzul niedozwolonych. Teraz TSUE oceni, czy i te opłaty sędziowie mogą badać pod względem abuzywności, a konkretnie, czy stanowią one główny przedmiot umowy. Pytanie prawne zostało już zarejestrowane. Pełnomocnicy uważają, że sądy mają taką podstawę, choćby dlatego, że postanowienia dotyczące tych opłat nie są formułowane zgodnie z unijnym wymogiem, czyli prosto, zrozumiale i jednoznacznie.

Niedopuszczalne jest, aby sędziowie zaliczani do sędziów, których sprawa bezpośrednio dotyczy i stronniczych, uczestniczyli w rozstrzyganiu zagadnień prawnych przez pełny skład tego sądu. Stąd Sąd Najwyższy musi podjąć wszelkie środki zapobiegające wystąpieniu ryzyka nieprawidłowej jego obsady – czytamy w uzasadnieniu postanowienia o wyłączeniu 35 sędziów.

Precedens w postaci przyjęcia ustawy praworządnościowej może stanowić w przyszłości pokusę dla innych ugrupowań politycznych, by ustawowo usunąć dowolną grupę sędziów, bez gwarancji określonych w Konstytucji. W okresie od 2018 r. do 2026 r. wręczono 4284 nominacje sędziowskie, co oznacza, że projektowane zmiany dotkną niemal połowy sędziów w kraju, wobec aktualnej liczby wszystkich sędziów oscylującej wokół 9000 – pisze sędzia Kinga Śliwińska-Buśkiewicz, wiceprezes Ogólnopolskiego Zrzeszenia Sędziów "AEQUITAS”. I dodaje, że ustawa jest niekonstytucyjna i sprzeczna z Europejską Konwencją Praw Człowieka

Gdy mówimy o sądzie, najczęściej myślimy o sędzim w todze, rozprawie i wyroku. To naturalne, ale taki obraz pomija znaczną część tego, co dzieje się w sądzie. Pracuję w nim od lat i wiem, ile pracy kryje się między złożeniem pisma a zakończeniem postępowania. Wykonują ją ludzie o różnych kwalifikacjach i obowiązkach. Wielu z nich obywatel nigdy nie spotka, choć od ich pracy zależy, czy jego sprawa będzie mogła toczyć się bez niepotrzebnych przeszkód – pisze Dariusz Kluczkowski, referendarz z Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy i członek Stowarzyszenia Lex Iusta.

Sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa Jakub Iwaniec brał udział w kolizji drogowej, do której doszło 11 października 2025 r. wieczorem w Rejowcu Fabrycznym. Prokuratura ustaliła, iż sędzia popełnił przestępstwo jazdy pod wpływem alkoholu. Sąd Najwyższy podjął uchwałę o uchyleniu mu immunitetu. Ponadto sąd zawiesił sędziego w czynnościach służbowych i obniżył jego wynagrodzenie o 50 procent.

To prezydent Karol Nawrocki zdecyduje o tym, czy profesor Piotr Hofmański, były prezes Międzynarodowego Trybunału Karnego, wróci na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Profesor zrzekł się urzędu po wyborze do MTK, a teraz zwrócił się do Krajowej Rady Sądownictwa ws. swojego powrotu na stanowisko sędziego SN i Rada, zgodnie z przepisami, przedstawiła taki wniosek prezydentowi. Nie oznacza to jednak powrotu do czynnego orzekania. Z nieoficjalnych informacji Prawo.pl wynika, że nie jest to też celem profesora.

I Prezes Sądu Najwyższego Zbigniew Kapiński wyjaśnia, dlaczego wystąpił z pytaniem prawnym do pełnego składu Sądu Najwyższego w celu ustalenia skutków permanentnego podważania powołań sędziowskich. Problem w tym, że uchwałę podejmować będą tylko ci sędziowie, którzy uznają powołania neo-sędziów przez wadliwą poprzednią Krajową Radę Sądownictwa. Prezes Kapińśki twierdzi, że uchwałę podejmie niezawisły skład. Termin posiedzenia wyznaczono na 9 listopada br.

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że System Losowego Przydziału Spraw (SLPS) co do zasady spełnia unijne standardy niezależności sądów, a zwolnienie sędziego z obowiązku rozpoznania spraw na jego własny wniosek nie podważa statusu składu, który je przejął. Pierwsza teza częściowo przekonuje, druga budzi większe wątpliwości. Najpoważniejsze problemy SLPS leżą jednak poza zakresem tego wyroku – pisze Andrzej Olaś, dr hab. nauk prawnych, profesor w Zakładzie Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, adwokat i niezależny arbiter.

W stan spoczynku przeszła w mijającym tygodniu sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Gierszon, orzekająca w Izbie Karnej. Sędzia Gierszon została powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego 21 marca 2007 roku uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa, która zapadła w grudniu 2006 roku.

Działania Prezydenta RP i Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, mające na celu uniemożliwienie sędziom należycie wybranym przez Sejm zasiadania w Trybunale Konstytucyjnym, oznaczają, że Trybunał ten należy nadal uznawać za niebędący prawidłowo skompletowany. Postępując w ten sposób, obaj funkcjonariusze państwowi doprowadzili do kryzysu konstytucyjnego, który negatywnie wpływa na prawidłowe funkcjonowanie systemu wymiaru sprawiedliwości w Polsce - oświadczyli sędziowie stowarzyszeni w Europejskim Stowarzyszeniu Sędziów - EAJ.

Przepisy regulujące zwalnianie sędziów z obowiązku rozpoznania przydzielonych im spraw powinny określać jasne, obiektywne kryteria oraz przewidywać obowiązek uzasadnienia takiej decyzji, tak by nie było zagrożenia dla sędziowskiej niezawisłości. Z kolei system losowego przydziału spraw musi działać na podstawie „przejrzystych, obiektywnych i znanych z góry zasad, wykluczających arbitralność oraz nieuprawnioną ingerencję w rozstrzyganie spraw” – orzekł w czwartek, 15 października, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Kilkadziesiąt spraw, w których orzeczenia wydało dziewięciu sędziów SN, jest obecnie w zainteresowaniu rzecznika dyscyplinarnego Sądu Najwyższego. Chodzi o długotrwałe, sięgające ponad 90 dni od instrukcyjnego terminu, sporządzanie uzasadnień. W jednym przypadku, według nieoficjalnych informacji, było to ok. 500 dni. Problem, jak sygnalizują sędziowie z sądów powszechnych, dotyczy również uchwał. Na uzasadnienia w tym przypadku czeka się nawet kilka miesięcy.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zarządził natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziów Sądu Apelacyjnego w Warszawie: Michała Lasoty, Piotra Schaba i Przemysława W. Radzika. Decyzje, jak poinformowało MS, zostały podjęte w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przez nich czynów zabronionych oraz koniecznością ochrony powagi sądu i istotnych interesów służby. Podstawą jest przepis wielokrotnie krytykowany przez sędziów, ale też m.in. Rzecznika Praw Obywatelskich.

Doszło do bezprecedensowej sytuacji w Sądzie Najwyższym. Dwóch sędziów, bo jeden złożył zdanie odrębne, wyłączyło od udziału w posiedzeniu 35 sędziów – wszystkich powołanych przed grudniem 2017 roku. Ma to być oczyszczenie przedpola, bo Sąd Najwyższy w pełnym składzie ma podjąć ważną uchwałę 9 listopada w sprawie pytania przedstawionego przez I Prezesa Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego o skuteczność powołania tzw. neo-sędziów. Uzasadnienie tego postanowienia zostanie sporządzone za tydzień.

Prokuratorscy związkowcy chcą zmiany przepisów, która gwarantowałaby prokuratorom delegowanym do innych jednostek prokuratury prawo do wynagrodzenia na poziomie nie mniejszym niż delegowanym sędziom. Ci ostatni mają bowiem dodatek w wysokości początkowo 12,5 proc. podstawy wynagrodzenia, a po sześciu miesiącach wzrasta on do 20 proc. MS zapewnia, że kwestia właściwego kształtowania wynagrodzeń sędziów i prokuratorów w całym okresie delegowania jest przedmiotem prac analityczno-legislacyjnych. Szybkiej zmiany dla prokuratorów raczej nie będzie, bo, jak uzasadnia MS, przepis dotyczący sędziów jest epizodyczny, do maja 2027 r.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wyraziło stanowczy sprzeciw wobec pomijania wniosków obrońców o wyłączenie sędziego w Izbie Karnej Sądu Najwyższego. Chodzi o sędziów powołanych do SN przy udziale poprzedniej KRS. Adwokatura podkreśla, że obywatel ma prawo do rozpoznania swojej sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd ustanowiony ustawą. Ma również – jak dodaje – prawo do tego, aby jego zastrzeżenia dotyczące składu sądu zostały poddane ocenie w procedurze przewidzianej przez prawo.

Tzw. ustawa praworządnościowa, której celem jest uregulowanie statusu sędziów powołanych po 2017 r., została wniesiona do Sejmu w grudniu 2025 r. a teraz, po dziewięciu miesiącach Sejm ponownie się nią zajmie. W międzyczasie przeprowadzono m.in. wysłuchanie publiczne. Przypomnijmy: projekt zakłada, że uchwały obecnej KRS dotyczące powołania i awansowania tychże sędziów zostaną pozbawione mocy prawnej. Reguluje również kwestie orzeczeń – pod określonymi warunkami będą mogły zostać wzruszone. Ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia, przepis dotyczący wykazu sędziów, których dotyczy, po 14 dniach.

Jako wieloletni pracownik wymiaru sprawiedliwości – najpierw asystent sędziego, a obecnie referendarz sądowy – z bolesną rezygnacją obserwuję, jak władza państwowa od lat traktuje nasze grupy zawodowe. Ignorancja decydentów politycznych stała się elementem naszej codzienności. Brak realnych perspektyw awansu wertykalnego, niesatysfakcjonujące pensje i iluzoryczna ścieżka kariery. to standard. Zapomina się przy tym, że system, w którym gardzi się własnymi kadrami, prędzej czy później ulegnie całkowitej erozji – pisze Artur Skepka, referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Bielsku Podlaskim.

Wraca sprawa uwzględniania przemocy domowej przy orzekaniu przez sąd pieczy współdzielonej. Pełnomocnik ds. równości Katarzyna Kotula zaproponowała rozszerzenie katalogu kryteriów, które mieliby brać pod uwagę sędziowie, nie tylko o przemoc, ale też czynne, nieleczone uzależnienie rodziców, np. od alkoholu, oraz nieleczone choroby psychiczne. I choć Ministerstwo Sprawiedliwości na taką zmianę nie przystało, w projekcie poprawiło, że prawo dziecka do ochrony przed przemocą ma być brane pod uwagę zarówno przy określaniu kontaktów, tam gdzie brak porozumienia rodziców, jak i przy decyzji o pieczy.