Wieloletnie zabiegi adwokatów i radców prawnych o uwzględnianie ich urlopów w planowaniu rozpraw sądowych mają szanse na dobry finał. Jednak po niepowodzeniu z wpisaniem tego uprawnienia do nowelizacji Prawa o adwokaturze, jest szansa na zgodę Ministerstwa Sprawiedliwości, a potem Sejmu i Senatu, na wprowadzenie „kalendarza pełnomocnika” do ustaw regulujących procedurę cywilną i karną. Ale pojawiła się też idea, dotyczącej wszystkich uczestników postępowań, wakacyjnej przerwy w rozprawach.

Dr hab. Maria Szczepaniec, sędzia Sądu Najwyższego, profesor nadzwyczajna na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, została powołana na stanowisko prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Odpowiedzialności Zawodowej.

Krajowa Rada Sądownictwa z niepokojem zauważa brak mianowania na stanowiska asesorów 209 absolwentów aplikacji sędziowskiej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Osoby te od maja oczekują na akty mianowania przez Prezydenta RP, by móc orzekać w wybranych przez siebie sądach - informuje rzecznik prasowy Rady, sędzia Jarosław Łuczaj.

Nie można stawiać znaku równości między datą wstawioną na orzeczeniu a fałszem intelektualnym, bo sama niewłaściwa data nie oznacza, że wyrok jest wadliwy - wskazał sędzia Korzeniowski. Fałsz z art. 271 k.k. musi dotyczyć rzeczy podstawowych, a nie daty i drobnych poprawek w orzeczeniu, nie w sentencji - tak ocenił oskarżenia wygłoszone przez sędziego Piotra Schaba pod adresem sędziego Waldemara Żurka, który miał dokonać fałszu intelektualnego. Błąd sędziego karnisty nie oznacza więc, że popełnił przestępstwo zniesławienia innego sędziego.

Sędzia powołana przed 2027 r. wyłączyła tzw. „starego” sędziego od orzekania w sprawie o wznowienie postępowania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Sędzia Barbara Skoczkowska zwróciła bowiem uwagę na zaufanie, które muszą wzbudzać sądy w demokratycznym państwie, przede wszystkim u stron postępowania. W związku z tym każdy sędzia, w stosunku do którego istnieje uprawniony powód, by obawiać się braku bezstronności z jego strony, musi zostać wyłączony.

Uchwalenie jednej kompleksowej ustawy o ustroju organów wymiaru sprawiedliwości, stworzenie obiektywnych, merytorycznie zamkniętych kryteriów powoływania oraz awansowania sędziów, a także uznanie konstytucyjnej legitymacji nominacji sędziowskich i ochrony stabilności orzecznictwa – to elementy swego rodzaju testamentu pozostawionego przez poprzednią Krajową Radę Sądownictwa w sprawozdaniu za ubiegły rok. Obecna Rada odcina się od tych propozycji.

Zespół prokuratorów do spraw zapobiegania negatywnym skutkom orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa po 2017 r. wszczął śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego kierującego pracami Izby Karnej Sądu Najwyższego, tj. obecnie pierwszego prezesa Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego. Chodzi o wydanie zarządzenia, które miało prowadzić do wyeliminowania rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego.

Sąd Najwyższy w swoim niedawnym rozstrzygnięciu wskazuje, że wynikająca z art. 47b ust. 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych zasada niezmienności składu sądu ma charakter ustrojowy, a więc nadrzędny. Jest wyrazem konstytucyjnej zasady prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, bezstronny i niezawisły sąd. I wskazuje, że naruszenie tej zasady może prowadzić do orzekania w składzie sądu niezgodnym z przepisami prawa, a tym samym do nieważności postępowania.

Krajowa Rada Sądownictwa zwróci się o przygotowanie opinii prawnych dotyczących wpływu zarządzenia przez ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka natychmiastowej przerwy w wykonywaniu czynności służbowych sędziego na status sędziego, który jest członkiem KRS. Chodzi o sędziego Łukasza Piebiaka, wcześniej Prezydium KRS podjęło decyzję o wstrzymaniu mu dostępu do wszystkich dokumentów zawierających prawnie chronione dane osobowe.

Od pewnego czasu projekt znajduje się w Sejmie i prace nie postępują. KRS przedstawi swoje stanowisko. Bez rozwiązań ustawowych wielu kwestii nie da się załatwić, bo Rada nie ma kompetencji do weryfikowania już zakończonych aktem powołania postępowań nominacyjnych. Teraz obywatel w sądzie nie ma pewności, czy okoliczności powołania sędziego spowodują, że nawet korzystny wyrok okaże się wiążący - mówi sędzia Dariusz Zawistowski, przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa.

Po ponad dwóch latach ruszają konkursy sędziowskie. Obwieszczenie o 25 wolnych stanowiskach w sądach okręgowych i apelacyjnych pojawiła się 18 czerwca w Monitorze Polskim. Wcześniej Ministerstwo Sprawiedliwości informowało Prawo.pl, że Departament Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych przygotował już projekty takich obwieszczeń i, że mają być systematycznie publikowane. Przypomnijmy, że decyzję o wstrzymaniu konkursów podjął Adam Bodnar, tuż po powołaniu na ministra sprawiedliwości - w 2023 r., uzasadnił to sytuacją wokół Krajowej Rady Sądownictwa.

Problem z sędziami po 65. roku życia, którzy chcieliby dalej orzekać, narastał od dłuższego czasu. Część z nich nie uzyskała zgody na dalsze orzekanie od poprzedniej Krajowej Rady Sądownictwa, inni zdecydowali, że ze względu na wątpliwości konstytucyjne wokół tamtej Rady, nie będą do niej z takimi wnioskami występować. Przewodniczący nowej KRS sędzia Dariusz Zawistowski przyznaje, że jednym z priorytetów jest jak najszybsze rozpoznanie lub ponowne rozpoznanie tych wszystkich spraw - a jest ich kilkadziesiąt.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zdecydował o tym, że nie nada biegu prezydenckiemu projektowi o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, i powołał się na opinie prawników oraz Komisji Weneckiej. Regulacja zakłada m.in. penalizację kwestionowania przez funkcjonariuszy publicznych konstytucyjnych i ustawowych uprawnień prezydenta. Przekazuje też mu kompetencje dotyczące publikacji obwieszczeń o konkursach sędziowskich.

Ministerstwo Sprawiedliwości za czasów poprzedniej KRS zwiększyło jej sędziowskim członkom przydział spraw - z 25 proc. do 80 proc. Teraz członkom nowej KRS chce przydział zmniejszyć do co najmniej 25 proc. Przydział spraw dla rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych ma spaść z 90 proc. do nawet 10 proc. Projekt zmieniający rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, już trafił do opiniowania. Prezesi sądów będą mieć miesiąc, po jego wejściu w życie, na dokonanie zmian w czynnościach służbowych.

Nowa Krajowa Rada Sądownictwa ponownie rozpatrzyła sprawy sześciorga sędziów, którzy skończyli 65 lat, a na których dalsze orzekanie nie wyraziła zgody poprzednia Rada. I zdecydowała, że mogą orzekać. Problem nabrzmiał za czasów poprzedniej KRS - jesienią ub. roku wystąpił do niej RPO wskazując, że wpływają do niego skargi od sędziów sądów powszechnych w sprawie niewyrażania zgód na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska po ukończeniu 65 lat.

W przygotowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości propozycjach zmian w sądownictwie dyscyplinarnym dla sędziów jest propozycja powrotu do dawnej zasady, że w sądach pierwszej instancji orzekaliby tylko sędziowie apelacyjni. Tymczasem Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury proponuje, by były to składy wyłaniane spośród sędziów wszystkich instancji. Natomiast w drugiej instancji takie sprawy powinna, zdaniem Komisji, rozstrzygać Izba Karna SN, a nie obecna Izba Odpowiedzialności Zawodowej.

Nie mamy podstaw do zakwestionowania skuteczności wyboru żadnego z członków KRS, bo wszyscy zostali wybrani w tej samej procedurze. Może nie wszyscy mieli takie samo poparcie środowiska sędziowskiego i gdyby ocenić to z punktu widzenia merytorycznego, to być może nie wszyscy powinni się znaleźć w Radzie, ze względu na swoją dotychczasową postawę – mówi przewodniczący KRS Dariusz Zawistowski.

My nie będziemy awansować w czasie sprawowania mandatów w KRS ani też nikt z nas nie będzie w tym czasie prezesem sądu ani wiceprezesem – deklarują członkowie nowej Krajowej Rady Sądownictwa. To jest ważny sygnał dla wszystkich, że to będzie inna KRS i będą obowiązywały inne zasady: transparentność i merytoryczne uzasadnienia. Przewodniczący Dariusz Zawistowski zapowiada przejrzyste procedury i przedłużenie możliwości orzekania sędziom, którzy osiągnęli wiek upoważniający do stanu spoczynku.

Trybunał Stanu w trzyosobowym składzie w środę po raz trzeci nałożył na byłą już przewodniczącą TS Małgorzatę Manowską karę 3 tys. zł za niezwołanie posiedzenia pełnego składu tego Trybunału. Nowy przewodniczący TS Zbigniew Kapiński został zobowiązany, aby zwołać takie posiedzenie „niezwłocznie”.

Do wynagrodzenia za pracę sędziego stosuje się przepis kodeksu pracy o dziedziczeniu i wypłaty zaległych świadczeń po zmarłym pracowniku również w przypadku, gdy sędzia zmarł po przejściu w stan spoczynku – taką uchwałę w składzie trzech sędziów podjęła Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego. Przepisy związane z prawem pracy stosuje się do sędziów, jeśli nie ograniczają wykonywania funkcji publicznych.