13 marca Sejm dokonał wyboru nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego; w dość osobliwym momencie konstytucyjnym, ponieważ sama podstawa prawna tego wyboru została zaskarżona do TK jako niezgodna z Konstytucją. Innymi słowy, procedura została uruchomiona w sytuacji, w której równolegle trwa spór o konstytucyjność przepisów stanowiących jej podstawę - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia SN orzekający w Izbie Cywilnej.

Gdy coraz dłużej trzeba czekać na rozpatrzenie sprawy przez sąd, a sędziowie i ich współpracownicy zmagają się z rosnącą górą zaległości, po raz kolejny wraca pytanie, czy ta praca jest dobrze zorganizowana. Ale nie tylko na poziomie struktur i procedur, bo za słaby punkt tego systemu uznawane jest zarządzanie przez sędziów sprawami. Wprowadzony kilka lat temu obowiązek planowania postępowania podczas posiedzenia przygotowawczego realizowany jest tylko w niewielkim stopniu.

Wybranie przez Sejm nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie kończy procedury. Zgodnie z ustawą o statusie sędziów TK, ale też poprzedzającą ją ustawą o Trybunale Konstytucyjnym, mają złożyć ślubowanie wobec prezydenta, a odmowa jego złożenia jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego. A co gdy prezydent na ślubowanie nie zaprosi? Według prawników to jego obowiązek, ale wśród planów „B" pojawia się m.in. ślubowanie na piśmie i to nawet bez udziału notariusza. Są jednak głosy, że to kolejny krok w kierunku psucia prawa.

Senat opowiedział się za trzema możliwymi podejściami do egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego. Zainteresowani będą mieli dzięki temu większe szanse na ich zdanie. Teraz ustawa trafi na prezydenckie biurko.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej przywróciła sędziemu termin do wniesienia odwołania od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa i przekazała ją do ponownego rozpoznania. Sędzia udowodnił, że nie ponosi winy za opóźnienia, bo Rada nie pouczyła go o możliwości wniesienia odwołania. Ponadto uznano w wyroku, że Rada działała uznaniowo, powołując kryteria, które nie były wskazane w ustawie.

Profesorowie Krystian Markiewicz, Marcin Dziurda, Maciej Taborowski znaleźli się na tzw. krótkiej liście kandydatów koalicji rządzącej na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego - ustaliło nieoficjalnie Prawo.pl. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty wyznaczył na środę, 11 marca, do godziny 12, termin składania wniosków w sprawie wyboru sześciu sędziów. Miałoby to nastąpić nawet podczas posiedzenia Sejmu w tym tygodniu.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by na salach sądowych w całej Polsce, począwszy od 1 maja 2026 r., umieszczane były obok godła Rzeczypospolitej Polskiej dwie flagi - polska i UE. Jest furtka - pomieszczenia nie będą musiały być we flagi wyposażone, jeśli ich wielkość to uniemożliwi. Co istotne, dotyczyć ma to zarówno posiedzeń jawnych, jak i rozpraw. Resort chce w ten sposób podkreślić sprawowanie wymiaru sprawiedliwości i wydawanie wyroków w imieniu RP oraz unaocznić, że polskie sądy orzekają także w oparciu o prawo UE. Szacowany koszt to ok. 4,42 mln zł.

Gdy nie może wejść w życie ustawa przywracająca zgodne z Konstytucją zasady wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, uzasadnione jest przeprowadzenie tego w oparciu o obowiązujące przepisy. Czyli przy pomocy niekonstytucyjnej ustawy przywrócony zostanie konstytucyjny charakter KRS – mówi prof. Marek Safjan, były prezes Trybunału Konstytucyjnego i były sędzia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Komisja Wenecka przeanalizowała projekt tzw. ustawy praworządnościowej, nad którym aktualnie pracuje Sejm, a który ma uregulować status sędziów powołanych od 2018 r. Jej wątpliwości wiążą się przede wszystkim z propozycjami dotyczącymi sędziów, którzy awansowali lub przyszli spoza zawodu przy udziale obecnej KRS. Wskazuje przy tym na obowiązujące w Polsce konstytucyjne zasady nieusuwalności sędziów i trójpodziału władz. Zwraca uwagę, że z lekceważenia choćby tej drugiej może skorzystać w przyszłości inna większość parlamentarna w celu ingerencji w działalność sądowniczą.

Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego zdecydowało, że przedstawi prezydentowi Karolowi Nawrockiemu sędziów: Pawła Czubika, Tomasza Demendeckiego, Zbigniewa Kapińskiego, Aleksandra Stępkowskiego i Mariusza Załuckiego jako pięciu kandydatów na I prezesa SN. 27 lutego odbyły się wysłuchania w sumie sześciu sędziów – wśród nich była jeszcze sędzia Agnieszka Góra-Błaszczykowska.

Będę bronił idei zrównania opinii zamawianych przez strony postępowania z opiniami zlecanymi przez organy procesowe – deklaruje prof. Tadeusz Tomaszewski z Uniwersytetu Warszawskiego, biegły sądowy z zakresu kryminalistyki, przewodniczący zespołu ekspertów ds. zmian w regulacjach o biegłych sądowych. Przyznaje, że nie całkiem przystają one do obecnego modelu procesu karnego, ale widzi więcej korzyści w ich wzmocnieniu, niż w ograniczaniu korzystania z nich.

Po miesiącu testowania nowej wersji portalu informacyjnego sądów od 1 marca adwokaci, radcy prawni, ale też prokuratorzy będą mogli wnosić tą drogą niektóre pisma procesowe, np. apelacje. Nadzieje są bardzo duże, ale są i obawy. Prawnicy podkreślają, że problemem może być interpretacja przepisów; 26 lutego opublikowano rozporządzenia dotyczące samego portalu i wnoszenia pism w postępowaniu cywilnym i karnym. Dwa są jeszcze na etapie prac. Z kolei pracownicy sądów obawiają się obciążeń nowymi obowiązkami.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelę o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładającą wybór jej sędziowskich członków przez sędziów. W grę wchodzi więc zapowiadany już wcześniej plan B. Kandydatów miałyby wybrać/zaopiniować zgromadzenia sędziowskie, a Sejm jedynie ich zatwierdzić. Zachętą dla sędziów ma być uchwała Sejmu. Tyle że część prawników ma wątpliwości - m.in. dotyczące konstytucyjności samej uchwały. Inni przyznają, że rozwiązanie może nie jest idealne, ale jest odpowiedzią na stan wyższej konieczności.

25 lutego Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wydała uchwałę, wdług której ówczesny prezes Sądu Rejonowego w Olsztynie nie naruszył prawa. Nie stanie więc przed sądem karnym w sprawie przekroczenia uprawnień ani za zniszczenie dokumentu - projektu uchwały zgromadzenia sędziów. Szkodliwość tego czynu była znikoma - orzekł Sąd Najwyższy. A ponadto sędzia uszkodził dokument, a nie go zniszczył - dodał sąd.

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Manowska wystąpiła z wnioskiem o podjęcie uchwały w pełnym składzie, która ma rozstrzygnąć o statusie sędziów powołanych na mocy ustawy o KRS z 2027 r. Podjęcie takiej uchwały ma na celu „zakończenie narastającego sporu o status sędziów" oraz ujednolicenie orzecznictwa w kwestii wydania orzeczenia w warunkach nieważności postępowania albo uznania orzeczenia wydanego w takim składzie za niebyłe.

31 organizacji społecznych zaapelowało w sprawie transparentnego wyboru sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Wskazały przy tym, że TK jest organem, którego rozstrzygnięcia wyznaczają realne granice władzy państwa i chronią prawa oraz wolności wszystkich osób żyjących w Polsce – wyborców, podatników, pracowników i przedsiębiorców, rodziców i dzieci, pacjentów i studentów, emerytów i cudzoziemców, a także samorządów, organizacji społecznych i firm. Oferują przy tym rządzącym – jak wskazały – swoją wiedzę i doświadczenie.

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego zwołała osoba powołana na urząd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z naruszeniem Konstytucji RP i ustawy o SN z 2017 r. - oświadczają tzw. "starzy" sędziowie SN. Co więcej - zamiar przeprowadzenia Zgromadzenia z udziałem sędziów, którzy objęli stanowiska w Sądzie Najwyższym po przeprowadzeniu dotkniętych wadami postępowań powoduje, że nie będzie ono stanowiło Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, organu Sądu Najwyższego i organu samorządu.

Obecna sytuacja w Sądzie Najwyższym jest znacznie bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać z medialnych doniesień. SN i zdecydowana większość jego sędziów pracuje normalnie, na tyle, na ile jest to w obecnych warunkach możliwe. Napięcia i konflikty istnieją, jednak są podsycane wyłącznie przez wąską grupę sterującą – kilku sędziów. Nie można budować autorytetu SN na konfliktach i podziałach. Dlatego takim działaniom trzeba się stanowczo przeciwstawiać – mówi prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia Izby Cywilnej, kandydujący na I prezesa SN.

Weto prezydenta oznacza, że wybór 15 sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa opierać się będzie na obowiązujących przepisach – a w tych, jak podkreślają prawnicy, jest kilka newralgicznych punktów. Jeden z nich to uregulowanie, zgodnie z którym marszałek Sejmu ma wystąpić do ministra sprawiedliwości, by ten ocenił, czy w przypadku zgłoszeń kandydatów popieranych przez 25 sędziów, zgłaszający mają status sędziego. Część kandydujących obawia się, że może być problem z sędziami powołanymi po 2017 r., dlatego na wszelki wypadek starają się też o poparcie 2 tysięcy obywateli.

Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce apeluje o udział w wyborach do KRS. W opublikowanym w niedzielę stanowisku zarząd organizacji zachęca sędziów do oddania głosu na zgromadzeniach zwoływanych przez prezesów sądów, podkreślając, że powszechna frekwencja jest najskuteczniejszym sposobem wyłonienia reprezentacji cieszącej się zaufaniem środowiska.