Liczba kompetencji dla referendarzy cały czas się zwiększa. Nic dziwnego, że chcieliby mieć możliwość szybszego awansu na stanowisko sędziego, szczególnie w sytuacji gdy mają zdane egzaminy prawnicze. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że nad problemem się pochyla, konkretnych propozycji na razie jednak nie ma. Pojawiło się za to opracowanie IWS, które wśród referendarzy wzbudziło ogromne emocje, bo wskazano w nim m.in., że postulat referendarzy i asystentów dotyczący większego otwarcia dostępu do zawodu sędziego należy ocenić jako... zbyt daleko idący.

Procedura wyboru 15 sędziów/członków KRS rozpoczęła się już w ubiegłym tygodniu. Pierwsze listy poparcia z kandydatami już są, a prezesi – co istotne – 10 z 11 Sądów Apelacyjnych wydali stanowisko, w którym apelują, by sędziowie wzięli udział w wyborze 15 najlepszych spośród wszystkich zgłoszonych marszałkowi Sejmu kandydatów. Potem miałby ich zaakceptować Sejm. Nacisk kładą przy tym na „powszechność”, i... z tym może być największy problem. Gros sędziów już zapowiada, że nie weźmie w tym udziału, a prawnicy wskazują na brak podstawy prawnej.

Obecnie procedura cywilna nie traktuje w specjalny sposób statusu prywatnych opinii czy ekspertyz, ale w praktyce strony niejednokrotnie takimi dowodami się posługują. Opinie czy ekspertyzy nie mogą jednak zastąpić dowodu z opinii biegłego sądowego lub instytutu. Ale zrównanie statusu opinii prywatnych oraz tych sporządzonych w konkretnej sprawie na zlecenie sądu nie jest najszczęśliwszym pomysłem – twierdzi dr Rafał R. Wasilewski, radca prawny prowadzący kancelarię w Szczecinie.

Posiedzenie w sprawie immunitetu Jakuba Iwańca jest wyznaczone na 20 maja br. – wynika z odpowiedzi Sądu Najwyższego na zarzuty wiceministra sprawiedliwości Dariusza Mazura o braku podjęcia czynności wobec sędziego. Wobec Iwańca toczy się już – na różnych etapach – kilka różnych spraw w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej SN.

Prezesi 10 z 11 sądów apelacyjnych wystosowali stanowisko w sprawie wyborów 15 sędziów/członków Krajowej Rady Sądownictwa. Jak wskazali, jeżeli nowelizacja ustawy o KRS nie wejdzie w życie, jedyną realną możliwością wyjścia z impasu będzie dokonanie takiego wyboru przez Sejm RP, spośród wszystkich prawidłowo zgłoszonych marszałkowi kandydatów, którzy uzyskają najwyższe poparcie w powszechnym głosowaniu na zgromadzeniach sędziów. Zaapelowali do wszystkich sędziów, by wzięli w tym procesie udział.

Sąd, w którym orzeka sędzia prof. dr hab. Tomasz Demendecki jest sądem nienależycie obsadzonym – stwierdziła sędzia SN Barbara Skoczkowska. Dodała, że uzyskanie statusu sędziego Sądu Najwyższego przez profesora w następstwie udziału ‎w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z 8 grudnia 2017 r., prowadzi do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd.

Na stronie stowarzyszenia Prawnicy dla Polski opublikowano listy poparcia dla 15 kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, a do tego informacje dla sędziów i obywateli, do kiedy i jak je składać. Znaleźli się na nich sędziowie: Łukasz Piebiak – były wiceminister sprawiedliwości, Mikołaj Pawlak – były rzecznik praw dziecka, oraz Przemysław Radzik, zastępca rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych, powołany za czasów ministra Zbigniewa Ziobry i odwołany, w trakcie kadencji, jeszcze przez ministra Adama Bodnara.

Na stronie Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów "Sędziowie RP" w Krakowie opublikowano listę kandydatów - 10 - do Krajowej Rady Sądownictwa. Znalazł się na niej m.in. sędzia Piotr Schab. 11 lutego br., w Monitorze Polskim opublikowano obwieszczenie marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów na sędziowskich członków Rady. Podstawą są obowiązujące przepisy. Zgodnie z nimi jest na to 30 dni.

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Manowska zapowiedziała, że nie będzie ubiegać się o kolejną kadencję na tym stanowisku. Jak zaznaczyła, zmieniłaby decyzję jedynie w przypadku wystąpienia „nadzwyczajnych okoliczności". Wkrótce mija jej sześcioletnia kadencja, została powołana 26 maja 2020 r. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zgromadzenie ogólne sędziów SN wybiera 5 kandydatów na to stanowisko, spośród sędziów SN, nie później niż na 6 tygodni przed upływem kadencji I prezesa. Następnie prezydent powołuje prezesa.

Prezydium Krajowego Zarządu KNSZZ Ad Rem w piśmie do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka stwierdziło, że planowane podwyższenie wynagrodzeń asystentów sędziów w 2026 roku jedynie o 3 proc. jest niewystarczające i po prostu niesprawiedliwe. Projekt rozporządzenia, który to zakłada, jest już w opiniowaniu. Widełki mają wzrosnąć i wynieść – w przypadku asystenta sędziego od 6 700 zł do 8 240 zł, a na stanowisku starszego asystenta sędziego – od 8 240 zł do 9 270 zł. Przepisy mają mieć zastosowanie do wynagrodzenia zasadniczego asystentów od 1 stycznia 2026 r.

Sędziowie nadal nie korzystają efektywnie z możliwości zarządzania sprawą - choćby poprzez wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego, co powoduje, że nie powstaje plan rozprawy. Jeżeli zaś decydują się na zarządzenie wymiany pism przygotowawczych, nie korzystają z możliwości oznaczenia okoliczności, które mają być przez strony wyjaśnione. To z kolei prowadzi do "pustych terminów" - wynika z opinii Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Rekomenduje uwzględnienie tego w kształceniu i szkoleniu sędziów.

Na ostatniej prostej są prace rządowe nad projektem nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, która ma m.in. utemperować sędziowskie delegacje. Zakłada wprowadzenie maksymalnego czteroletniego czasu delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości, ale też do Biura Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury czy do Sądu Najwyższego. Ostateczny projekt uchyla jednak przepis umożliwiający delegacje sędziowskie m.in. do Kancelarii Prezydenta i to mimo że w trakcie prac, na skutek opinii, do rozwiązania wracano.

Zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym sąd odrzuca ‎w składzie jednego sędziego – takiej treści uchwałę podjął Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w sprawie z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego ‎z udziałem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świebodzinie o egzekucję świadczenia pieniężnego.

Aż dwa projekty - tzw. ustawy praworządnościowej oraz nowej ustawy o Sądzie Najwyższym - przewidują likwidację skargi nadzwyczajnej. Ich autorzy są zgodni, że to "obce ciało" w systemie prawnym, które przyniosło niewiele korzyści i wiele strat. Uznają jednak pewne dobre strony tej instytucji i proponują dodanie do procedury cywilnej rozwiązań pozwalających na szersze stosowanie skargi kasacyjnej oraz wprowadzenie mechanizmu zapobiegającego występowaniu w systemie prawnym więcej niż jednego ostatecznego porządku dziedziczenia.

Prezydent Karol Nawrocki nie spieszy się z decyzją w sprawie noweli ustawy o KRS, która ma zagwarantować wybór jej 15 sędziowskich członków przez sędziów. Tymczasem marszałek Włodzimierz Czarzasty wydał już obwieszczenie o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów. Realny jest plan B, który miałby zagwarantować, że do Rady trafią jednak sędziowie wybrani przez sędziów, którzy będą jedynie „zatwierdzeni" przez Sejm. Prawnicy uważają, że wystarczy do tego uchwała lub decyzja marszałka.

W Monitorze Polskim opublikowano obwieszczenie marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów na sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa. Podstawą są obowiązujące przepisy, te same, które mają zostać zmienione przez nowelizację ustawy o KRS czekającą na podpis prezydenta. Decyzja marszałka była uzasadniana tym, że 12 maja 2026 r. upływa kadencja obecnych sędziowskich członków Rady, samo obwieszczenie jest z dnia 9 lutego br.

Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego ma coraz więcej problemów z osądzeniem sędziów i prokuratorów. Zaistniały bowiem poważne wątpliwości, kto jest właściwie powołanym rzecznikiem dyscyplinarnym sędziów i czy minister sprawiedliwości, powołując rzecznika ad hoc do konkretnej sprawy, może złożyć podpis elektroniczny. Co więcej – przy uchylaniu immunitetów – SN nie wie czy prokurator Prokuratury Krajowej ma legitymację do oskarżania sędziów.

Naruszenie przepisów konstytucji, nieuwzględnienie uwag Komisji Weneckiej, brak należytej oceny skutków proponowanych zmian dla wymiaru sprawiedliwości – to tylko niektóre zastrzeżenia, które wybrzmiewały ze strony części stowarzyszeń sędziowskich oraz organizacji pozarządowych podczas wysłuchania publicznego w sprawie ustawy praworządnościowej. Inne – podobnie jak MS – popierając regulacje, wskazywały na konieczność jej przyjęcia ze względu na dramatyczną sytuację w wymiarze sprawiedliwości i wyroki trybunałów unijnych.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zaapelował we wtorek, 10 lutego, do prezydenta Karola Nawrockiego o podpisanie noweli ustawy o KRS, która zakłada wybór 15 jej sędziowskich członków przez sędziów. Zapowiedział, że jeśli do tego nie dojdzie w ciągu dwóch najbliższych dni, rozpocznie procedurę ich wyboru na podstawie... obecnego, jak stwierdził, niedobrego prawa. Prezydent na decyzję ma 21 dni, ustawę przekazano mu do podpisu 29 stycznia 2026 r.; z kolei marszałkowi w środę 11 lutego minie termin, kiedy na podstawie obecnych regulacji powinien rozpisać te wybory.

W Izbie Odpowiedzialności Zawodowej SN sprawy leżą, bo są wątpliwości dotyczące m.in. tego, czy obecne kierownictwo Ministerstwa Sprawiedliwości miało podstawę ustawową do odwołania, w trakcie trwającej kadencji, rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego dwóch zastępców. Resort uważa, że zmiana rzeczników odbyła się zgodnie z przepisami, choć jest luka w przepisach. Jak dowiedziało się Prawo.pl, zamierza ją nawet doregulować - planuje "poprawkę" do nowelizacji, która jest już w wykazie prac rządu.