KRS wycofuje z TK wnioski poprzedniczki dotyczące Komisji Kodyfikacyjnych
Krajowa Rada Sądownictwa zdecydowała o wycofaniu z Trybunału Konstytucyjnego wniosków o zbadanie konstytucyjności przepisów rozporządzeń dotyczących Komisji Kodyfikacyjnych: Prawa Cywilnego, Karnego, Rodzinnego oraz Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, w zakresie, w jakim umożliwiają powołanie w skład tych komisji i na określone funkcje sędziów oraz łączenie przez nich orzekania z zasiadaniem w komisjach. Wszystkie cztery wnioski do TK skierowała poprzednia KRS, którą obecna uważa za wadliwą.
O tej decyzji poinformował sędzia Jarosław Łuczaj, rzecznik prasowy KRS. Przypomnijmy, że skład poprzedniej KRS był kwestionowany przez rząd i dużą część prawników z powodu trybu wyboru jej 15 sędziów-członków. Na podstawie nowelizacji ustawy o KRS z grudnia 2017 r. zostali oni wybrani przez Sejm, a nie przez sędziów. Zresztą obecny skład sędziowski KRS został wybrany na podstawie tej samej noweli (prezydent Karol Nawrocki zawetował poprzednią), ale 13 sędziów wskazały, pozytywnie opiniując, zgromadzenia i zebrania sędziowskie.
Czytaj: Kadencja nowych sędziów/członków KRS już trwa, pytanie kiedy pierwsze posiedzenie>>
Sędzia w Komisji – zagrożenie dla jego niezawisłości
Wszystkie wnioski uzasadnione są w podobny sposób. Poprzednia KRS podnosiła, że powołanie przez Prezesa Rady Ministrów sędziego jako przewodniczącego Komisji, zastępcy przewodniczącego lub członka Komisji stanowi jednocześnie nieuprawnioną ingerencję władzy wykonawczej w sferę stanowiącą istotę władzy sądowniczej, a Minister Sprawiedliwości dysponuje instrumentem wpływu na prace Komisji.
Łączenie obowiązków sędziego w postaci sprawowania wymiaru sprawiedliwości z realizowaniem czynności na rzecz organu władzy wykonawczej godzi w zasadę niezależności i odrębności władzy sądowniczej; pozostaje też w jaskrawym i oczywistym konflikcie z zasadą niezawisłości sędziowskiej – wskazywano.
Zwrócono też uwagę na fakt, że premier jest uprawniony w każdym czasie, w sposób dyskrecjonalny, bez, według poprzedniej KRS, ustalonych jasnych, obiektywnych i precyzyjnych kryteriów, odwołać sędziego z pełnionej funkcji. Do tego, jak dodano, dochodzi powiązanie tego z faktem odpłatnego charakteru wykonywanych czynności, co, jak wskazano w uzasadnieniu wniosków, w jaskrawy sposób narusza zasadę niezawisłości sędziego.
Co więcej, w orzecznictwie wybrzmiewają tezy, w myśl których nominacja do składu Komisji od przedstawicieli władzy wykonawczej, będąca skutkiem ich dyskrecjonalnej decyzji, jednoznacznie wskazuje, że dany sędzia znalazł się w gronie sędziów cieszących się szczególnym, ponadprzeciętnym zaufaniem nie tylko ze strony kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, ale także urzędującego Prezesa Rady Ministrów, przekraczającym granice typowego zaufania, jakiego należy oczekiwać w relacjach sędzia – organ władzy wykonawczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2024 r. w sprawie III CB 26/24) – dodano.
Sędzia musi podejmować bezstronne decyzje
Ówczesna KRS w swoich wnioskach podkreśliła również, że uczynienie zadość zasadzie niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji) wymaga zagwarantowania sędziemu takiej sytuacji, w której, wykonując swoje czynności, może podejmować bezstronne decyzje w sposób zgodny z własnym sumieniem i zabezpieczony przed możliwością jakichkolwiek nacisków zewnętrznych.
Wymienione gwarancje nie mogą być w pełni zapewnione w sytuacji, gdy sędzia, realizując obowiązki jako przewodniczący Komisji, zastępca przewodniczącego lub członek Komisji, nie ma pełnej swobody orzekania zgodnie ze swoim sumieniem, sprawowania wymiaru sprawiedliwości w wierności Konstytucji i ustawom, w sytuacji gdy w każdej chwili, bez ustalonych obiektywnych kryteriów, może zostać z tej funkcji odwołany – podsumowano.
