„Iustitia” do prezydenta: 57 asesorów trzeba pilnie powołać na stanowiska
W maju tego roku prezydent wręczył nominacje sędziowskie jedynie części spośród grupy asesorów – absolwentów X rocznika aplikacji sądowej. Pięćdziesiąt siedem osób nadal oczekuje jednak na wręczenie nominacji sędziowskich. Takie zaniechanie prowadzi do wydłużenia czasu postępowań, obciążenia pracowników sądów koniecznością wykonywania ponownie tej samej pracy, a także zwiększenia kosztów. W tle mamy nadal spór o kontrasygnatę premiera.
Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych asesor sądowy pełni obowiązki sędziego przez okres czterech lat od dnia objęcia stanowiska asesorskiego. Wobec upływu tego okresu i braku nominacji, wspomniani asesorzy utracili kilkanaście dni temu prawo do wykonywania obowiązków sędziowskich.
Czytaj też: Prezes Kapiński: Asesorów dopuścić do orzekania bez podpisu premiera
Dotkliwe skutki braku nominacji
- Zwracamy się do Pana Prezydenta RP Karola Nawrockiego o niezwłoczne przyspieszenie działań zmierzających do wręczenia aktów powołania na stanowiska sędziowskie asesorom sądowym. Zaniechanie tej czynności przez Prezydenta, spowodowało, że w całej Polsce odwołano wyznaczane przez tych asesorów z wielomiesięcznym wyprzedzeniem terminy rozpraw sądowych. Oznacza to realne wydłużenie czasu postępowań, obciążenie pracowników sądów koniecznością wykonywania ponownie tej samej pracy, a także zwiększenie kosztów postępowań. Obywatele mogą odnieść wrażenie, że państwo polskie nie szanuje ich słusznych praw i interesów – czytamy w liście Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”.
Czytaj też w LEX: Instytucja asesora sądowego w polskim systemie wymiaru sprawiedliwości – czy istnieje potrzeba reformy jej statusu ustrojowego? >
Zdaniem sędziów z „Iustitii”, istniejący stan rzeczy wymaga pilnych działań. Polski wymiar sprawiedliwości od lat boryka się z brakami kadrowymi narastającymi do tego stopnia, że grozi to całkowitą zapaścią. Niezwłoczne wręczenie asesorom sądowym aktów powołania na urząd sędziowski może usprawnić pracę znacznej liczby polskich sądów i przyczynić się do ochrony słusznych praw stron postępowań sądowych.
Votum: O tym, kto jest asesorem, nie rozstrzyga premier ani minister sprawiedliwości
Problem kontrasygnaty premiera
Mianowanie asesorów sądowych odbywa się na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa przez Prezydenta RP, a rola Sądu Najwyższego w tym procesie i wokół niego wiąże się przede wszystkim z rozstrzyganiem zagadnień prawnych, opiniowaniem oraz reakcjami organów SN na spory wokół skuteczności tych nominacji. W tej kwestii powstał spór o konieczność kontrasygnaty premiera pod aktami nominacyjnymi.
Czytaj też w LEX: Dylematy wokół konstytucyjnego statusu prawniczych zawodów zaufania publicznego. Prawnicze zawody zaufania publicznego w Konstytucji RP >
- Prezesi sądów powszechnych zwrócili się do premiera o to, aby udzielił kontrasygnaty asesorom sądowym. I sytuacja jest opanowana, zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Rady Sądownictwa. Te osoby mogą orzekać bez obawy, że ich status i orzeczenia są dotknięte wadą – wyjaśnia sędzia Jarosław Łuczaj, rzecznik Rady. – Natomiast inna sytuacja jest z asesorami w Wojewódzkich Sądach Administracyjnych, gdyż te osoby nie zwracały się o kontrasygnatę, a prezesi tych sądów dopuścili ich do orzekania – dodaje i to może budzić wątpliwości.
Polecamy w LEX: Wykorzystanie narzędzi opartych o sztuczną inteligencję w pracy sędziego, asystenta sędziego i referendarza sądowego >
Prezesi sądów administracyjnych uważają, że trzeba kierować się orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie, który stwierdził, że taka kontrasygnata nie jest potrzebna. Trybunał w czerwcu 2026 r. zakwestionował wymóg podpisu premiera przy szeregu aktów urzędowych głowy państwa dotyczących sądownictwa, w tym powoływania asesorów sądowych (sprawa o sygn. K 2/26).
Według szacunków KRS w polskich sądach brakuje obecnie około 900–1000 sędziów na stanowiskach.
Czytaj też w LEX: Wpływ Krajowej Rady Sądownictwa na status prawny asesorów sądowych i nowo powoływanych sędziów >
