Miłość przy rozdzielności majątkowej dobrze nie doradzi; zapytaj notariusza
Coraz więcej małżonków decyduje się na podpisanie umów małżeńskich, w tym także dotyczących rozdzielności majątkowej. Jak podkreślają notariusze, takie rozwiązanie, choć w wielu sytuacjach się sprawdza, powinno zostać dobrze przemyślane. Tym bardziej, że istnieje możliwość ustanowienia rozdzielności z wyrównaniem dorobków, co chroni np. tego małżonka, który wychowuje wspólne dzieci. Takie umowy nie są też sposobem na „wydziedziczenie” męża czy żony, bo same w sobie nie zmieniają kolejności dziedziczenia ustawowego. W takich przypadkach potrzebny jest np. testament, a i tak małżonek ma prawo do zachowku.

21 listopada br., już po raz 17., odbywa się Dzień Otwarty Notariatu. W tym roku z notariuszami z całego kraju można rozmawiać pod hasłem „Doroczny przegląd ważnych spraw” nie tylko o dziedziczeniu, testamentach i zachowkach, ale też o podziałach majątku, zabezpieczeniu mieszkania, pełnomocnictwach, poświadczeniach czy dokumentach potrzebnych choćby przy sprzedaży lub kupnie nieruchomości. Notariusze, jak co roku, są też przygotowani na pytania przedsiębiorców. Dużą popularnością cieszą się również tematy związane z rozdzielnością majątkową i umowami małżeńskimi. Patronat medialny nad wydarzeniem objęło Prawo.pl.
Czytaj: Dziedziczenie, podziały majątku, pełnomocnictwa – 21 listopada będzie można zapytać notariusza>>
Rozdzielność małżeńska i brak testamentu? Małżonek będzie dziedziczył>>
Kiedy wspólnie, kiedy rozdzielnie?
Przypomnijmy, że zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa), obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Chodzi tutaj zarówno o wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków. Przy czym mieszkanie zakupione przez żonę przed ślubem jest jej mieszkaniem. Można oczywiście podpisać intercyzę małżeńską, czyli umowę majątkową małżeńską zawieraną u notariusza, która pozwala uregulować kwestie dotyczące tego, co i komu się należy.
Magdalena Arendt, wiceprezes Krajowej Rady Notarialnej, przyznaje, że umowy małżeńskie, w tym te dotyczące rozdzielności majątkowej, są coraz popularniejsze.
Zacznijmy od tego, że mamy tak naprawdę dwie sytuacje, w których podejmowane są decyzje o rozdzielności majątkowej. Pierwsza to etap przedrozwodowy. Małżonkowie widzą, że ich związek się rozpada, mają świadomość tego, że rozwód może potrwać długo, a ponieważ prowadzą oddzielne gospodarstwa, chcą też zabezpieczyć swój osobisty majątek, więc podpisują rozdzielność. Druga grupa to osoby, które albo decydują się na intercyzę jeszcze przed ślubem, albo zawierają umowę o rozdzielności majątkowej już później ze względu np. na prowadzoną przez jednego z małżonków działalność gospodarczą – mówi.
Notariusz Anna Konopnicka-Pęk, Kancelaria Notarialna Anna Konopnicka-Pęk, podkreśla, że analizując kwestię podpisania intercyzy, trzeba pamiętać, że może to być rozdzielność zwykła lub z wyrównaniem dorobków.
– Warto przy tym pamiętać, że intercyza jest umową regulującą relacje majątkowe między małżonkami i nie zawsze, albo niekoniecznie, musi oznaczać ustanowienie rozdzielności majątkowej. Można nie tylko wprowadzić ową rozdzielność, ale również rozszerzyć czy ograniczyć wspólność ustawową. Wracając do samej rozdzielności, ta z wyrównaniem dorobków może być rozwiązaniem dla młodych małżeństw, bo zakłada, że w momencie, gdy dojdzie np. do rozstania, zobowiązują się do rozliczenia tak, by żadna ze stron nie była pokrzywdzona – mówi.
I dodaje, że to oczywiście uproszczenie, ale, jak przypomina, w przypadku zwykłej rozdzielności od momentu jej podpisania, bądź od momentu zawarcia związku małżeńskiego, jeżeli taka umowa została podpisana przed ślubem, każdy z małżonków ma swój majątek i nim zarządza.
Oczywiście obydwoje mają obowiązek utrzymywania gospodarstwa domowego, ale rzadko zdarzają się sytuacje, kiedy małżonkowie zarabiają po równo. A gdy rodzina się powiększa, zwykle jeden z małżonków, chociaż na pewien czas, poświęca się pracy w domu. W tym czasie drugi może budować swoją karierę i majątek. I dlatego w takich sytuacjach dobrym rozwiązaniem jest właśnie rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – dodaje notariusz.
Sposób na dziedziczenie? Będzie zaskoczenie
Wiceprezes Arendt również radzi, by takie decyzje dobrze przemyśleć i skonsultować np. z notariuszem.
– Kolejną kwestią, o której należy pamiętać, jest dziedziczenie. Rozdzielność majątkowa nie oznacza, że nasz mąż czy żona nie będą po nas dziedziczyć. Jeśli to jest naszym celem, potrzebny jest testament albo rozwód połączony z podziałem majątku wspólnego. Ważne są też oczywiście daty zawarcia umowy, bo od nich zależy, co należy do majątku wspólnego, a co jest już majątkiem osobistym każdego z małżonków – podkreśla Arendt.
Jeszcze raz powtórzę: to muszą być decyzje wspólne i przemyślane. Jeśli przed ślubem nasz partner mówi o rozdzielności majątkowej, to warto się zastanowić, dlaczego tak się dzieje. Warto też pamiętać, że po ślubie nie wszystko będzie majątkiem wspólnym. Jeśli coś kupimy za pieniądze, które dostaliśmy przed ślubem od rodziców, to będzie należało do nas. Jeśli odziedziczyliśmy przed ślubem mieszkanie, to ono również wchodzi w skład naszego majątku osobistego – podsumowuje.
Przy dziedziczeniu pozostaje jeszcze kwestia zachowku. Agnieszka Maria Adamonis, notariusz z Gdańska, mówiła w jednej z rozmów z Prawo.pl, że nawet jeśli zostanie sporządzony testament, to i tak współmałżonek będzie miał prawo do zachowku.
– By tę sytuację zmienić, można, podpisując rozdzielność, zawrzeć także wzajemne umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Kwestie dziedziczenia, powtórzę, zmienia prawomocnie orzeczona separacja lub rozwód – podkreślała.
Rozdzielność dotyczy przyszłości
Notariusz Agnieszka Maria Adamonis wyjaśniała, że w momencie, w którym małżonkowie decydują się na podpisanie rozdzielności majątkowej, zaczynają obowiązywać nowe zasady dotyczące gromadzonego przez nich majątku.
Wcześniej, przed jej podpisaniem, od momentu zawarcia małżeństwa mamy do czynienia z trzema majątkami: majątkiem osobistym żony, majątkiem osobistym męża (obejmującymi między innymi majątek zgromadzony przed ślubem) oraz majątkiem wspólnym, który małżonkowie zaczynają gromadzić od momentu ślubu. Rozdzielność dotyczy natomiast, co warto podkreślić, przyszłości, zawierana jest na przyszłość. Jeśli więc po jej podpisaniu jeden z małżonków kupi mieszkanie ze zgromadzonych wówczas środków, będzie mógł je następnie sprzedać bez zgody współmałżonka. Jest to oczywiście jedna z możliwości, bo umów majątkowych małżeńskich jest wiele, jest też rozdzielność z wyrównaniem dorobków. Rozdzielność majątkowa jest jedną z tych umów, które dają małżonkom największą niezależność – zaznaczyła.
To z kolei oznacza, że to, co zostało zgromadzone w trakcie małżeństwa do momentu podpisania rozdzielności, przykładowo wynagrodzenia za pracę czy dochody z działalności gospodarczej, jest wspólne.
– Co do zasady przyjmuje się, że majątek wspólny, który małżonkowie zgromadzili od momentu zawarcia związku małżeńskiego do chwili podpisania rozdzielności, po podpisaniu rozdzielności pozostaje wspólny w udziałach wynoszących po 1/2 (przysługuje małżonkom po połowie) – wyjaśniała Agnieszka Adamonis.
Anna Konopnicka-Pęk dodaje, że nie ma możliwości czasowego zawieszenia rozdzielności.
Jeśli małżonkowie się na to decydują, po prostu rozwiązują taką umowę i za rok czy dwa lata ponownie, u notariusza, podpisują kolejną. Natomiast warto pamiętać, że ważne są daty. Wszystkie nieruchomości zakupione, gdy nie ma rozdzielności, są wspólne. Majątek zgromadzony w trakcie obowiązywania rozdzielności wspólny już nie jest – podsumowuje.
Dopytywana o sytuację, gdy została podpisana rozdzielność z wyrównaniem dorobków, a małżonek popada w długi, zaznacza, że takie wyrównanie nie jest obowiązkiem, a jedynie powoduje powstanie roszczeń jednego małżonka wobec drugiego o to, by po ustaniu małżeństwa wyrównać majątki.
– Innymi słowy, nie oznacza to, że wierzyciel tego małżonka, który ma długi, będzie mógł wystąpić do drugiego małżonka o ich spłatę – podsumowuje.








