Iustitia o uchwale SN ws. orzeczeń TK: nie wywołuje skutków prawnych
W ocenie Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia uchwała trzech Izb Sądu Najwyższego z 18 listopada 2026 r., zgodnie z którą wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego jest tylko orzeczenie wydane w składach z sędziami, którzy ślubowali w obecności prezydenta, nie wywołuje skutków prawnych. A to dlatego, że, jak wskazuje Stowarzyszenie, SN nie jest uprawniony do wypowiadania się w tej kwestii. Podnosi równocześnie, że uchwała została podjęta przez sędziów SN wadliwie powołanych przy udziale, jak podkreśla, niekonstytucyjnej KRS.

Przypomnijmy, że chodzi o uchwałę Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Wskazano w niej, że orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego jest rozstrzygnięcie wydane przez skład złożony wyłącznie z sędziów, którzy po wyborze przez Sejm złożyli ślubowanie w obecności prezydenta. Dodano równocześnie, że taki wyrok ma „moc powszechnie obowiązującą”, niezależnie od tego, czy został ogłoszony w organie urzędowym. Tłem jest sprawa kilkudziesięciu wyroków Trybunału, które nie zostały opublikowane przez rząd, m.in. ze względu na tzw. sędziów dublerów. Rada Ministrów wydała taką uchwałę w grudniu 2024 r.
Czytaj: Trzy izby SN: orzeczenie TK obowiązuje, jeśli sędzia ślubował w obecności prezydenta>>
30 października 2026 r. sędzia Anna Korwin-Piotrowska, jako sędzia TK z najdłuższym stażem orzeczniczym, wydała zarządzenie o zawieszeniu w czynnościach na miesiąc prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Powołała się przy tym m.in. na art. 130 Prawa o ustroju sądów powszechnych, regulujący możliwość zarządzenia przez prezesa sądu albo ministra sprawiedliwości natychmiastowej przerwy w czynnościach służbowych sędziego aż do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej jednak niż na miesiąc, oraz art. 11 i 12 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, które dają możliwość, w określonych sytuacjach, wykonywania niektórych kompetencji prezesa TK sędziemu z najdłuższym stażem pracy.
Sędzia Korwin-Piotrowska należy do grupy pięciu nowych sędziów: Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego, Marcina Dziurdy i Macieja Berka, którzy ślubowali w Sejmie „wobec”, ale nie w obecności prezydenta. Karol Nawrocki nie zaprosił ich do Pałacu Prezydenckiego, a Święczkowski nie dopuszczał ich do orzekania. Razem z trzema innymi „nowymi” sędziami: Dariuszem Szostkiem, Sławomirem Patyrą i Magdaleną Bentkowską stanowią obecnie większość.
Iustitia o uchwale SN: nie wywołuje skutków prawnych
Iustitia w swoim stanowisku podkreśla, że tryb wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego w sposób wyczerpujący reguluje Konstytucja.
- Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do wypowiadania się w kwestii tego, kto jest, a kto nie jest sędzią TK, albowiem status sędziego Trybunału Konstytucyjnego wynika z treści uchwał Sejmu w sprawie wyboru na urząd sędziego TK - zaznacza.
Odnosi się też do składu, który podjął uchwałę.
- Osoby powołane na urząd sędziego SN na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa działającej w latach 2018-2026, a więc organu pozbawionego cech niezależności oraz pozostającego pod wpływem władzy politycznej i niebędącego tym samym konstytucyjnym organem państwa - neoKRS - nie mają prawa orzekać w Sądzie Najwyższym. Zgodnie z uchwałą Trzech Izb SN z 23 stycznia 2020 r. każde orzeczenie wydane w składzie z wadliwie powołanym sędzią SN jest obarczone nieusuwalną wadą skutkującą nieważnością postępowania bądź bezwzględną przyczyną odwoławczą w postaci nienależytej obsady sądu. Również w uchwale siedmiu sędziów Izby Karnej z 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) Sąd Najwyższy potwierdził, że KRS ukształtowana ustawą z grudnia 2017 r. nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, co bezpośrednio rzutuje na wadliwość powołań do SN - wskazano.
Stowarzyszenie przypomina też, że Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (ETPCz) konsekwentnie stoi na stanowisku, iż - jak zaznacza - udział w składach Sądu Najwyższego sędziów powołanych na wniosek neoKRS nie zapewnia prawa do bezstronnego sądu ustanowionego ustawą i narusza art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Wynika to m.in. z wyroków w sprawach: Reczkowicz, Dolińska-Ficek i Ozimek oraz Advance Pharma. W wyroku z 23 listopada 2023 r. (Wałęsa przeciwko Polsce) ETPCz wskazał wprost na systemowy problem związany z brakiem niezależności neoKRS i wynikającej z tego wadliwości powołań sędziów. Ponadto Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 21 grudnia 2023 r. (C-718/21) orzekł, że skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej SN nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu w rozumieniu prawa UE. W wyroku z 7 listopada 2024 r. (C-326/23) TSUE uznał również, że skład orzekający złożony z sędziego Izby Cywilnej SN powołanego na wniosek KRS ukształtowanej po nowelizacji z 2017 r. nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy.
W wyroku z 24 marca 2026 r. (C-521/21) TSUE podtrzymał stanowisko, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej SN nie spełnia wymogów niezależnego sądu - podsumowuje Iustitia.
Nieusuwalna wada?
W stanowisku podsumowano, że wobec powyższego, „z uwagi na udział w podjęciu «uchwały Trzech Izb Sądu Najwyższego» osób wadliwie powołanych na stanowisko sędziego, a także z uwagi na podjęcie jej z udziałem Izby Kontroli Nadzwyczajnej, przedmiotowa «uchwała» jest obarczona nieusuwalną wadą i jako taka nie rodzi żadnych skutków prawnych”.
- Nie ma również jakiegokolwiek wpływu na pracę Trybunału Konstytucyjnego i status jego sędziów - wskazuje Iustitia.








