Trzy izby SN: orzeczenie TK obowiązuje, jeśli sędzia ślubował w obecności prezydenta
Trzy izby Sądu Najwyższego w środowej uchwale orzekły, że orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego jest rozstrzygnięcie wydane przez skład złożony wyłącznie z sędziów, którzy po wyborze przez Sejm złożyli ślubowanie w obecności prezydenta. Wskazały równocześnie, że taki wyrok ma „moc powszechnie obowiązującą”, niezależnie od tego, czy został ogłoszony w organie urzędowym. Tłem jest sprawa kilkudziesięciu wyroków Trybunału, które nie zostały opublikowane przez rząd, m.in. ze względu na tzw. sędziów dublerów.

Uchwałę podjęły w środę, 18 listopada br., po południu, po całodziennym posiedzeniu, trzy połączone Izby SN: Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Łącznie było to ponad 40 sędziów, w znacznej większości powołanych do SN w procedurach przed Krajową Radą Sądownictwa po 2017 r. Chodzi o KRS, której konstytucyjność kwestionuje rząd i duża część prawników ze względu na to, że w jej skład wchodziło 15 sędziów-członków wybranych przez Sejm, a nie przez sędziów. Sędziowski skład nowej KRS został wybrany na podstawie tych samych przepisów, ale 13 sędziów wskazały Sejmowi zgromadzenia i zebrania sędziowskie.
Uchwałę SN podjęto w odpowiedzi na pytania prezes Izby Cywilnej SN Joanny Misztal-Koneckiej. Jej wniosek obejmował łącznie trzy pytania. Dotyczyły one m.in. kwestii mocy nieopublikowanych w ostatnich dwóch latach wyroków TK.
Czytaj: „Nowi” sędziowie porządkują Trybunał, a rząd nadal nie publikuje wyroków>>
Wyrok TK, nawet nieopublikowany, obowiązuje. Ważne, jak ślubował sędzia
Jak mówił w uzasadnieniu uchwały sędzia Aleksander Stępkowski, „ze względu na nadzwyczajne okoliczności, w których przyszło funkcjonować instytucjom wymiaru sprawiedliwości, SN w składzie tu obecnych połączonych izb uznał za właściwe kompleksowe odniesienie się do zagadnienia mocy powszechnie obowiązującej orzeczeń TK”.
Sprecyzował, że orzeczenia TK mogą wydawać składy złożone wyłącznie z osób, które m.in. złożyły ślubowanie w obecności prezydenta przy tym akcie.
W sytuacjach nadzwyczajnych można sobie wyobrazić, że będzie to obecność zdalna, poprzez dostępne środki komunikacji - dodał.
Jaka jest sytuacja w TK, dlaczego wyroki nie są publikowane?
Przypomnijmy, że obecnie karty w TK rozdaje ośmiu „nowych” sędziów, wybranych przez Sejm tej kadencji. Trójka spośród nich: Magdalena Bentkowska, Sławomir Patyra i Dariusz Szostek, ślubowała w Pałacu Prezydenckim, w obecności prezydenta. Piątka: Anna Korwin-Piotrowska (która 30 października, jako sędzia z najdłuższym stażem, zawiesiła w czynnościach prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego), Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda i Maciej Berek, ślubowała w Sejmie, bo prezydent nie zaprosił ich na ślubowanie. Ślubowali przy tym „wobec” prezydenta i w obecności m.in. notariusza.
Od kiedy wyroki nie są publikowane? Formalnie obecny rząd w grudniu 2024 r. przyjął uchwałę dotyczącą m.in. publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Wskazał w niej, że wyroki Trybunału nie będą publikowane, ponieważ TK w aktualnym składzie jest niezdolny do wykonywania zadań określonych w art. 188 i art. 189 Konstytucji, a ogłaszanie w dziennikach urzędowych jego rozstrzygnięć mogłoby doprowadzić do utrwalenia stanu kryzysu praworządności.
Chodzi oczywiście o tzw. sędziów dublerów i… następców sędziów dublerów. W Trybunale jest już aktualnie tylko jeden sędzia, którego m.in. większość rządowa za dublera uważa (znalazł się też w uchwale Sejmu z 2024 r.), choć część prawników ma w tym zakresie wątpliwości. Chodzi o prof. Jarosława Wyrembaka. Jego kadencja kończy się w styczniu 2027 r. Został już usunięty z listy sędziów TK.
Nie było to zresztą „grzechem” tylko obecnie rządzącej ekipy. Wyroki nie były też publikowane na początku sporu o „dublerów”, czyli w 2016 r., przez ówczesną premier Beatę Szydło. Chodziło m.in. o nowelizację ustawy o Trybunale. Potem równocześnie opublikowano 15 wyroków TK, a następnie jeszcze trzy wraz z adnotacją, że zostały wydane z naruszeniem prawa. Zawiadomienie m.in. w sprawie nieogłoszenia orzeczenia dotyczącego nowelizacji ustawy o TK złożyła do prokuratury Helsińska Fundacja Praw Człowieka, ale skończyło się umorzeniem. Kiedy ministrem sprawiedliwości i prokuratorem generalnym był Adam Bodnar, w styczniu 2025 r. Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga podjęła w sumie trzy sprawy dotyczące niedopełnienia obowiązków m.in. przez Beatę Szydło.
Warto też przypomnieć, że 10 listopada br. premier Donald Tusk, jak sam poinformował, zdecydował o opublikowaniu w Monitorze Polskim pierwszej decyzji „nowych” sędziów Trybunału, a konkretnie zwołanego przez sędzię Annę Korwin-Piotrowską Zgromadzenia Ogólnego. Chodzi o zmianę regulaminu TK.
Czytaj: Nowi” sędziowie TK przyjęli „nowy” regulamin - mniej władzy dla prezesa, więcej dla sędziów?>>
Co więc czeka w kolejce na publikację?
Według ostatnich danych samego TK - 85 wyroków.
Przykładowo sporo emocji wśród adwokatów i radców prawnych budzi nieopublikowanie wyroku Trybunału z kwietnia 2025 r., stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów dotyczących wynagrodzenia dla kuratorów, m.in. dla osób nieznanych z miejsca pobytu. M.in. Stowarzyszenie Forum Adwokatów zwróciło się do premiera Donalda Tuska z petycją o niezwłoczne ogłoszenie w Dzienniku Ustaw tego wyroku.
Na publikację wciąż czeka wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. w sprawie obliczania emerytury poprzez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury po osiągnięciu wieku powszechnego o kwotę wcześniej pobranych emerytur.
TK uznał, że art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Uzasadnienie tego wyroku zostało opublikowane 19 sierpnia 2024 r. w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (Seria A, poz. 67). Natomiast do chwili obecnej wyrok nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. W tym przypadku sprawozdawcą był sędzia dubler, choć w tej sprawie interweniował nawet Rzecznik Praw Obywatelskich.
RPO interweniował również w sprawie nieopublikowania wyroku z 9 lipca 2025 r., w którym Trybunał stwierdził, że przepisy o uldze meldunkowej były niezgodne z Konstytucją, więc poszkodowani powinni odzyskać nadpłacony podatek.
Fiskus obecnie odmawia wznawiania postępowań podatkowych, powołując się właśnie na brak ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Ulga dotyczyła mieszkań nabytych w latach 2007-2008. Osoba sprzedająca mieszkanie przed upływem pięciu lat mogła uniknąć podatku, jeśli była w nim zameldowana przez co najmniej 12 miesięcy. Fiskus odmawiał jednak prawa do ulgi tym, którzy nie złożyli oświadczenia o zameldowaniu. Trybunał zakwestionował taką praktykę i uznał, że warunkiem zwolnienia jest zameldowanie, a nie oświadczenie.
Kolejnym takim rozstrzygnięciem jest wyrok z 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny rozpalił w nim nadzieję na uzyskanie rekompensaty finansowej przez właścicieli działek, na których wiele lat temu posadowiono urządzenia przesyłowe, takie jak słupy, linie energetyczne, gazociągi czy rurociągi. Instytucja służebności przesyłu, regulująca stosunki między przedsiębiorstwem przesyłowym a właścicielami takich działek, obowiązuje w Kodeksie cywilnym dopiero od 3 sierpnia 2008 r.
Jeżeli urządzenia przesyłowe zostały posadowione przed tą datą, a nigdy nie przeprowadzono formalnego wywłaszczenia, przedsiębiorstwa przesyłowe wywodziły swoje prawo do korzystania z cudzej nieruchomości z zasiedzenia tzw. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. TK uznał, że praktyka taka jest niezgodna z Konstytucją.
Sporo emocji budzi też nieopublikowanie wyroku TK z 22 kwietnia 2026 r., w którym zakwestionowano przepis ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych dotyczący przymusowego wykupu akcji. Trybunał uznał, że jest on niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie przewiduje obowiązku ustalenia ceny przymusowego wykupu akcji dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym na poziomie co najmniej ich wartości godziwej, z wyjątkiem określonych w ustawie przypadków.








