Patrycja Rojek-Socha

Komisja Wenecka przeanalizowała projekt tzw. ustawy praworządnościowej, nad którym aktualnie pracuje Sejm, a który ma uregulować status sędziów powołanych od 2018 r. Jej wątpliwości wiążą się przede wszystkim z propozycjami dotyczącymi sędziów, którzy awansowali lub przyszli spoza zawodu przy udziale obecnej KRS. Wskazuje przy tym na obowiązujące w Polsce konstytucyjne zasady nieusuwalności sędziów i trójpodziału władz. Zwraca uwagę, że z lekceważenia choćby tej drugiej może skorzystać w przyszłości inna większość parlamentarna w celu ingerencji w działalność sądowniczą.

Na stole jest już wstępna wersja projektu ustawy o pracownikach sądów. Co do zasady ma być punktem wyjścia do dalszych prac, ale już budzi wśród pracowników spore emocje. Chodzi m.in. o to, że Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje, by urzędnik sądowy miał zakaz publicznego manifestowania poglądów politycznych, a także nie mógł uczestniczyć w strajku lub akcji protestacyjnej zakłócających normalne funkcjonowanie sądu. Pracownicy uważają, że to próba zablokowania im jedynej możliwości nacisku na kolejne rządy w sprawie podwyżek wynagrodzeń.

Edukacja prawna powinna być obecnie nastawiona na zagrożenia, z którymi na co dzień stykają się młodzi ludzie w wirtualnym świecie, związane choćby z cyberprzemocą, deepfakami, ochroną danych, ale powinna się też skupić na przestrzeganiu prawa, obowiązkach obywateli i konsekwencjach, jakie z tego wynikają. Istotne jest też, biorąc pod uwagę trendy międzynarodowe, położenie nacisku na wyjaśnianie znaczenia trójpodziału władzy i jego znaczenia w funkcjonowaniu państwa prawa — mówi sędzia Katarzyna Orłowska-Mikołajczak, prezeska Fundacji Edukacji Prawnej „Iustitia”.

Krajowa Rada Sądownictwa skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie konstytucyjności przepisów obecnie obowiązujących, na mocy których wybierani są jej członkowie. Chodzi konkretnie o możliwość odrzucenia przez marszałka Sejmu kandydatury, w sytuacji gdy brakuje pod nią podpisów obywateli lub gdy minister sprawiedliwości nie potwierdzi statusu zgłaszających sędziów. Sprawa dotyczy – jak wyjaśniono – tych sędziowskich kandydatów, którzy zostali powołani lub awansowani od 2018 r. Jest też wniosek o zabezpieczenie.

Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego zdecydowało, że przedstawi prezydentowi Karolowi Nawrockiemu sędziów: Pawła Czubika, Tomasza Demendeckiego, Zbigniewa Kapińskiego, Aleksandra Stępkowskiego i Mariusza Załuckiego jako pięciu kandydatów na I prezesa SN. 27 lutego odbyły się wysłuchania w sumie sześciu sędziów – wśród nich była jeszcze sędzia Agnieszka Góra-Błaszczykowska.