Zmiany przepisów o Państwowej Inspekcji Pracy sprawiają, że część samozatrudnionych przechodzi na etat, zyskując ochronę wynikającą z przepisów kodeksu pracy. Eksperci zwracają uwagę, że zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej może oznaczać konieczność zapłaty podatków, zwłaszcza jeśli dana osoba wykorzystywała w niej nieruchomości czy samochód. Nie można już też odliczyć kosztów np. leasingu. Efektem może być również niższe wynagrodzenie "na rękę".

Do 8 lipca 2026 r. nie wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek prezydenta Karola Nawrockiego o zbadanie konstytucyjności zmian w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy, której przepisy uprawniające inspekcję pracy do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, weszły wczoraj w życie. Prezydent podpisał tę ustawę 2 kwietnia 2026 r. i zapowiedział wówczas, że skieruje ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Do dziś jednak tego nie zrobił.

Praca w czasie wyznaczonym przez zatrudniającego to jeden z niezbędnych warunków do stwierdzenia istnienia stosunku pracy. Nie wystarczy jednak zawrzeć w umowie postanowień o elastyczności czasu wykonywania zadań, aby mieć pewność, że Państwowa Inspekcja Pracy umowy nie zakwestionuje.

Nowelizacja ustawy o PIP wprowadza istotne zmiany w zakresie kompetencji inspektorów pracy. Wśród rozwiązań znalazły się m.in. nowe możliwości przeprowadzania kontroli, szerszy dostęp do dokumentacji oraz zwiększenie zakresu środków, jakimi inspektorzy mogą reagować na stwierdzone nieprawidłowości. Kluczowa zmiana to przyznanie kompetencji do wydania decyzji, która będzie zmieniała stosunek cywilnoprawny (zlecenie, dzieło, B2B) w umowę o pracę (reklasyfikacja), w sytuacji gdy dany stosunek odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 par. 1 kodeksu pracy - piszą prawnicy Łukasz Chruściel i Klementyna Lisiecka.

8 lipca 2026 roku zaczną obowiązywać przepisy znowelizowanej ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, wprowadzające nowy tryb przekształcania umów cywilnoprawnych zawartych w miejsce umów o pracę. Po uprawomocnieniu się decyzji PIP, umowę trzeba będzie traktować jako umowę o pracę również na gruncie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem prawników, warto, by nowelizacja wprowadziła przepisy kolizyjne na wypadek, gdy wcześniej ZUS prawomocnie orzekł odmiennie. Przy braku takich przepisów kwalifikacja na gruncie ubezpieczeń społecznych będzie zależała od podejścia ZUS, co dodatkowo jeszcze skomplikuje sytuację.

Według nowelizacji ustawy o PIP, dopiero po zamknięciu etapu kontrolnego należy dokonać formalnego wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że dopiero wtedy rozpoczyna się postępowanie wyjaśniające zmierzające do dokonania tych samych ustaleń, które miały miejsce w procesie kontroli – twierdzą prawnicy. Bo skoro zgodnie z regułami proceduralnymi wszystkie elementy stanu faktycznego mają być ustalone dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego, to nie można by wykorzystać protokołu kontroli, co – ich zdaniem – byłoby rozwiązaniem wręcz absurdalnym.

Podpisana w czwartek przez Karola Nawrockiego nowela ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wprowadzi chaos, bo - jak przekonują prawnicy - zamiarem ustawodawcy było stosowanie całego Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile nie ma przepisu szczególnego, który mogłaby stosować PIP. Nie mają wątpliwości, że legislacyjnie przepis nie jest prawidłowy. Nie jest też spójny z wykładnią literalną i celowościową oraz z zasadami techniki prawodawczej. Nie brakuje też głosów, że jeśli był to zabieg celowy, to bardzo niebezpieczny.

Prezydent podpisał w czwartek, 2 kwietnia, ustawę z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która przyznaje PIP nowe uprawnienie do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej i będzie prowadziła m.in. do weryfikacji umów B2B. Karol Nawrocki jednocześnie skierował tę ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej.

Choć cel był szczytny, to wejście w życie nowelizacji dotyczącej Państwowej Inspekcji Pracy spowoduje duże konsekwencje dla sektora finansów publicznych, ale też dla przedsiębiorców. Błędy legislacyjne, takie jak choćby brak definicji umowy cywilnoprawnej, doprowadzą do tego, że przepisy będą nadużywane. A do tego dojdzie obciążenie sądów, bo to one będą rozstrzygały o istnieniu lub treści stosunku pracy albo w sprawie odwołań od decyzji okręgowego inspektora pracy - pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

W okresie od 1 września do końca roku 2025 roku do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 415 skarg w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy, a w 2026 roku - według stanu na dzień 18 marca - kolejne 264 skargi. A są to dane wstępne – dowiedział się w Głównym Inspektoracie Pracy serwis Prawo.pl. Zdaniem prawników, w ten sposób inspekcja pracy może już ustalać plan kontroli i czekać tylko na wejście przepisów w życie, by ruszyć z kontrolami.

W czwartek senacka Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej zarekomendowała przyjęcie zmian w ustawie o PIP bez poprawek. Jak ustalił serwis Prawo.pl, na posiedzeniu obecnych było 5 z 7 członków komisji, a wniosek poparło trzech senatorów, przy 2 głosach wstrzymujących się. Jeszcze dziś ustawa ma być głosowana w Senacie.

W środę w Sejmie odbyło się II czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Kluby parlamentarne zgłosiły w debacie kilkadziesiąt poprawek do niej. Według PiS, projekt to bubel prawny. KO deklaruje poparcie dla projektu, ale też zgłosiło poprawki. 21 poprawek zgłosiła Lewica, a kilkanaście poprawek posłowie Razem. Za odrzuceniem projektu w całości opowiedziała się Konfederacja. W sumie zgłoszono 63 poprawki. Sejmowa komisja ma je rozpatrzyć jeszcze dziś po południu.

Na rozpoczynającym się dziś posiedzeniu Sejmu posłowie zajmą się rządowym projektem ustawy, która ma przyznać Państwowej Inspekcji Pracy nowe uprawnienie do przekształcania umów cywilnoprawnych w stosunek pracy. Stanie się to w drodze decyzji administracyjnej. II i III czytanie w Sejmie planowane jest na środę, 11 marca. Następnie projektem zajmie się Senat. Jak twierdzi Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, tempo prac parlamentarnych sprawia, że niewykluczone, że jeszcze w tym tygodniu ustawa trafi do podpisu prezydenta. Tymczasem w ocenie Federacji Przedsiębiorców Polskich, projekt przekształcania umów decyzją administracyjną może wprowadzić niepewność prawną.

W związku z prowadzonymi przez Sejm pracami nad projektem nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, minister Agnieszka Majewska, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców, przedstawiła swoje stanowisko w wystąpieniu skierowanym do marszałka Sejmu oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Rzecznik MŚP z aprobatą odnosi się do celu projektu, jakim jest wzmocnienie roli i kompetencji PIP. Jednocześnie podtrzymuje negatywną ocenę kluczowego rozwiązania przewidzianego w projekcie – przyznania inspektorom pracy uprawnienia do ustalania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej.

W sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny przepadł w czwartek wniosek posłów PiS o przeprowadzenie wysłuchania publicznego w sprawie projektu zmian w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. Swój wniosek w tej sprawie, w ostatnim momencie przed głosowaniem, wycofał poseł Lewicy Tadeusz Tomaszewski. Komisja rozpatrzyła wczoraj projekt ustawy, ale jak ustalił serwis Prawo.pl, nie wiadomo jeszcze kiedy odbędzie się jego II czytanie w Sejmie.

Jeszcze do niedawna kontrakt B2B był symbolem zawodowej niezależności, wyższych zarobków i elastyczności, której nie oferował etat. Dziś dla setek tysięcy samozatrudnionych w Polsce staje się źródłem niepewności. Opublikowana 28 stycznia 2026 r. zmodyfikowana wersja projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przewiduje rozwiązanie, które może fundamentalnie zmienić zasady gry - prawo inspektorów do administracyjnego przekształcania umów cywilnoprawnych, w tym relacji B2B, w umowy o pracę. Choć w założeniu zmiana ma chronić prawa pracownicze, w praktyce rodzi szereg konsekwencji - finansowych, podatkowych, a w wielu przypadkach także międzynarodowych.

Strona pracowników i strona pracodawców Rady Dialogu Społecznego podjęły dziś uchwałę, w której wyraziły swój głęboki sprzeciw wobec projektu ustawy o PIP i zwróciły się do Parlamentu z apelem o podjęcie w nadzwyczajnym trybie dodatkowych konsultacji projektu. Ich zdaniem, projekt w kształcie zaproponowanym przez rząd i przesłanym do Sejmu zawiera jeszcze zbyt wiele rozwiązań, które wymagają doprecyzowania i zmian.

W sprawie o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy albo w sprawie odwołania od decyzji okręgowego inspektora pracy w przedmiocie stwierdzenia istnienia stosunku pracy, sąd będzie mógł – a nie musiał - udzielić zabezpieczenia. Na rozpatrzenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia sąd będzie miał trzy dni od dnia jego wpływu do sądu – przewiduje zmieniona po posiedzeniu Rady Ministrów, jak ustalił serwis Prawo.pl, wersja projektu.

Rada Ministrów przyjęła we wtorek, 17 lutego, projekt zmian w ustawie o PIP, dotyczący przyznania inspekcji pracy uprawnienia do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę na mocy decyzji administracyjnej. Rząd pochyli się nad projektem przygotowanym przez MRPiPS, choć jeszcze w piątek, 13 lutego, Rządowe Centrum Legislacji wskazywało, że projekt wymaga dopracowania pod względem prawnym, redakcyjnym i legislacyjnym. Akceptację rządu uzyskał też projekt wprowadzający zmienione przepisy o mobbingu.

Organizacje pracodawców przedstawiły wspólne stanowisko w sprawie nowej wersji projektu nowelizacji ustawy o PIP. Ich zastrzeżenia dotyczą m.in. instytucji polecenia oraz możliwości reklasyfikacji umów cywilnoprawnych w drodze władczej decyzji administracyjnej. Z krytyczną oceną spotkała się również propozycja, by GIP określał w zarządzeniu kryteria oceny okoliczności faktycznych, jakie mają być stosowane przez inspektorów pracy przy ustalaniu istnienia stosunku pracy.