Federacja Przedsiębiorców Polskich ogłosiła w czwartek rozpoczęcie społecznej akcji wsparcia przedsiębiorców. Jak twierdzi FPP, zmiana przepisów dotyczących uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy stawia przedsiębiorców przed nowymi wyzwaniami i zwiększa znaczenie prawidłowego ułożenia współpracy w ramach umów B2B i umów zlecenia. W odpowiedzi na te zmiany FPP uruchomiła akcję, której celem jest dostarczenie przedsiębiorcom rzetelnej wiedzy, ułatwienie dostępu do wyspecjalizowanej pomocy oraz zebranie danych o rzeczywistych skutkach nowych regulacji.

Tak długo, jak nie zostaną przekroczone właściwe dla stosunku pracy cechy danej umowy (analizowane w oparciu o jej treść i sposób wykonywania) – przy czym ocena ta dokonywana jest metodą typologiczną, polegającą na rozpoznaniu i wskazaniu cech przeważających i dominujących - w pełni dopuszczalne jest zawarcie umowy cywilnoprawnej - piszą radcowie prawni Marzena Łabędź i Adam Wielgus. Jak podkreślają, w praktyce nie jest możliwe wskazanie rodzaju aktywności (pracy), która byłaby wykluczona z możliwości zawarcia umowy zlecenie czy B2B.

Czy osoba zatrudniona na umowę o pracę może w zastępstwie wysłać kogoś do pracy? Albo czy osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej może zamienić się z kimś na dzień pracy, czyli zmienić harmonogram pracy i dopiero post factum powiadomić, że się zamieniła? Dziś kontynuujemy nasz cykl „Umowa o pracę czy zlecenie”.

Ukazała się bardzo istotna dla całej branży IT interpretacja indywidualna Głównego Inspektora Pracy dotycząca dopuszczalności współpracy z osobami świadczącymi usługi informatyczne w oparciu o B2B. Co ważne, w stanie faktycznym, którego dotyczyła interpretacja – podkreślmy: nie wskazująca na konieczność zatrudnienia pracowniczego – część z osób związanych umową B2B poza usługami IT świadczyła także usługi lidera lT koordynatora projektu.

Janusz Krasoń, Główny Inspektor Pracy, przygotował własną listę samokontroli, która ma pomóc pracodawcom w ustaleniu, czy umowa cywilnoprawna zawarta z każdym pracownikiem z osobna jest właściwą formą zatrudnienia, i czy w konkretnym przypadku nie powinna jednak zostać zawarta umowa o pracę. Serwis Prawo.pl jest w jej posiadaniu. To zestaw póki co 30 pytań, w części bazujący na liście Marcina Staneckiego. Zdaniem prawników, autorzy listy przyjęli wadliwą metodologię. Cechy stosunku pracy zostały pomieszane i brakuje klucza, przez co nie wiadomo, czy wystarczy jedna odpowiedź np. w kwestii podporządkowania, by stwierdzić, że nie ma mowy o umowie o pracę.

Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Jednak w przypadku zleceniobiorców i osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej o godzinach wykonywania usług, rozstrzyga umowa między stronami, bo niezależność zleceniobiorcy w tym zakresie określa umowa. Zdaniem prawników umowa powinna natomiast odzwierciedlać faktyczne realia w jakich usługi są wykonywane.

Nie wiadomo, kogo będzie dotyczyła ustawa o wykonywaniu pracy za pośrednictwem cyfrowych platform pracy, wiadomo natomiast, że będą dwa tryby ustalania stosunku pracy. Jeden - na podstawie domniemania, gdzie wystarczy uprawdopodobnienie stosunku pracy, przy czym nie wiadomo, co będzie domniemywane. I drugi tryb - na podstawie obowiązujących od 8 lipca 2026 r. znowelizowanych przepisów o PIP, czyli przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. Problem polega na tym, że MRPiPS ograniczyło się do tłumaczenia dyrektywy, nie zmieniając w ogóle Kodeksu pracy i nie uwzględniając dorobku doktryny i orzecznictwa, w szczególności rozumienia kierownictwa pracodawcy.

Nowe uprawnienia PIP rodzą efekt mrożący w postaci obawy przedsiębiorców przed zatrudnianiem kolejnych osób i ograniczają elastyczność polskiego rynku. Osłabia to pozycję polskich przedsiębiorstw w konkurencji międzynarodowej, szczególnie w sektorze nowoczesnych usług i technologii, a to one powinny być podstawą rozwoju naszej gospodarki - uważa Rada Przedsiębiorczości. I wzywa Radę Ministrów i Parlament do pilnej dyskusji w sprawie zmian przepisów, które przywrócą zasadę generalną przyznającą sądowi pracy rolę organu rozstrzygającego spory co do istnienia stosunku pracy, ograniczając decyzję administracyjną do przypadków oczywistych.

Od 8 lipca 2026 roku Państwowa Inspekcja Pracy może przekształcać umowy cywilnoprawne w umowę o pracę. Zdaniem prawników kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy zleceniobiorca jest pracownikiem będzie miała kwestia podporządkowania i wykonywania pracy pod kierownictwem pracodawcy - zleceniodawcy. Jednak ustalenie tego wcale nie będzie proste. Bo reforma nie zmieniła definicji stosunku pracy, ani nie wprowadziła domniemania, że każda osoba wykonująca cudze polecenia musi być pracownikiem.

8 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja należy do najistotniejszych zmian dotyczących funkcjonowania Państwowej Inspekcji Pracy od wielu lat. Analizować i oceniać trzeba ją wielowymiarowo - pisze adwokat Katarzyna Zielezińska-Pierzynka.

Określenie czasu realizacji usług w umowie zlecenia nie może być podstawą uznania umowy za umowę o pracę, gdy strony po prostu ustaliły kiedy usługi mają być realizowane. Dopiero jeżeli zapisy umowne tworzą po stronie zlecającego uprawnienie do wiążącego wyznaczania czasu realizacji usług – narzucania tego zleceniobiorcy – występuje cecha stosunku pracy, która jednak sama w sobie nie zadecyduje jeszcze o zakwalifikowaniu umowy jako umowy o pracę. Może być to jednak jeden z istotnych elementów składających się na taką kwalifikację umowy.

ZUS i KAS mają dostęp do systemu teleinformatycznego i danych, którymi mogą wymieniać się na potrzeby prowadzonych kontroli - to efekt niedawnej zmiany przepisów. Taką możliwość miała też mieć Państwowa Inspekcja Pracy, jednak budzi to wątpliwości prawników. Wskazują, że przepis, który wprowadzono do ustawy o PIP, nie daje to tego podstawy. Podatnicy i płatnicy mogą być jednak spokojni: ich dane przekazywane przez KAS będą objęte tajemnicą skarbową. To gwarantuje porozumienie, do którego dotarł serwis Prawo.pl.

Kodeks pracy jest mało elastyczny i nie odpowiada na potrzeby młodego pokolenia, które nie chce pracować codziennie i po 8 godzin na dobę. Job-sharing, czyli dzielenie się pracą, czy praca na wezwanie, to formy zatrudnienia wciąż nieznane naszemu prawu pracy, mimo że w ministerialnych szufladach wciąż leży projekt kodeksu pracy, który te pojęcia wprowadza. Zdaniem prawników, to że MRPiPS nie zmieniło kodeksu pracy, zanim wprowadziło reformę PIP, to duże zaniechanie, za które cenę zapłaci inspekcja pracy. Bo bez zmiany k.p. ustalenie istnienia stosunku pracy nie będzie wcale takie proste.

Zmiany przepisów o Państwowej Inspekcji Pracy sprawiają, że część samozatrudnionych przechodzi na etat, zyskując ochronę wynikającą z przepisów kodeksu pracy. Eksperci zwracają uwagę, że zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej może oznaczać konieczność zapłaty podatków, zwłaszcza jeśli dana osoba wykorzystywała w niej nieruchomości czy samochód. Nie można już też odliczyć kosztów np. leasingu. Efektem może być również niższe wynagrodzenie "na rękę".

Do 8 lipca 2026 r. nie wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek prezydenta Karola Nawrockiego o zbadanie konstytucyjności zmian w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy, której przepisy uprawniające inspekcję pracy do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, weszły wczoraj w życie. Prezydent podpisał tę ustawę 2 kwietnia 2026 r. i zapowiedział wówczas, że skieruje ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Do dziś jednak tego nie zrobił.

Praca w czasie wyznaczonym przez zatrudniającego to jeden z niezbędnych warunków do stwierdzenia istnienia stosunku pracy. Nie wystarczy jednak zawrzeć w umowie postanowień o elastyczności czasu wykonywania zadań, aby mieć pewność, że Państwowa Inspekcja Pracy umowy nie zakwestionuje.

Nowelizacja ustawy o PIP wprowadza istotne zmiany w zakresie kompetencji inspektorów pracy. Wśród rozwiązań znalazły się m.in. nowe możliwości przeprowadzania kontroli, szerszy dostęp do dokumentacji oraz zwiększenie zakresu środków, jakimi inspektorzy mogą reagować na stwierdzone nieprawidłowości. Kluczowa zmiana to przyznanie kompetencji do wydania decyzji, która będzie zmieniała stosunek cywilnoprawny (zlecenie, dzieło, B2B) w umowę o pracę (reklasyfikacja), w sytuacji gdy dany stosunek odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 par. 1 kodeksu pracy - piszą prawnicy Łukasz Chruściel i Klementyna Lisiecka.

8 lipca 2026 roku zaczną obowiązywać przepisy znowelizowanej ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, wprowadzające nowy tryb przekształcania umów cywilnoprawnych zawartych w miejsce umów o pracę. Po uprawomocnieniu się decyzji PIP, umowę trzeba będzie traktować jako umowę o pracę również na gruncie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem prawników, warto, by nowelizacja wprowadziła przepisy kolizyjne na wypadek, gdy wcześniej ZUS prawomocnie orzekł odmiennie. Przy braku takich przepisów kwalifikacja na gruncie ubezpieczeń społecznych będzie zależała od podejścia ZUS, co dodatkowo jeszcze skomplikuje sytuację.

Według nowelizacji ustawy o PIP, dopiero po zamknięciu etapu kontrolnego należy dokonać formalnego wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że dopiero wtedy rozpoczyna się postępowanie wyjaśniające zmierzające do dokonania tych samych ustaleń, które miały miejsce w procesie kontroli – twierdzą prawnicy. Bo skoro zgodnie z regułami proceduralnymi wszystkie elementy stanu faktycznego mają być ustalone dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego, to nie można by wykorzystać protokołu kontroli, co – ich zdaniem – byłoby rozwiązaniem wręcz absurdalnym.

Podpisana w czwartek przez Karola Nawrockiego nowela ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wprowadzi chaos, bo - jak przekonują prawnicy - zamiarem ustawodawcy było stosowanie całego Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile nie ma przepisu szczególnego, który mogłaby stosować PIP. Nie mają wątpliwości, że legislacyjnie przepis nie jest prawidłowy. Nie jest też spójny z wykładnią literalną i celowościową oraz z zasadami techniki prawodawczej. Nie brakuje też głosów, że jeśli był to zabieg celowy, to bardzo niebezpieczny.