Prezydent podpisał w czwartek, 2 kwietnia, ustawę z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która przyznaje PIP nowe uprawnienie do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej i będzie prowadziła m.in. do weryfikacji umów B2B. Karol Nawrocki jednocześnie skierował tę ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej.

Choć cel był szczytny, to wejście w życie nowelizacji dotyczącej Państwowej Inspekcji Pracy spowoduje duże konsekwencje dla sektora finansów publicznych, ale też dla przedsiębiorców. Błędy legislacyjne, takie jak choćby brak definicji umowy cywilnoprawnej, doprowadzą do tego, że przepisy będą nadużywane. A do tego dojdzie obciążenie sądów, bo to one będą rozstrzygały o istnieniu lub treści stosunku pracy albo w sprawie odwołań od decyzji okręgowego inspektora pracy - pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

W okresie od 1 września do końca roku 2025 roku do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 415 skarg w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy, a w 2026 roku - według stanu na dzień 18 marca - kolejne 264 skargi. A są to dane wstępne – dowiedział się w Głównym Inspektoracie Pracy serwis Prawo.pl. Zdaniem prawników, w ten sposób inspekcja pracy może już ustalać plan kontroli i czekać tylko na wejście przepisów w życie, by ruszyć z kontrolami.

W czwartek senacka Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej zarekomendowała przyjęcie zmian w ustawie o PIP bez poprawek. Jak ustalił serwis Prawo.pl, na posiedzeniu obecnych było 5 z 7 członków komisji, a wniosek poparło trzech senatorów, przy 2 głosach wstrzymujących się. Jeszcze dziś ustawa ma być głosowana w Senacie.

W środę w Sejmie odbyło się II czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Kluby parlamentarne zgłosiły w debacie kilkadziesiąt poprawek do niej. Według PiS, projekt to bubel prawny. KO deklaruje poparcie dla projektu, ale też zgłosiło poprawki. 21 poprawek zgłosiła Lewica, a kilkanaście poprawek posłowie Razem. Za odrzuceniem projektu w całości opowiedziała się Konfederacja. W sumie zgłoszono 63 poprawki. Sejmowa komisja ma je rozpatrzyć jeszcze dziś po południu.

Na rozpoczynającym się dziś posiedzeniu Sejmu posłowie zajmą się rządowym projektem ustawy, która ma przyznać Państwowej Inspekcji Pracy nowe uprawnienie do przekształcania umów cywilnoprawnych w stosunek pracy. Stanie się to w drodze decyzji administracyjnej. II i III czytanie w Sejmie planowane jest na środę, 11 marca. Następnie projektem zajmie się Senat. Jak twierdzi Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, tempo prac parlamentarnych sprawia, że niewykluczone, że jeszcze w tym tygodniu ustawa trafi do podpisu prezydenta. Tymczasem w ocenie Federacji Przedsiębiorców Polskich, projekt przekształcania umów decyzją administracyjną może wprowadzić niepewność prawną.

W związku z prowadzonymi przez Sejm pracami nad projektem nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, minister Agnieszka Majewska, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców, przedstawiła swoje stanowisko w wystąpieniu skierowanym do marszałka Sejmu oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Rzecznik MŚP z aprobatą odnosi się do celu projektu, jakim jest wzmocnienie roli i kompetencji PIP. Jednocześnie podtrzymuje negatywną ocenę kluczowego rozwiązania przewidzianego w projekcie – przyznania inspektorom pracy uprawnienia do ustalania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej.

W sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny przepadł w czwartek wniosek posłów PiS o przeprowadzenie wysłuchania publicznego w sprawie projektu zmian w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. Swój wniosek w tej sprawie, w ostatnim momencie przed głosowaniem, wycofał poseł Lewicy Tadeusz Tomaszewski. Komisja rozpatrzyła wczoraj projekt ustawy, ale jak ustalił serwis Prawo.pl, nie wiadomo jeszcze kiedy odbędzie się jego II czytanie w Sejmie.

Jeszcze do niedawna kontrakt B2B był symbolem zawodowej niezależności, wyższych zarobków i elastyczności, której nie oferował etat. Dziś dla setek tysięcy samozatrudnionych w Polsce staje się źródłem niepewności. Opublikowana 28 stycznia 2026 r. zmodyfikowana wersja projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przewiduje rozwiązanie, które może fundamentalnie zmienić zasady gry - prawo inspektorów do administracyjnego przekształcania umów cywilnoprawnych, w tym relacji B2B, w umowy o pracę. Choć w założeniu zmiana ma chronić prawa pracownicze, w praktyce rodzi szereg konsekwencji - finansowych, podatkowych, a w wielu przypadkach także międzynarodowych.

Strona pracowników i strona pracodawców Rady Dialogu Społecznego podjęły dziś uchwałę, w której wyraziły swój głęboki sprzeciw wobec projektu ustawy o PIP i zwróciły się do Parlamentu z apelem o podjęcie w nadzwyczajnym trybie dodatkowych konsultacji projektu. Ich zdaniem, projekt w kształcie zaproponowanym przez rząd i przesłanym do Sejmu zawiera jeszcze zbyt wiele rozwiązań, które wymagają doprecyzowania i zmian.

W sprawie o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy albo w sprawie odwołania od decyzji okręgowego inspektora pracy w przedmiocie stwierdzenia istnienia stosunku pracy, sąd będzie mógł – a nie musiał - udzielić zabezpieczenia. Na rozpatrzenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia sąd będzie miał trzy dni od dnia jego wpływu do sądu – przewiduje zmieniona po posiedzeniu Rady Ministrów, jak ustalił serwis Prawo.pl, wersja projektu.

Rada Ministrów przyjęła we wtorek, 17 lutego, projekt zmian w ustawie o PIP, dotyczący przyznania inspekcji pracy uprawnienia do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę na mocy decyzji administracyjnej. Rząd pochyli się nad projektem przygotowanym przez MRPiPS, choć jeszcze w piątek, 13 lutego, Rządowe Centrum Legislacji wskazywało, że projekt wymaga dopracowania pod względem prawnym, redakcyjnym i legislacyjnym. Akceptację rządu uzyskał też projekt wprowadzający zmienione przepisy o mobbingu.

Organizacje pracodawców przedstawiły wspólne stanowisko w sprawie nowej wersji projektu nowelizacji ustawy o PIP. Ich zastrzeżenia dotyczą m.in. instytucji polecenia oraz możliwości reklasyfikacji umów cywilnoprawnych w drodze władczej decyzji administracyjnej. Z krytyczną oceną spotkała się również propozycja, by GIP określał w zarządzeniu kryteria oceny okoliczności faktycznych, jakie mają być stosowane przez inspektorów pracy przy ustalaniu istnienia stosunku pracy.

Inspekcja pracy jest corocznie kontrolowana przez ten organ kontroli państwowej, co ma swoje umocowanie w art. 4 ust. 1 ustawy z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli. NIK przeprowadza kontrolę działalności Państwowej Inspekcji Pracy (12 części budżetu państwa) pod względem legalności, gospodarności, celowości i rzetelności (art. 2 ust. 5) – pisze Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy, odnosząc się do propozycji wnioskowania przez Radę Ochrony Pracy do Sejmu o przeprowadzenie kontroli działalności Państwowej Inspekcji Pracy przez Najwyższą Izbę Kontroli.

Rada Ochrony Pracy chce, żeby PIP podlegała audytowi zewnętrznemu nie rzadziej niż raz na 2 lata. Ocenie podlegać mają m.in. działania GIP, a także adekwatność, prawidłowość i wiarygodność corocznego sprawozdania z działalności PIP oraz gospodarność, celowość i rzetelność dokonywania wydatków ze środków publicznych oraz udzielania zamówień publicznych. Zdaniem prawników, to dość nietypowe rozwiązanie. Zwracają uwagę, że obszar podlegający audytowi zewnętrznemu znacząco wykracza poza kwestie finansów. To najwyraźniej próba rozszerzenia nadzoru Rady nad PIP.

Tylko rzetelny i odpowiedzialny dialog społeczny ze wszystkimi uczestnikami rynku pracy oraz dokładna analiza skutków planowanych regulacji pozwolą wyjść z impasu w pracach nad ograniczaniem nadużywania umów cywilnoprawnych w stosunkach zatrudnienia – uważa prof. Jacek Męcina, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan i przewodniczący zespołu ds. prawa pracy w Radzie Dialogu Społecznego.

Premier Donald Tusk poinformował we wtorek, że podjął decyzję, aby nie kontynuować prac nad reformą Państwowej Inspekcji Pracy. Chodzi o nowelizację, która miała umożliwić okręgowym inspektorom zmiany umowy o dzieło, umowy-zlecenia czy B2B na umowy o pracę. Jednak trzy dni później, w piątek, po spotkaniu z liderem Lewicy Włodzimierzem Czarzastym politycy przekazali, że sprawa reformy PIP będzie miała ciąg dalszy. O przekształceniu umowy ma decydować sąd, a nie urzędnik.

Wbrew wielu opiniom wyposażenie PIP w uprawnienie do stwierdzania decyzją administracyjną, że umowy cywilnoprawne, w tym umowy o świadczenie usług w ramach współpracy B2B, w rzeczywistości są umową o pracę, a więc że między stronami istnieje stosunek pracy, nie byłaby to żadna „zamiana” lub „przekwalifikowanie” umów. Nie byłoby to również tak unikatowe uprawnienie. Analogiczne uprawnienia ma bowiem ZUS.

Według obecnych założeń 1 stycznia 2026 roku ma wejść w życie nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która może znacznie wstrząsnąć rynkiem pracy w Polsce. Reforma może odmienić sytuację wielu osób zatrudnionych dotychczas na umowę zlecenie lub B2B, zleceniodawców narazić na poważne konsekwencje finansowe, a gospodarkę na potencjalne wzrosty kosztów towarów i usług. Najdotkliwiej jednak zmianę mogą odczuć cudzoziemcy, którzy na mocy decyzji inspektora mogą stracić prawo do legalnej pracy w Polsce.

Komitet Stały Rady Ministrów wprowadził bardzo istotne zmiany do projektu ustawy przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – poinformował minister Maciej Berek w czwartek wieczorem, w programie „Pytanie dnia” na antenie TVP Info. Jak poinformował, projekt nowelizacji ustawy o PIP powinien trafić do Sejmu w grudniu 2025 roku, aby prace nad nim w Parlamencie trwały w I kwartale 2026 r.