Przygotowany przez ministerstwo pracy projekt zmian w ustawie o PIP, przyznający inspektorom pracy uprawnienie do przekształcania umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę, łamie konstytucję i szkodzi polskiej gospodarce – ogłosili posłowie PSL na zorganizowanej w czwartek w Sejmie konferencji prasowej. I zażądali zdjęcia tego projektu z dzisiejszego porządku posiedzenia Komitetu Stałego Rady Ministrów.

26 września 2025 r. Polska złożyła wniosek o rewizję CID, czyli Decyzji Wykonawczej Rady. Nie zawierał on żadnego wniosku o odroczenie realizacji kamienia milowego A71G, który dotyczy wejścia w życie projektu noweli ustawy o PIP, przyznającej inspektorom pracy uprawnienie do reklasyfikacji umów cywilnoprawnych, w tym B2B - dowiedział się serwis Prawo.pl ze źródeł zbliżonych do Komisji Europejskiej. Zdaniem prawników projekt wykracza poza założenia KPO. Pracodawcy zaś twierdzą, że rząd nie powinien podejmować takich zobowiązań w KPO samodzielnie, bez pogłębionych konsultacji.

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy, pozwalające na administracyjne przekształcenie kontraktu B2B w umowę o pracę, mogą wywołać lawinę problemów nie tylko na linii pracodawca-pracownik. Dla tysięcy samozatrudnionych, korzystających z leasingu operacyjnego, decyzja inspektora oznacza konieczność zmiany umowy na leasing konsumencki. W praktyce to koniec odliczania VAT i kosztów uzyskania przychodu, co drastycznie podnosi realny koszt użytkowania pojazdu.

Projektowane przepisy ustawy o PIP stanowią o możliwości stwierdzenia stosunku pracy za okres od dnia jego nawiązania. Dzień ten będzie określał inspektor i może go oznaczyć na wiele lat wstecz - tak naprawdę od początku współpracy między usługodawcą i usługobiorcą. W toku rozmów wokół projektu pojawił się pomysł, aby zastosować tu ograniczenie trzyletnie, aczkolwiek trzeba mieć na uwadze, że ta obietnica nie musi być ostatecznie spełniona - mówi Marcin Bodziony, doradca podatkowy, ekspert w zakresie kontroli i postępowań podatkowych.

Przekwalifikowanie działalności gospodarczej w umowę o pracę nie wpłynie bezpośrednio na ważność umowy leasingu, np. samochodu, jaką zawarła osoba pracująca dotąd w modelu B2B. Umowa taka teoretycznie może nadal obowiązywać lub zostać przekształcona w leasing konsumencki. Inni mogą chcieć ją wypowiedzieć, przenieść na inny podmiot lub wykupić pojazd. Powstaje jednak pytanie o sens ekonomiczny każdego z tych rozwiązań.

Od 1 stycznia 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy będzie miała prawo przekwalifikowania umów B2B i zlecenia na umowę o pracę, jeśli uzna, że faktyczny sposób wykonywania pracy ma cechy stosunku pracy. Eksperci ostrzegają, że może to mieć daleko idące skutki, także podatkowe. Największego zagrożenia upatrują w natychmiastowej wykonalności decyzji PIP. Jeśli jednak zostałaby ona uchylona, konieczne będzie ponowne przywrócenie wcześniejszych rozliczeń podatkowych, co spowoduje wielokrotne korekty.

Reklasyfikacja umów cywilnoprawnych na stosunek pracy oznacza dla przedsiębiorców podwójne obciążenie: dopłaty za przeszłość oraz wyższe koszty w przyszłości. Dla domniemanych pracowników oznacza to z kolei spadek wynagrodzenia netto - pisze Joanna Narkiewicz-Tarłowska. Jak podkreśla, różnice te wynikają zarówno z pełnych składek ZUS i NFZ, jak i z mniej korzystnych zasad opodatkowania PIT w przypadku umowy o pracę.

Resort pracy opublikował trzecią już wersję projektu zmian w ustawie o PIP. Chce, żeby nawet wtedy, gdy decyzja inspektora pracy, stwierdzająca istnienie stosunku pracy, zostanie uchylona przez Głównego Inspektora Pracy albo decyzja GIP - uchylona przez sąd, to stwierdzony w niej stosunek pracy będzie trwał - od dnia doręczenia pracodawcy decyzji okręgowego inspektora pracy do dnia jej uchylenia przez GIP albo do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu albo do rozwiązania stosunku pracy, jeśli rozwiązanie to nastąpiło przed wydaniem prawomocnego orzeczenia. Utrzymano największe kontrowersje i pogłębiono wątpliwości - wskazują prawnicy.

Odpowiedzialność odszkodowawcza za błędne decyzje inspektorów pracy, możliwość uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji przez Głównego Inspektora Pracy lub sąd oraz wprowadzenie możliwości przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę maksymalnie do trzech lat wstecz - to trzy zmiany, które do trzeciej wersji projektu zmian w ustawie o PIP wprowadziło MRPiPS. Partnerzy społeczni, którzy dziś byli na spotkaniu w ministerstwie, nowej wersji projektu nie otrzymali. Nie ma go też na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

Zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, okręgowi inspektorzy pracy zyskają nowe uprawnienie - będą mogli wydać decyzję o uznaniu umowy cywilnoprawnej, takiej jak kontrakt B2B, za stosunek pracy. Zmiana ta, choć z pozoru dotyczy głównie rynku pracy i relacji między pracodawcą a pracownikiem, może mieć znacznie szersze konsekwencje - zwłaszcza w kontekście zatrudniania cudzoziemców - pisze Emilia Piechota w Vialto Partners Poland.

1 września 2019 roku na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten ma stanowić realizację kamienia milowego nr 4.7 (Ograniczenie segmentacji rynku pracy) w ramach Krajowego Planu Odbudowy – piszą Agata Mierzwa i Wiktoria Kokoszka z kancelarii Domański Zakrzewski Palinka. I zauważają, że pospieszne uchwalanie ustawy, obarczonej dużymi wadami, może jednak okazać się bardziej negatywne w skutkach niż jej uchwalenie w późniejszym czasie, ale w zdecydowanie poprawionej formie.

Środowisko przedsiębiorców jednoznacznie krytycznie ocenia propozycję projektu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Przyznanie organowi kompetencji do dokonywania władczych rozstrzygnięć w zakresie stosunków zobowiązaniowych budzi zasadnicze zastrzeżenia również w świetle postanowień Konstytucji RP - napisała Rada Przedsiębiorczości w apelu skierowanym do premiera Donalda Tuska.

Przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy uprawnienia do przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę w drodze decyzji okręgowego inspektora pracy, zostało negatywnie zaopiniowane przez Rządowe Centrum Legislacji, z uwagi na zasadnicze wady prawne oraz poważne i często nieodwracalne skutki dla pracodawców. A nie są to jedyne krytyczne oceny zgłoszone w ramach uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Mimo to, MRPiPS nie rezygnuje z kontrowersyjnych rozwiązań, modyfikując je.

Resort pracy chce, by inspektorzy pracy mogli wydawać decyzje administracyjne w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy. Ingerencja PIP wcale nie musi ograniczać się do umowy, którą będzie badał inspektor. Będzie on mógł badać i zmieniać wolę stron w umowach nawet już nieobowiązujących. Ile lat wstecz? Bez ograniczeń. Skorzysta na tym ZUS, który będzie mógł żądać zapłaty składek nawet 10, 15 czy 20 lat wstecz. Tylko fiskus będzie miał 7 lat. Zdaniem prawników pomysł godzi w konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W kontekście ostatnich propozycji legislacyjnych, które mają na celu wzmocnienie roli Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), poprzez nadanie jej uprawnień do stwierdzania istnienia stosunku pracy, w sytuacji gdy zawarto umowę cywilnoprawną, warto zastanowić się nad zasadnością i skutkami takiej decyzji w kontekście praworządności i przestrzegania zasad demokracji – pisze Tomasz Prokurat, radca prawny i doradca podatkowy.

W ostatnim czasie działalność Państwowej Inspekcji Pracy znajduje się w centrum zainteresowania środowiska biznesowego. Ma to związek z planowanym przez rozszerzeniem uprawnień kontrolnych tego organu, a dokładnie przyznaniem inspektorom pracy prawa do ustalania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, co będzie miało określone konsekwencje dla pracodawców – piszą Marta Kopeć i Zuzanna Kosiorowska z kancelarii Kopeć Zaborowski.

Przyznanie okręgowym inspektorom pracy uprawnienia do wydawania decyzji w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy, w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 par. 1 kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę, ingeruje w swobodę działalności gospodarczej i budzi zasadnicze zastrzeżenia - uważa Konfederacja Lewiatan. Lista uwag do projektu zmian w ustawie o PIP jest długa i dotyczy m.in. nadania rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji.