Naliczanie odsetek od wszystkich kosztów kredytu, a nie jedynie od wypłaconej realnie klientowi kwoty, narusza prawo europejskie - wynika z wyroku w sprawie C-744/24, w której w czwartek wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Banki i firmy pożyczkowe muszą też jasno, precyzyjnie i wyczerpująco informować klientów, jak naliczają odsetki i jakie są dodatkowe koszty kredytu. Sankcja kredytu darmowego może skutkować lawiną pozwów w ciągu najbliższych lat, choć Związek Banków Polskich uważa, że nie ma do tego podstaw.

Czy sąd – badając umowę kredytu konsumenckiego – powinien z urzędu wyszukiwać wszystkie nieprawidłowości skutkujące sankcją kredytu darmowego, czy jedynie opierać się na tych zarzutach, które wskaże mu sam kredytobiorca? Już w czerwcu poznamy opinię rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w tym istotnym w praktyce postępowaniu, z powodu którego jest zawieszonych wiele spraw przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym.

Będzie więcej chłodnej kalkulacji, być może przybędzie ugód banków z frankowiczami, choć do sądów może trafić też kolejna fala bankowych kontrpozwów. - czwartkowe trzy wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach przedawnienia roszczeń banków o zwroty kwot kredytów frankowych mają duże znaczenie dla postępowań toczących się przed sądami. Prawnicy wskazują, co się może zmienić.

Pozwy o zwrot kapitału składane na zapas przez banki, mogą przerwać bieg przedawnienia roszczeń. Podobnie jest z oświadczeniami podsuwanymi frankowiczom do podpisu w trakcie procesów, że będą musieli się rozliczyć z kredytodawcami – wynika z czwartkowych wyroków wydanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach kredytów frankowych. Skutkiem sporów frankowiczów z bankami nie może być bowiem bezpodstawne wzbogacenie kredytobiorców, choć nie jest też dopuszczalny automatyzm w uznawaniu bankowych argumentów broniących przedawnionych roszczeń o zwrot kapitału kredytu.

Pojawiają się wątpliwości, czy przy rozliczeniu kredytobiorcy frankowego z bankiem do potrącenia powinno się przyjmować wszystkie kwoty, które były nienależnie świadczone przez konsumenta na rzecz banku, czyli także prowizje i składki ubezpieczeniowe. Co do prowizji, sprawa wydaje się już przesądzona, ale w przypadku składek ubezpieczeniowych nie ma jednolitego orzecznictwa.

Obowiązkiem banku jest zapewnienie klientom bezpieczeństwa depozytów przy należytej staranności. Jednak bank nie byłby w stanie wykryć złośliwego oprogramowania i przeciwdziałać jego skutkom – wskazał Sąd Najwyższy i podał, że sądy niezasadnie przyjęły, że BOŚ był zobowiązany do wprowadzenia dodatkowych środków bezpieczeństwa w postaci wymogu autoryzacji zmian w szablonie płatności. Nie miało to oparcia ani w umowie, ani w ówczesnych przepisach prawa.

Zastępczyni sędziego‑komisarza zobowiązała Marcina Kubiczka, syndyka Getin Noble Banku, do złożenia wyjaśnień w zakresie: wydatków czynionych z masy upadłości, procesów sądowych toczonych z frankowiczami oraz propozycji ugód. Syndyk powinien odpowiedzieć „w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia zarządzenia, pod rygorem zastosowania środków dyscyplinujących”.

Dwa ostatnie tygodnie tego miesiąca to aż sześć polskich spraw w Luksemburgu, w dodatku dotyczą one frankowiczów i sankcji kredytu darmowego. Pięć werdyktów unijnych sędziów i jedna opinia rzecznika generalnego mogą zatrząść polskich rynkiem kredytowym.

ESAP, czyli europejski pojedynczy punkt dostępu, będzie systemem gromadzącym dane na temat podmiotów i produktów związanych z usługami finansowymi, rynkami kapitałowymi i zrównoważonym rozwojem. Narzędzie to będzie skierowane przede wszystkim do inwestorów, analityków finansowych i pośredników rynkowych. Aby przystosować do niego polskie przepisy, powstał projekt nowelizacji kilkunastu ustaw.

Klientka banku oszukana przez cyberoszustów pozwała bank o zwrot pieniędzy bezprawnie wypłaconych z jej konta. I wygrała prawomocnie, chociaż bank bronił się, że kobieta działała nieostrożnie i sama podawała przestępcom poufne dane, ignorując kolejne sygnały ostrzegawcze. Prawnicy zwracają uwagę, że sądy nie stosują prostego schematu „kliknął - ponosi konsekwencje” i w tego typu sprawach możliwe są podobne orzeczenia, chociaż zdarza się też, że wygrywa bank.

Jedną ze strategii procesowych w obronie przez pozwem banku o zwrot kapitału są potrącenia, rozliczające wypłacone środki ze spłatami kredytobiorcy. Problemem są odsetki, zwłaszcza w sytuacji, gdy wierzytelność banku jest niewymagalna. W orzecznictwie powstały rozbieżności, ale coraz częściej zapadają wyroki korzystne dla frankowiczów.

Z Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zniknęła sprawa siedmiu pytań prejudycjalnych zadanych w sprawie sankcji kredytu darmowego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia. Prawnicy powodowej spółki liczą jednak na zwrot akcji w Luksemburgu i powrót sprawy na wokandę oraz merytoryczne odpowiedzi na pytania prejudycjalne.

Jeśli wpłatomat przyjmie gotówkę, a nie zaksięguje wpłaty, czasem trudno jest udowodnić utratę pieniędzy, a banki nie zawsze idą klientowi na rękę i zwracają wszystkie środki. Zdarza się, że dane z urządzenia przeczą temu, co twierdzi klient. W razie problemów pomaga rzecznik finansowy.

Sprawy kredytobiorców złotówkowych z WIBOR mocno różnią się od kredytów frankowych – zamiast ryzyka kursowego mamy ryzyko stopy procentowej, znikomy wpływ kredytodawcy na WIBOR, jak również duże różnice w obowiązkach informacyjnych. Dlatego w ewentualnych sporach sądowych będą podnoszone inne argumenty – pisze Maciej Orkusz, adwokat, partner w kancelarii DZP.

Z wokandy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej znika ważna sprawa zainicjowana przez sąd w Łodzi, który zadał kilka istotnych pytań o kształt sankcji kredytu darmowego. W kwietniu w Luksemburgu mają jednak zapaść przełomowe wyroki w dwóch innych ważnych dla kredytobiorców sprawach.

Banki coraz częściej rezygnują z apelacji w sprawach frankowych, choć nadal mniej więcej co druga sprawa trafia do II instancji. Dla kredytobiorców oznacza to dalsze ponoszenie kosztów na pełnomocników. Znaczenie ma m.in. to, czy postępowanie apelacyjne toczyło się przed sądem okręgowym, czy sądem apelacyjnym oraz czy w postępowaniu apelacyjnym doszło do zmiany pełnomocnika reprezentującego stronę w I instancji. Jak kształtują się stawki?

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli oraz Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda są zarzucone masowymi sprawami o sankcję kredytu darmowego. Mają już ok. 10 tysięcy pozwów. Próby przekierowania tych spraw do innych sądów są jednak niekiedy blokowane przez Sąd Najwyższy albo prawników reprezentujących pozwane banki.

Lutowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zniechęca prawników reprezentujących kredytobiorców do badania wskaźnika WIBOR z okresu przed jego oficjalnym zatwierdzeniem na podstawie rozporządzenia BMR. Komisja Nadzoru Finansowego odmawia jednak udostępnienia dokumentacji z prac działającego od 2013 r. specjalnego zespołu międzybankowego, powołując się na przepisy o dostępie do informacji publicznej.

Zwiększenie bezpieczeństwa depozytów, uporządkowanie i modernizacja przepisów regulujących działalność sektora bankowości spółdzielczej i w konsekwencji usprawnienie jego funkcjonowania - to główne cele zmian w ustawie o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, którą w poniedziałek zdecydował się podpisać prezydent.

Lutowy wyrok w sprawie WIBOR nie jest rewolucją w konstrukcji kredytów o zmiennej stopie, ale precyzyjnym uporządkowaniem odpowiedzialności w systemie ustanowionym przez rozporządzenie BMR (Benchmark Regulation) oraz jasnym wyznaczeniem granic badania sądowego w sporach z bankami – podkreślają Marcin Bartczak i Marek Trzos-Rastawiecki, radcowie prawni, partnerzy kancelarii ITMA.