Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykreślił kolejną polską sprawę dotyczącą sankcji kredytu darmowego. Nie poznamy – przynajmniej w tej sprawie – odpowiedzi, jak liczyć roczny termin na zgłaszanie roszczeń, jak również jaka powinna być metodologia określania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. W TSUE nadal jest jednak kilka spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego.

Banki powinni zaprzestać naliczania odsetek z tytułu kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu, a część z już pobranych odsetek oddać konsumentom – uważa Związek Banków Polskich, powołując się w tej kwestii na kwietniowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Eksperci są umiarkowanie zadowoleni. Podkreślają, że te zwroty odsetek i tak nie muszą uchronić banków przed sprawami o sankcję kredytu darmowego.

Reforma wskaźników referencyjnych zmierza w kierunku zastąpienia WIBOR przez POLSTR oraz zwiększenia udziału produktów opartych na stopie stałej lub okresowo stałej. Ciekawy jest sposób, w jaki zdecydowano się wygaszać WIBOR, a także kalendarium tego procesu – piszą Marcin Bartczak i Marek Trzos-Rastawiecki, radcowie prawni, partnerzy w Kancelarii ITMA

Ryzyka prawne związane z ofertą kredytów konsumenckich oraz nieautoryzowanymi transakcjami płatniczymi niepokoją menedżerów spółdzielczej części sektora finansowego. Bankowcy liczą jednak na korzystne - rozkładające ryzyko pomiędzy kilka podmiotów - unijne regulacje oraz ich implementacje w Polsce. Problemów nie wzbudzają natomiast umowy oparte o WIBOR - skala pozwów jest tu niewielka.

Dodatkowe pakiety medyczne, edukacyjne bądź informatyczne, których wartość pompuje koszty pieniądza kredytowanego przez firmy pożyczkowe ocenią unijni sędziowie. Do Luksemburga trafiły bowiem pytania prejudycjalne z Polski dotyczące tych praktyk. Rynek czeka też na decyzje prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w takich sprawach.

W środę i czwartek w Warszawie odbywa się coroczne ogólnopolskie spotkanie bankowości spółdzielczej - w tym roku szczególny nacisk będzie położony na otoczenie prawne działalności tego sektora, reformę WIBOR/POLSTR, przyszłe regulacje sankcji kredytu darmowego, jak również stosowanie AI i nowych technologii w finansach.

Projektowane zmiany w procedurze cywilnej mają zmienić zasady ustalania właściwości sądu w sprawach dotyczących m.in. tzw. kredytu darmowego w umowach konsumenckich oraz polisolokat. Obowiązywać ma zasada, że sądem właściwym zawsze będzie sąd konsumenta-kredytobiorcy, także gdy doszło do cesji wierzytelności i pozew składa wyspecjalizowany podmiot gospodarczy na masową skalę dochodzący takich roszczeń. Ma to odciążyć sądy w Warszawie i niektórych dużych miastach, ale przy okazji ułatwi też dostęp do wymiaru sprawiedliwości słabszym stronom takich sporów.

W trzech polskich sprawach w Luksemburgu są pytania prejudycjalne dotyczące sankcji kredytu darmowego, choć banki zdecydowały się w nich uznać powództwa klientów i wypłacić im pieniądze, a także żądały umorzenia postępowań i wycofania pytań z TSUE. Polscy sędziowie chcą jednak, aby unijny Trybunał wypowiedział się co do najbardziej palących kwestii SKD, w tym terminu na zgłaszanie roszczeń przez kredytobiorców.

Czy sąd zajmujący się sprawą spłaty pożyczki konsumenckiej może z urzędu zastosować sankcję kredytu darmowego, choćby pożyczkobiorca pozostawał w tej kwestii bierny albo nieświadomy? – zastanawia się Sąd Rejonowy w Białymstoku, kierując do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej kilka pytań prejudycjalnych w takich sprawach.

Po raz pierwszy Sąd Najwyższy w tak kompleksowy sposób odniósł się do charakteru sankcji kredytu darmowego, zakresu obowiązków informacyjnych kredytodawcy oraz skutków naruszenia poszczególnych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim (ukk) – pisze Anna Jackowska, radca prawny, partner w Barczak Rozpara Kancelaria Radców Prawnych sp.k.

Klient nie musi spłacać pożyczki zaciągniętej na jego nazwisko przez oszustów, nawet jeśli sam udostępnił im dane do bankowości elektronicznej. Tak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi, który orzekł o nieważności umowy pożyczki, uznając, że zastosowanie ma kodeks cywilny, a nie ustawa o usługach płatniczych. Nie oznacza to jednak, że bank zawsze ponosi skutki rażącego niedbalstwa klienta.

Wejście w życie ustawy frankowej może pośrednio wpłynąć na wzrost liczby postępowań dotyczących kredytów w innych walutach niż frank szwajcarski. Mechanizm działania klauzul przeliczeniowych w przypadku kredytów w CHF i w innych walutach jest tożsamy i do tej pory linia orzecznicza była podobna.

Resort finansów chce ustawowo narzucić odejście od WIBOR w kredytach hipotecznych i jego zmianę na POLSTR. Ponadto obejmuje kredyty hipoteczne mechanizmem korygującym (tzw. spreadem). Tak wynika z upublicznionego właśnie projektu specjalnej ustawy.

Po upływie określonego czasu ani bank, ani ubezpieczyciel nie będzie mógł wykorzystywać faktu, że pacjent leczył się onkologicznie, by wymagać od niego spełnienia dodatkowych warunków do zawarcia umowy kredytu konsumenckiego. To rozwiązanie, które jest wyczekiwane przez ozdrowieńców onkologicznych – podobne regulacje wprowadziło u siebie kilkanaście krajów unijnych. Pojawiły się jednak wątpliwości dotyczące konkretnego brzmienia przepisu w procedowanym właśnie projekcie.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postawił zarzuty firmom Easy Payment i Fincard, oferującym karty kredytowe. Zdaniem organu stosowane przez nie dodatkowe opłaty i prowizje to w rzeczywistości ukryte odsetki kapitałowe, mające służyć omijaniu przepisów o maksymalnym oprocentowaniu kredytu konsumenckiego.

Sąd krajowy powinien z urzędu zbadać, czy umowa o kredyt konsumencki przedstawia jasno i zwięźle wszystkie informacje wymagane przez dyrektywę konsumencką 2008/48/UE. Nie chodzi tylko o zarzuty bądź wadliwość podniesione przez konsumenta, ale również inne zaniedbania obowiązków informacyjnych, które mogą skutkować sankcją kredytu darmowego – to główna teza opinii rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jeśli sędziowie potwierdzą ją za kilka miesięcy, może to radykalnie zmienić praktykę prowadzenia sporów przed polskimi sądami i zwiększyć liczbę kierowanych do nich pozwów.

Przedsiębiorcy, którzy zawierają umowy przez internet, będą musieli umożliwić konsumentom odstąpienie od umowy za pomocą funkcji „odstąp od umowy tutaj" lub równoważnej. Wiąże się to ze zmianą interfejsu strony www. Zapowiadane wprowadzenie tego obowiązku już od 19 czerwca 2026 r. wydaje się jednak nierealne - zwłaszcza że stosowny projekt ustawy został przez rząd wycofany. Przed zmianami nie ma już jednak odwrotu.

Orzecznictwo dotyczące sankcji kredytu darmowego po sprawie C-744/24 zaczęło się zmieniać na korzyść klientów, co szczególnie widać w warszawskim Sądzie Okręgowym, który rozpatruje apelacje od wyroków niekorzystnych dla kredytobiorców. Rewolucji jednak na razie nie widać i ciągle zapada sporo orzeczeń korzystnych dla banków.

Jedna z najważniejszych reform rynku finansowego – zastąpienie wskaźnika referencyjnego WIBOR nowym POLSTR – odbędzie się w sposób miękki, oparty nie na ustawie, ale na rekomendacjach, zakończeniu umów licencyjnych i mapie drogowej. Wszystko po to, aby ograniczyć ryzyka prawne, które w ostatnich miesiącach wskazywali eksperci.

Administrator wskaźnika WIBOR poinformował, że podstawowe jego stawki będą opracowywane aż do 2037 roku. Jednocześnie Komisja Nadzoru Finansowego zaleca, aby za kilka miesięcy w nowych umowach stosować już tylko POLSTR, a sukcesywnie wygaszać stare instrumenty finansowe i umowy korzystające z WIBOR. GPW Benchmark zapowiada też od stycznia mocne ograniczenie wykorzystania WIBOR w umowach licencyjnych.