Nie milkną echa pierwszego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w polskiej sprawie dotyczącej sankcji kredytu darmowego (SKD). Im więcej czasu mija od wydania wyroku, tym więcej przybywa skrajnych komentarzy. Czy wyrok można uznać za prokonsumencki? Sektor bankowy zdaje się zaklinać rzeczywistość głosząc, że TSUE nie zakazał oprocentowania kosztów kredytu, a powództwa winny być oddalane. Czy rzeczywiście tak powinno być? - zastanawia się Anna Jackowska, radca prawny, partner w Xaltum.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął postępowanie wyjaśniające, aby ustalić, czy stosowany przez instytucje finansowe model oceny zdolności kredytowej nie ogranicza konkurencji w sektorze bankowym. Chodzi o model scoringowy Biura Informacji Kredytowej, który może stawiać w gorszej sytuacji konsumentów szczególnie aktywnych i umożliwiać wymianę informacji między konkurencyjnymi przedsiębiorcami.

Po wyroku TSUE w polskiej sprawie C-472/23, dotyczącej sankcji kredytu darmowego, kancelarie reprezentujące konsumentów w sporach z bankami i środowisko bankowe mają rozbieżne stanowiska. Ostatnie wyroki TSUE wydane w sprawach frankowych przyzwyczaiły nas do podobnej narracji - piszą radcowie prawni Wojciech Bochenek z kancelarii Bochenek, Ciesielski i Wspólnicy oraz Karolina Wysmułek z kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy.

Rzekome „pierwsze unieważnienie WIBOR-u” przez wrocławski sąd rejonowy, a potem okręgowy - to manipulacja. Sąd w ogóle WIBOR-u nie zakwestionował. Wynika to jasno z pisemnego uzasadnienia wyroku II instancji - pisze Wojciech Wandzel, adwokat, lider Praktyki Banking & Finance w KKG Legal.

Rzecznik finansowy często wspiera kredytobiorców tzw. istotnymi poglądami w sprawach sądowych, dotyczących sankcji kredytu darmowego. Liczba próśb o interwencję w tym zakresie rośnie w ostatnim czasie intensywnie. W styczniu 2024 r. było to 26 spraw, a w styczniu 2025 r. - aż 430. Ma to związek z faktem, że wydawane przez rzecznika poglądy są prokonsumenckie.

Kancelarie prawne i parakancelarie reprezentujące konsumentów, trąbiące o sukcesie w TSUE robią jedynie dobrą minę do złej gry. Orzeczenie Trybunału oznacza jedynie, że w większości spraw sądowych o sankcję kredytu darmowego, które dotyczą kwestii kredytowania kosztów udzielenia kredytu, powództwa powinny być oddalone bez czekania na rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności oprocentowania tak skredytowanych kosztów. Taki przekaz nie służyłby jednak pozyskiwaniu nowych klientów - piszą adwokaci Wojciech Wandzel oraz Konrad Trzaskowski.

Skoro nie doszło do zawarcia umowy kredytowej, to zarówno bank, jak i Biuro Informacji Kredytowej, nie mają podstaw do dalszego przetwarzania danych osoby starającej się o kredyt – stwierdził prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowy. Stanowisko to potwierdził w niedawnym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargi kasacyjne.

Trybunał Konstytucyjny bada pytanie w sprawie Getin Noble Bank. Zadał je sędzia komisarz, który prowadzi postępowanie w sprawie upadłości tego banku. Sędzia ma wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisu dotyczącego kolejności zaspokajania roszczeń upadłego banku - na pierwszym miejscu jest tam Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Teraz swój udział w postępowaniu zgłosił rzecznik praw obywatelskich

W razie niewykonania obowiązku informacyjnego bank może zostać pozbawiony prawa do odsetek. Może tak być nawet wtedy, gdy indywidualna waga naruszenia tego obowiązku i jego konsekwencje dla konsumenta będą się różnić w zależności od przypadku - orzekł w czwartek Trybunał Sprawiedliwości UE. To pierwszy wyrok TSUE w polskiej sprawie dotyczącej sankcji kredytu darmowego.

W czwartek, 13 lutego, Trybunał Sprawiedliwości UE wyda pierwszy wyrok w sprawie sankcji kredytu darmowego. Nikt nie ma wątpliwości, że orzeczenie będzie prognostykiem, w którym kierunku pójdzie orzecznictwo TSUE. W kolejce czeka jeszcze bowiem kilkanaście polskich pytań dotyczących SKD. Prawnicy kredytobiorców spodziewają się prokonsumenckiego rozstrzygnięcia, zaś prawnicy bankowi uważają, że wcale tak nie będzie.

Po wyroku unieważniającym umowę kredytu frankowego banki albo proponują zawieranie porozumień kompensacyjnych, albo kredytobiorcy rozliczają się w formie złożonego oświadczenia o potrąceniu. Dla wszystkich lepsze jest dogadanie się, ale stronom nie zawsze się to udaje. Czasem kancelarie obsługujące bank piszą wprost, że rozliczenie wyroku nie jest już ich zadaniem. Bank z kolei potrafi nie odpisywać tygodniami na wiadomości, pobiera jednak nadal raty.

Czy obok wydziałów frankowych w sądach pojawią się wydziały kredytów gotówkowych? Rośnie liczba spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD). Prawomocnych orzeczeń nie ma jednak wiele. Polskie sądy czekają bowiem na wyroki TSUE - pierwszy będzie w przyszłym tygodniu. Trwają też prace nad nową ustawą o kredycie konsumenckim, regulującą SKD. Ma ona m.in. ograniczyć liczbę uchybień, w wypadku których można zastosować tę instytucję.

Fundusz Wsparcia Kredytobiorców to forma pomocy dla osób, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej, a muszą spłacać raty kredytu mieszkaniowego. Jest ona dostępna zarówno dla kredytobiorców „złotówkowych” jak i „walutowych”. Z FWK można uzyskać zwrotne wsparcie finansowe na pokrycie rat kredytu (przez maksymalnie 40 miesięcy) lub zwrotną pożyczkę na pokrycie pozostałej po sprzedaży kredytowanej nieruchomości części zadłużenia (maksymalnie 120 tys. zł).

​Jeżeli powód, obok roszczenia głównego, zdecyduje się także na sformułowanie roszczeń ewentualnych, musi liczyć się z tym, że sąd będzie związany kolejnością zgłoszonych przez niego żądań. Nawet wówczas, gdy roszczenie ewentualne wydaje się korzystniejsze dla powoda niż to, które zostało wskazane jako główne.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczący Getin Noble Bank nie odwróci losów tego banku. Decyzja o ogłoszeniu upadłości i ustanowieniu syndyka jest już niewzruszalna. Nie wpłynie też na prowadzone przez syndyka postępowania sądowe z udziałem frankowiczów ani proces związany z ustalaniem listy wierzytelności. Daje jednak szansę kredytobiorcom na odszkodowanie.

W środę, 29 stycznia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, że przejęcie Getin Noble Bank przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz Bankowy Fundusz Gwarancyjny było sprzeczne z prawem. To prawdziwa bomba. Jeżeli wyrok utrzyma się w NSA, otworzy się droga do dochodzenia odszkodowań przez frankowiczów.

Nie tylko Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ale teraz też i Sąd Najwyższy zajmie się problemem sankcji kredytu darmowego. Właśnie trafiły do niego trzy ważne pytania dotyczące tej kwestii. Czy będzie więc podobnie, jak było w wypadku kredytów frankowych? Czy wyroki TSUE oraz SN przetrą szlak kolejnym kredytobiorcom i ruszy lawina pozwów?

W czwartek, 23 stycznia, Trybunał Sprawiedliwości UE przesądził, że instytucje finansowe nie mogą ukrywać przed konsumentami założeń, które leżą u podstaw wyliczania przez nich oprocentowania. Wprawdzie to wyrok w sprawie słowackiej, ale będzie miał znaczenie także dla polskich spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego. Obecnie część umów kredytowych na polskim rynku nie zawiera tych informacji, bądź ogranicza się do wskazania ogólnych założeń, które nie mogą zostać zweryfikowane przez konsumenta, z uwagi na brak jego specjalistycznej wiedzy z zakresu bankowości.

Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zostały skierowane kolejne pytania dotyczące sankcji kredytu darmowego (SKD). Tym razem pytającym był Sąd Rejonowy w Białymstoku. Na wcześniejsze pytania innych polskich sądów Trybunał jeszcze nie udzielił odpowiedzi. Wątpliwości dotyczą m.in. kwestii, jak szczegółowo pożyczkodawca powinien określić w umowie procedurę przedterminowej spłaty pożyczki.

Wszystkie kredyty konsumenckie zostaną objęte ochroną ustawy o kredycie konsumenckim. Nie wolno będzie też reklamować tego rodzaju produktów, sugerując, że kredyt poprawi sytuację finansową. Rząd rozpoczął prace nad nowymi przepisami, które mają na celu implementować nową, unijną dyrektywę.