Nie tylko Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ale teraz też i Sąd Najwyższy zajmie się problemem sankcji kredytu darmowego. Właśnie trafiły do niego trzy ważne pytania dotyczące tej kwestii. Czy będzie więc podobnie, jak było w wypadku kredytów frankowych? Czy wyroki TSUE oraz SN przetrą szlak kolejnym kredytobiorcom i ruszy lawina pozwów?

W czwartek, 23 stycznia, Trybunał Sprawiedliwości UE przesądził, że instytucje finansowe nie mogą ukrywać przed konsumentami założeń, które leżą u podstaw wyliczania przez nich oprocentowania. Wprawdzie to wyrok w sprawie słowackiej, ale będzie miał znaczenie także dla polskich spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego. Obecnie część umów kredytowych na polskim rynku nie zawiera tych informacji, bądź ogranicza się do wskazania ogólnych założeń, które nie mogą zostać zweryfikowane przez konsumenta, z uwagi na brak jego specjalistycznej wiedzy z zakresu bankowości.

Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zostały skierowane kolejne pytania dotyczące sankcji kredytu darmowego (SKD). Tym razem pytającym był Sąd Rejonowy w Białymstoku. Na wcześniejsze pytania innych polskich sądów Trybunał jeszcze nie udzielił odpowiedzi. Wątpliwości dotyczą m.in. kwestii, jak szczegółowo pożyczkodawca powinien określić w umowie procedurę przedterminowej spłaty pożyczki.

Wszystkie kredyty konsumenckie zostaną objęte ochroną ustawy o kredycie konsumenckim. Nie wolno będzie też reklamować tego rodzaju produktów, sugerując, że kredyt poprawi sytuację finansową. Rząd rozpoczął prace nad nowymi przepisami, które mają na celu implementować nową, unijną dyrektywę.

Minister rozwoju zapewnia, że jego resort pracuje nad nowym programem kredytowym, nawiązującym do programu Mieszkanie dla Młodych, obowiązującego w latach 2014-2018. Będą m.in. limity cen mieszkań, które wolno będzie kupić na preferencyjnych zasadach. Wciąż jednak brakuje konkretów w postaci projektu ustawy. Poza tym MdM nie był programem idealnym, faworyzował zamożne osoby, a limity cen były nieżyciowe. Wzorowanie się na nim może być więc mocno ryzykowne.

Senat zaakceptował 8 stycznia bez poprawek przepisy dostosowujące polskie prawo do unijnej dyrektywy oraz tworzące ramy prawne dla działalności podmiotów obsługujących kredyty. Mają również zmniejszyć ryzyko gromadzenia się nieobsługiwanych kredytów w przyszłości. Ustawa trafi teraz do prezydenta.

Złożenie przez klienta oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (SKD) rodzi wątpliwość, czy klient ma obowiązek uiszczania rat odsetkowych oraz innych kosztów kredytu. Niedawno zapadło ważne postanowienie. Sąd Okręgowy w Warszawie przyznał kredytobiorcy zabezpieczenie w postaci zawieszenia płatności odsetek i dodatkowych kosztów wynikających z umowy.

Wraca kwestia wysyłania przez banki do kredytobiorców aneksów do umów, związanych ze zmianą wskaźnika referencyjnego. Banki tłumaczą, że ich klienci nie mają się czego obawiać, natomiast pełnomocnicy kredytobiorców zalecają swoim klientom ostrożność i uważanie na zapisy, które mogą utrudnić im dochodzenie roszczeń.

Jeśli kredytobiorca frankowy podpisze ugodę z bankiem, to zakres zwrotu kosztów przez bank na rzecz kredytobiorcy uzależniony jest nie tylko od zdolności negocjacyjnych frankowicza lub jego pełnomocnika, ale i od tego, na jakim etapie dochodzi do zawarcia ugody oraz czy pomiędzy bankiem a kredytobiorcą toczy się postępowanie z powództwa banku o zwrot kwoty kapitału.

Sankcja kredytu darmowego to potężne narzędzie, które pozwala konsumentom odzyskać nielegalnie naliczone koszty kredytu i ograniczyć jego całkowity koszt. W sytuacji, gdy banki czy instytucje pożyczkowe nieprawidłowo informują konsumentów o warunkach umowy lub stosują niejasne zapisy, prawo stoi po stronie kredytobiorcy. W ostatnim czasie sądy coraz częściej przyznają rację konsumentom, co dodatkowo zachęca innych do dochodzenia swoich praw - mówi Karolina Pilawska, adwokat, partner w Kancelarii Prawnej Pilawska Zorski.

Frankowicze z Getin Noble Bank jeszcze długo będą musieli czekać na ostateczne rozstrzygnięcia. Ich sytuacja jest jednak coraz lepsza. Po korzystnej dla nich uchwale Sądu Najwyższego, sądy masowo odwieszają prowadzenie ich spraw i rozstrzygają na ich korzyść. Być może już w przyszłym roku warszawski WSA zdecyduje, czy otworzyć im drogę do ubiegania się o odszkodowania od państwa, a Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnie, kto ma pierwszeństwo w zaspokajaniu roszczeń.

Rada Przedsiębiorczości wyraża zaniepokojenie wobec działań mających na celu podważenie wiarygodności, rzetelności i zgodności z prawem wskaźnika referencyjnego WIBOR, który od wielu lat pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu polskiego rynku finansowego. Ostrzega, że działania takie nie tylko wpływają na wszystkich uczestników rynku finansowego, ale także podważają stabilność całego rynku finansowego w Polsce.

Roszczenia można zabezpieczać na wiele różnych sposobów. Hipoteka to bez wątpienia jeden z najskuteczniejszych sposobów zabezpieczenia roszczeń przez wierzyciela. Pozwala ona na stosunkowo prostą egzekucję z majątku o przeważnie dużej wartości. Jeżeli jednak egzekucja z jakichś względów okaże się niedopuszczalna, to hipoteka na nic się nie przyda.

W przypadku, gdy sąd unieważni umowę kredytu frankowego, mamy do czynienia z sytuacją, jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia. Nie można więc uznać, że kredytobiorca go spłacił. Nie skorzysta z ulgi mieszkaniowej, czyli w takim przypadku na spłatę kredytu - twierdzi dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej. Według prawników, przepisy nie nadążają za rzeczywistością. Mimo iż podatnik wydał środki na własne cele mieszkaniowe, to nie może ich uwzględnić w rozliczeniu.

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wysłała 28 października do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej swoje stanowisko w sprawie kredytów mieszkaniowych ze stawkami WIBOR. Nie budzi ono zaskoczenia: rząd sprzeciwia się traktowaniu dyrektywy 93/13 jako narzędzia do podważania systemu dotyczącego wskaźników referencyjnych.

Rośnie liczba spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD), ale większość postępowań, w których są wyroki, zakończyła się pozytywnie dla kredytodawców. Banki jednak są przezorne i klientom, którzy mają zadłużenie umożliwiające skorzystanie z sankcji, proponują kredyty konsolidacyjne na dużo lepszych warunkach po to, żeby nie skorzystali z SKD.

Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, czy proces ustalania stawki referencyjnej WIBOR oraz wdrażanie unijnych przepisów w zakresie ustalania wskaźnika referencyjnego stopy procentowej przebiegały prawidłowo. Jej zdaniem nadzór KNF był prawidłowy, ale miał głównie charakter analityczny. Działania komisja podejmowała głównie "zza biurka".

Rząd we wtorek, 29 października, przyjął projekt przepisów, które dostosują polskie prawo do unijnej dyrektywy w sprawie podmiotów, które obsługują kredyty i nabywców kredytów. Chodzi o to, aby banki mogły lepiej radzić sobie z nieobsługiwanymi kredytami, które ujęte są w ich bilansach. Nowe przepisy mają także zmniejszyć ryzyko gromadzenia się nieobsługiwanych kredytów w przyszłości.

W czwartek, 24 października, Trybunał Sprawiedliwości UE przesądził, że osoba fizyczna, która zaciągnęła kredyt na zakup mieszkania w celu jego wynajmu, jest „konsumentem” w rozumieniu unijnych przepisów. Pod warunkiem jednak, że wynajem nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. W praktyce oznacza to, że korzysta z takiej samej ochrony jak inni frankowicze.

W czwartek, 17 października, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł w sprawie przedterminowej spłaty kredytu na zakup nieruchomości. Przesądził, że konsument może odzyskać część prowizji za udzielenie kredytu, jeżeli nie został poinformowany, że prowizja ta nie zależy od okresu obowiązywania umowy.