Czy Unia Europejska zakaże mechanik uzależniających w grach komputerowych?
Codzienne zadania, ograniczone czasowo nagrody i konieczność regularnego logowania się do gry – mechanizmy znane milionom graczy coraz częściej budzą zainteresowanie europejskich regulatorów. Szczególną uwagę przyciąga tzw. battle pass, czyli system sezonowych nagród, który może zachęcać użytkowników do wielogodzinnej rozgrywki – pisze Kamila Marlena Ziemian, radca prawny z Kancelarii Olczak-Klimek, van der Kroft Węgiełek Kancelaria Radców Prawnych sp.p.

Battle pass, nazywany również przepustką sezonową, stał się jednym z popularnych modeli monetyzacji gier komputerowych. Battle pass występuje m.in. w produkcjach takich jak Fortnite, Call of Duty czy Apex Legends. Gracz zdobywa punkty doświadczenia, wykonuje zadania oraz odblokowuje kolejne nagrody. Część z nich jest dostępna bezpłatnie, inne wymagają wykupienia płatnej przepustki. Sam model nie musi być problematyczny. Wątpliwości pojawiają się jednak wówczas, kiedy możliwość uzyskania zakupionych korzyści zostaje ograniczona czasowo, a ich odblokowanie wymaga regularnej aktywności. Gracz, który zapłacił za przepustkę, może odczuwać presję, aby logować się codziennie, nawet kiedy nie ma ochoty na rozgrywkę. W przeciwnym razie ryzykuje utratę możliwości zdobycia części nagród. Mechanizm ten wykorzystuje zjawisko określane jako FOMO (fear of missing out), czyli lęk przed utratą okazji. Z perspektywy prawa konsumenckiego kluczowe staje się pytanie, czy producent jedynie zachęca do korzystania z produktu, czy też projektuje system w sposób ograniczający swobodę podejmowania decyzji przez użytkownika.
Battle pass: UE dostrzega problem
Dotychczas debata na arenie europejskiej o monetyzacji gier koncentrowała się głównie na loot boxach, czyli płatnych skrzynkach zawierających losowe nagrody. Battle pass różni się od nich tym, że oferowane korzyści są zazwyczaj znane z góry. Nie oznacza to jednak, że pozostaje to poza zainteresowaniem regulatorów. Już w styczniu 2023 r. Parlament Europejski zwrócił uwagę na konieczność ochrony graczy przed uzależniającymi mechanizmami i manipulacyjnymi praktykami handlowymi. Szczególnie podkreślono potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa najmłodszym użytkownikom. Kolejnym krokiem są prace nad Digital Fairness Act, czyli inicjatywą dotyczącą uczciwości w środowisku cyfrowym. Komisja Europejska wśród problemów, które wymagają interwencji, wskazuje tzw. addictive design, a więc projektowanie produktów cyfrowych w sposób sprzyjający nadmiernemu lub kompulsywnemu korzystaniu z nich. W listopadzie 2026 r. powyższa inicjatywa pozostaje na etapie przygotowawczym, nie można zatem przesądzać o jej ostatecznym zakresie ani o wprowadzeniu konkretnego zakazu battle passów. Znacznie bardziej bezpośrednie znaczenie dla branży gier może mieć jednak inny projekt.
EU Kids Act – nowe obowiązki dla producentów gier
17 września 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia EU Kids Act (COM(2026) 681 final), którego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa małoletnich korzystających z usług cyfrowych. W przeciwieństwie do regulacji skoncentrowanych na mediach społecznościowych projekt zawiera przepisy odnoszące się wprost do gier online. Zgodnie z proponowanym art. 15 dostawcy gier mieliby obowiązek przeciwdziałać rozwiązaniom zachęcającym małoletnich do kompulsywnego lub nadmiernego korzystania z rozrywki. Przepis odsyła do art. 9 ust. 2 lit. d), dotyczącego mechanizmów nagradzających regularną aktywność lub przewidujących utratę korzyści w przypadku niekorzystania z usługi w określonym czasie. To rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla systemów battle pass. Przepustka wymagająca codziennego wykonywania zadań, w której niewykorzystane nagrody przepadają po zakończeniu sezonu, może potencjalnie znaleźć się w obszarze objętym nowymi ograniczeniami. Nie oznacza to jednak automatycznej nielegalności każdej przepustki sezonowej. Istotne będą sposób działania mechanizmu, jego wpływ na małoletnich oraz ostatecznie brzmienie przepisów.
Zaostrzenie podejścia do branży gier nie ogranicza się do projektowania nowych przepisów. W marcu 2025 r. Europejska Sieć Ochrony Konsumentów CPC, przy koordynacji Komisji Europejskiej, przyjęła zasady dotyczące wykorzystywania walut wirtualnych w grach. Wskazano m.in. na konieczność przejrzystego informowania o rzeczywistych cechach, przeciwdziałania ukrywaniu kosztów zakupów oraz uwzględniania szczególnej podatności dzieci na praktyki marketingowe. Zasady te nie stanowią samodzielnego wiążącego aktu prawnego, ale pokazują kierunek interpretacji obowiązujących przepisów konsumenckich. CPC rozpoczęła również działania mające na celu zapewnienie zgodności z unijnym prawem konsumenckim w grach Diablo Immortal i Call of Duty Mobile. Wśród analizowanych zagadnień znalazły się nie tylko waluty wirtualne i zakupy w grach, lecz także mechanizmy uzależniające, ustawienie kontroli rodzicielskiej oraz praktyki skierowane do dzieci.
Czy obecne przepisy konsumenckie chronią graczy?
Brak szczególnego zakazu battle passów nie oznacza, że ich konstrukcja pozostaje poza kontrolą prawa. Podstawowe znaczenie ma dyrektywa 2005/29/WE, dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych, wdrożona w Polsce ustawą o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Przepisy te zakazują działań przedsiębiorców, które wprowadzają konsumentów w błąd lub w niedopuszczalny sposób wpływają na podejmowane przez nich decyzje gospodarcze. W przypadku battle passów ocenie mogą podlegać m.in. przejrzystość informacji o czasie obowiązywania przepustki, rzeczywista możliwość uzyskania wszystkich nagród oraz sposób przedstawienia płatnych korzyści. Jeżeli producent sugeruje, że wykupienie przepustki zapewnia dostęp do określonej zawartości, ale nie informuje dostatecznie jasno o konieczności poświęcenia wielu godzin na jej odblokowanie, może pojawić się pytanie o wprowadzający w błąd charakter przekazu. Znaczenie ma również dyrektywa 2011/83/UE o prawach konsumentów, regulująca obowiązki informacyjne przedsiębiorców zawierających umowy na odległość. Nie każda presja czasowa powinna być uznana za nieuczciwą praktykę. Ocena prawna wymaga uwzględnienia całego modelu sprzedaży, sposobu komunikacji z użytkownikiem i wpływu określonej praktyki na jego decyzje.
Battle passy – raczej ograniczenia niż zakaz
Dla producentów gier nowe regulacje mogą oznaczać zmiany dotychczasowych modeli monetyzacji. Możliwe kierunki dostosowania obejmują wydłużenie okresu zdobywania nagród, umożliwienie kontynuowania rozpoczętych przepustek po zakończeniu sezonu czy ograniczanie mechanizmów wymagających codziennego logowania. Nie oznacza to jednak, że takie rozwiązania zostały już prawnie nakazane. Są to potencjalne sposoby ograniczania ryzyka regulacyjnego, których znaczenie będzie zależało od ostatecznego kształtu nowych przepisów. Ważne jest również rozróżnienie sytuacji dorosłych graczy oraz małoletnich. Projekt EU Kids Act koncentruje się na ochronie dzieci, a zatem nie zakłada automatycznego wyeliminowania tych samych mechanizmów z gier, które są przeznaczone dla dorosłych. Z perspektywy wydawców pojawia się jednak praktyczny problem – w jaki sposób zapewnić różne doświadczenia użytkownikom w zależności od wieku, nie tworząc nadmiernie skomplikowanych systemów weryfikacji i kontroli dostępu? Dla branży działającej na rynku globalnym dodatkowym wyzwaniem może być konieczność dostosowania jednej gry do różnych standardów regulacyjnych.
Na obecnym etapie nie ma podstaw, aby twierdzić, że Unia Europejska zamierza całkowicie zakazać przepustek sezonowych. Zmienia jednak sposób patrzenia na odpowiedzialność producentów. Regulacji może podlegać nie tylko sam zakup cyfrowych przedmiotów, lecz również mechanizm, który skłania użytkownika do spędzania w grze określonej ilości czasu. Największe ryzyko prawne mogą generować rozwiązania łączące płatny dostęp, presję czasu i utratę korzyści z mechanizmami zachęcającymi dzieci do stałego powracania. To istotna zmiana podejścia. Dotychczas pytanie o legalność monetyzacji często sprowadzało się co tego, czy gracz wie, za co płaci. Coraz większego znaczenia nabiera kwestia, w jaki sposób producent wpływa na jego zachowanie po dokonaniu zakupu. Przyszłość battle passów nie musi więc oznaczać końca sezonowych nagród, ale może wymusić odejście od modelu, w którym gracz płaci nie tylko pieniędzmi, lecz również presją nieustannej obecności w grze.
Autorka: Kamila Marlena Ziemian, radca prawny, Kancelaria Olczak-Klimek, van der Kroft Węgiełek Kancelaria Radców Prawnych sp.p.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.







