Do resortu finansów trafiła właśnie interpelacja szóstki posłów zaniepokojonych wątpliwościami prawnymi wokół nowego wskaźnika referencyjnego POLSTR. Posłowie powołują się m.in. na publikacje Prawo.pl, gdyż jako pierwsi nagłośniliśmy kontrowersje związane ze wskaźnikiem, który na przełomie lat 2027/2028 ma zastąpić WIBOR w umowach kredytów mieszkaniowych, leasingowych, pożyczkowych, ale także w papierach związanych z obsługą długu publicznego.

W czwartek 12 lutego Trybunał Sprawiedliwości UE ogłosi wyrok w głośnej polskiej sprawie dotyczącej kredytów wiborowiczów. Wyznaczenie terminu ogłoszenia wyroku zamyka furtkę prawną do uniknięcia odpowiedzi na polskie pytania prejudycjalne. Kilka polskich pytań prejudycjalnych do TSUE zostało w ostatnich miesiącach po cichu wycofanych przez zakończenie postępowań krajowych – albo ugodą z kredytobiorcą, albo uznaniem roszczenia przez bank, bądź cofnięciem przez kredytodawcę powództwa wobec kredytobiorcy.

Prace legislacyjne nad nowymi przepisami dotyczącymi kredytu konsumenckiego i praktyczne stosowanie sankcji kredytu darmowego mogą w najbliższym roku zdominować rynek kredytowy obok spraw frankowiczów i problemów z WIBOR-em – wynika z dyskusji podczas II Konferencji Kredytowej zorganizowanej przez rzecznika finansowego 11-12 grudnia. Patronat medialny nad konferencją objęło Prawo.pl.

Uporządkowanie najczęstszych problemów związanych z wypełnieniem przez banki/pożyczkodawców obowiązków informacyjnych, to największa zaleta prokonsumenckiego stanowiska Rzecznika Finansowego zaprezentowanego na początku grudnia. Ze stanowiska tego wynika również, że zarówno przepisy, jak i dotychczasowy dorobek orzeczniczy, już teraz umożliwiają dokonanie interpretacji przepisów o sankcji kredytu darmowego zgodnie z celami dyrektywy 2008/48/WE – uważa Anna Jackowska, radca prawny, partner w XALTUM Kancelaria Radców Prawnych Barczak Rozpara sp.k.

Do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli ma wpłynąć tysiące spraw związanych z sankcją kredytu darmowego (SKD) nabytych na drodze cesji wierzytelności przez jedną z wyspecjalizowanych w tym spółek. Sąd Najwyższy nie zgodził się jednak na ich przeniesienie do mniej obłożonego pracą sądu, co jeszcze bardziej wydłuży rozpatrywanie spraw w stolicy.

Rzecznik finansowy opublikował ogólne oświadczenie w sprawie sankcji kredytu darmowego (SKD) - kompleksowe opracowanie zawierające argumentację, jaką wcześniej przedstawiał w konkretnych sprawach sądowych toczonych między bankami a kredytobiorcami. Dokument ten można wykorzystać w postępowaniu sądowym podobnie jak indywidualny istotny pogląd, np. jako załącznik do pozwu lub innego pisma procesowego.

Nie poznamy – przynajmniej na razie – nazwy banku, wobec którego były podejrzenia, że mógł w 2020 r. przekazywać nieodpowiednie dane do obliczania wskaźnika WIBOR. Sędziowie nie zgadzają się, aby takie dane były ujawnione przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) bądź Komisję Nadzoru Finansowego (KNF).

Państwa członkowskie na mocy art. 23c rozporządzenia 2016/1011/UE (tzw. rozporządzenia BMR) uzyskały jedynie kompetencje do wyznaczenia zamiennika lub zamienników dla tego wpisanego do wykazu kluczowych wskaźników referencyjnych. Oznacza to, że środki wykonawcze mogą przyjmować tylko w tym zakresie – pisze prof. Marcin Górski, kierownik Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

Z podstawami prawnymi reformy wskaźników referencyjnych, czyli zamiany WIBOR na POLSTR, jest wszystko w porządku. Dyskusja o reformie nie może też być emocjonalna – pisze Wojciech Kapica, radca prawny współpracujący z sektorem bankowym. Wskazuje, że mechanizm ustawowego wyznaczania zamiennika wskaźnika referencyjnego nie jest polskim eksperymentem legislacyjnym.

Zasady zbywania nieruchomości w trakcie egzekucji, a także specyfika czynności egzekucyjnych i postępowania wieczystoksięgowego w takich sytuacjach - to główne tematy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Obrót nieruchomościami a postępowanie egzekucyjne”, która w piątek, 28 bm. odbędzie się na Uniwersytecie Warszawskim. Patronem medialnym wydarzenia jest serwis Prawo.pl.

Czy wysokość wskaźnika WIBOR powiększona o marżę banku powinna być ograniczona limitem odsetek maksymalnych? – na to pytanie Sądu Okręgowego w Krakowie ma odpowiedzieć Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sędziowie w Luksemburgu mają ocenić, czy brak takiego górnego limitu odsetkowego w umowach kredytowych nie narusza unijnych przepisów chroniących konsumentów.

Na zarzuty dotyczące wad prawnych przepisów wprowadzających POLSTR - nowy wskaźnik, który ma zastąpić WIBOR - zaczyna reagować rynek - wskazywane są m.in. poważne wątpliwości konstytucyjne. Są obawy, że kredytobiorcy będą podważać kredyty, tak samo jak to robią z frankami albo WIBOR. Wychodzi też na jaw, że ostateczna data likwidacji WIBOR nie wynika z przepisów, ale jedynie z ustaleń pracujących nad reformą ekspertów. Urzędnicy i bankowcy też nie zajmują na razie oficjalnego stanowiska do zarzutów o wady prawne reformy.

Sąd Rejonowy z Brodnicy pyta Trybunał w Luksemburgu o przypadki, kiedy klient może skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Sąd ma jednak poważne wątpliwości, czy nawet drobne naruszenie obowiązku informacyjnego w kwestii, która nie ma większego znaczenia dla decyzji klienta o zaciągnięciu kredytu, powinno powodować uruchomienie wobec banku albo firmy pożyczkowej najcięższych sankcji.

Instytucje finansowe mogą przetwarzać dane osobowe w trakcie sprawdzania zdolności kredytowej. Jeśli jednak do zawarcia umowy nie dojdzie, nie są uprawnione do dalszego przetwarzania takich danych i nie mogą odmówić ich usunięcia. Takie jest stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych, które potwierdził niedawno w dwóch wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny.

Rzecznik Finansowy już od trzech dekad pomaga klientom ubezpieczycieli, banków, pożyczkodawców. Dużym wyzwaniem są kryptoaktywa, rosnąca fala oszustw przy pomocy nieautoryzowanych transakcji oraz przy pomocy manipulacji psychologicznych i sztucznej inteligencji – to główne wnioski z konferencji jubileuszowej, której patronem medialnym był serwis Prawo.pl.

Nowy polski wskaźnik referencyjny oparty na rzeczywistych transakcjach finansowych ma już niedługo zastąpić w umowach kredytowych opartych na zmiennym oprocentowaniu, istniejący od ponad trzech dekad WIBOR. Jednak POLSTR budzi wątpliwości, a eksperci podważają podstawy prawne jego wprowadzenia. Nie rozwiązuje on również obecnych problemów, jakie stwarza bankom, kredytobiorcom i sądom WIBOR - wręcz może wygenerować kolejne.

Projekt nowych przepisów o sankcji kredytu darmowego ogranicza przypadki, w których konsumenci mogliby skorzystać z pełnego pakietu uprawnień, a ponadto często zmusza kredytodawców i konsumentów do wchodzenia w spory sądowe. Wiele pojęć i rozwiązań jest też niejasnych - piszą Gabriela Kocurek i Marta Nagajska, radczynie prawne w kancelarii KWKR.

Unijni sędziowie zdecydowali, że nie ma przeszkód, aby polscy konsumenci mogli zbywać wyspecjalizowanym firmom swoje wierzytelności oparte na sankcji kredytu darmowego (SKD). W sprawach sądowych pomiędzy skupującymi wierzytelności a bankami sądy nie będą z urzędu badać umów cesji, co jednak nie oznacza, że nie uczynią tego – tak jak niekiedy robią to już obecnie – na wnioski pozywanych banków.

W sporach dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD) banki – poza pojedynczymi przypadkami - nie proponują klientom ugód. Oferują natomiast konsolidację dotychczasowych zobowiązań lub zamianę kredytu na nowy na warunkach, które z pewnością nie naruszają ustawy o kredycie konsumenckim.

Z opinii rzecznik generalnej w sprawie WIBOR wynika, że jeśli sąd krajowy z jakichkolwiek przyczyn uznałby, że postanowienie dotyczące zmiennego oprocentowania było dla konsumenta nieprzejrzyste, to nie przesądza to jeszcze o jego abuzywności. Jeśli tak orzeknie Trybunał Sprawiedliwości UE, to może to finalnie nie być korzystne dla kredytobiorców – pisze dr Dawid Rogoziński, radca prawny, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego, autor książki „Klauzula oparta na WIBOR a unieważnienie umowy kredytu”.