POLSTR (skrót od „Polish Short-Term Rate”) to wskaźnik referencyjny, który ma zastąpić WIBOR. Jest publikowany od kilku miesięcy, a wylicza się go na podstawie jednodniowych depozytów międzybankowych. POLSTR opiera się na historycznych danych transakcyjnych, co odróżnia go od WIBOR. Przekształcenie dotychczasowych kredytów złotówkowych z WIBOR na POLSTR ma się odbyć na podstawie wpisanych do nich klauzul awaryjnych przy zastosowaniu tzw. spreadu korygującego (aby zapewnić, że nowa rata początkowo będzie na podobnym poziomie do starej), a w razie braku odpowiednich postanowień umownych – wprost na podstawie rozporządzenia ministra finansów.
Dużo pytań, kilka wątpliwości
Interpelację nr 14078 zgłosiło do ministra finansów i gospodarki pięć posłanek i jeden ich kolega z klubu Prawa i Sprawiedliwości. Posłowie powołali się na artykuły prasowe, opisujące reformę zamieszczone w serwisie Prawo.pl oraz na stronie money.pl. Tuż po Nowym Roku resort z ulicy Świętokrzyskiej przysłał swoją odpowiedź, pod którą podpisała się wiceminister Hanna Majszczyk.
Cena promocyjna: 125.1 zł
|Cena regularna: 139 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 111.2 zł
Posłowie pytali m.in. w jakim trybie oraz na jakiej podstawie prawnej wskaźnik POLSTR zostanie wprowadzony do polskiego porządku prawnego jako powszechnie stosowany wskaźnik referencyjny. Chcieli też wiedzieć, czy ministerstwo nie dostrzega ryzyka, że wskaźnik POLSTR, podobnie jak wcześniej WIBOR, może stać się przedmiotem masowych pozwów sądowych, dotyczących prawidłowości jego wyznaczania. Pytali, do kogo, w ocenie ministerstwa, kierowane powinny być ewentualne pozwy, dotyczące rzekomo nieprawidłowego wyznaczania wskaźnika POLSTR (administratora wskaźnika, organów nadzorczych, czy Skarbu Państwa). Posłowie chcieli też wiedzieć, czy urzędnicy z ulicy Świętokrzyskiej posiadają gwarancję lub potwierdzenie, że wskaźnik POLSTR został opracowany zgodnie z wymogami rozporządzenia BMR i czy przeprowadzono wszystkie procedury zapewniające jego zgodność z prawem europejskim i krajowym.
Odpowiadając na pytanie posłów, w jakim trybie oraz na jakiej podstawie prawnej wskaźnik POLSTR zostanie wprowadzony do polskiego porządku prawnego jako powszechnie stosowany wskaźnik referencyjny, MFiG podkreśla, że stosowanie danego wskaźnika referencyjnego na rynku finansowym odbywa się na zasadzie swobody działalności gospodarczej i swobody zawierania umów. Zgodnie z obecnymi przepisami rozporządzenia BMR (art. 29), podmioty nadzorowane mogą stosować te wskaźniki referencyjne, które pochodzą od administratorów wpisanych do rejestru administratorów wskaźników referencyjnych prowadzonego przez ESMA. Wskaźnik POLSTR spełnia ten wymóg. Zakres zastosowania POLSTR jako zamiennika wynika bezpośrednio z przepisów rozporządzenia BMR (art. 23c ust. 3 i 4), czyli będzie miał zastosowanie do umów i instrumentów finansowych już zawartych, które odnoszą się do wskaźnika WIBOR i nie mają żadnych, bądź mają niewłaściwe klauzule awaryjne, a także tych, które nie zostały pomyślnie renegocjowane. - W zależności od przebiegu procedury, jako zamiennik za wskaźnik WIBOR, może zostać wyznaczony wskaźnik POLSTR z odpowiednim spreadem korygującym, co spowodowałoby powszechne i automatyczne wprowadzenie nowego wskaźnika do portfela już zawartych umów i instrumentów finansowych – tłumaczy MFiG. Podmiotem odpowiedzialnym za wyznaczanie i publikację wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR, jak również za opracowanie jego metodologii, jest spółka GPW Benchmark, wpisana do rejestru administratorów prowadzonego przez Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA).
Nie ma mowy o wrzutce
MFiG podkreśla, że – zdaniem resortu – procedura uchwalenia podstaw prawnych do wprowadzenie wskaźnika referencyjnego była prawidłowa i nie można mówić o nieuprawnionej wrzutce legislacyjnej. Procedura została ustanowiona ustawą z 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościom dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz. U. z 2022 r. poz. 1488). Przepisy realizujące rozporządzenie BMR – pomimo, że nie dotyczyły głównej materii ustawy - były od samego początku wpisany do projektu rządowego. MFiG zaznacza również, że przepisy określają co prawda procedurę wyznaczenia zamiennika za krajowy kluczowy wskaźnik referencyjny, ale nie wprowadzają wskaźnika POLSTR do polskiego porządku prawnego.
-Szczegółowe rozwiązania w zakresie konkretnego kształtu zamiennika (zamiennik/zamienniki, korekta spreadu wraz z metodą jej ustalania, odpowiednie istotne zmiany dostosowawcze, data rozpoczęcia stosowania zamiennika/zamienników) zgodnie z ustawową procedurą mają być wypracowane przez Komisję Nadzoru Finansowego i/lub Komitet Stabilności Finansowej (zrzeszający wszystkie instytucje sieci bezpieczeństwa finansowego – Narodowy Bank Polski, Komisję Nadzoru Finansowego, Bankowy Fundusz Gwarancyjny, a także Ministerstwo Finansów). Ze względu na wagę tematu, znaczną ekspozycję na wskaźnik WIBOR umów i instrumentów finansowych oraz wpływ na sektor finansowy i gospodarkę, istotne jest zaangażowanie w proces wyznaczenia zamiennika wszystkich ww. instytucji. Jednocześnie wszystkie ww. instytucje pozostają niezależne w zakresie proponowanych rozwiązań. Dopiero w ostatnim etapie procedury, uwzględniając niezbędne konsultacje, zamiennik może zostać wyznaczony rozporządzeniem ministra właściwego ds. instytucji finansowych, będzie on wówczas stosowany powszechnie – podkreśla resort finansów w odpowiedzi na interpelację.
W odpowiedzi na pytania posłów ministerstwo zaznacza, że – co ciekawe - nie dostrzega ryzyk prawnych związanych z wyznaczaniem (opracowywaniem) tego wskaźnika. Ponadto, zdaniem MFiG, ocena poprawności i zgodności z prawem opracowywania wskaźnika referencyjnego POLSTR jest kompetencją Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), jako organu sprawującego nadzór nad administratorem, czyli spółką GPW Benchmark. -Ewentualne nieprawidłowości w opracowywaniu wskaźnika referencyjnego, czy też naruszenia wymogów rozporządzenia BMR w tym zakresie, wiązałyby się z podjęciem przez KNF stosownych, przewidzianym prawem działań, w tym możliwością nałożenia sankcji administracyjnych. Na podstawie informacji uzyskanych od Urzędu KNF, uprzejmie informuję, że metoda opracowywania wskaźnika referencyjnego POLSTR odpowiada wymaganiom wynikającym z rozporządzenia BMR, a proces jego opracowywania jest zgodny z prawem krajowym i unijnym – informuje wiceminister Majszczyk.
Kilka otwartych kwestii
Niestety, w odpowiedzi na interpelację poselską nie ma rozwiązania dwóch zasadniczych problemów (o które zresztą nie pytali też wprost posłowie). Resort finansów milczy w kwestii, czy reforma WIBOR/POLSTR może się opierać na odesłaniu do art. 23b rozporządzenia BMR, który określa wyłączne kompetencje Komisji Europejskiej. Po drugie zaś - czy jest możliwe (na podstawie tego unijnego rozporządzenia) wprowadzenie obok krajowego wskaźnika referencyjnego jednego z kluczowych prawno-ekonomicznych rozwiązań jakim jest tzw. spread korygujący. Brak możliwości zastosowania spreadu korygującego podważałby sens ekonomiczny zamiany WIBOR na POLSTR. A nawet jeśli byłoby to możliwe, to czy taka znacząca ingerencja w treść umów, może się odbyć ministerialnym rozporządzeniem, czy też wymaga interwencji ustawowej. Tymczasem były to kluczowe zarzuty, które stawiają reformie prawnicy.
Mimo uspokajającej odpowiedzi na interpelację, resort finansów zdaje się jednak dostrzegać, że reforma WIBOR/POLSTR ma swoje mankamenty. Zaczął bowiem przygotowywać nowelizację przepisów, która wyraźnie wprowadza ustawą spread korygujący w kredytach hipotecznych (piszemy o tym w tekście WIBOR POLSTR reforma BMR kredyty). Chodzi więc o mitygację ryzyka prawnego w tym segmencie rynku, który w przyszłości mógłby być poważnie zagrożony – nie przesądzając z góry o ich zasadności - powództwami klientów-konsumentów (podobnie jak teraz kredyty frankowe, a także te z WIBOR).
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
![AI dla prawników. Sztuczna inteligencja w praktyce zawodów prawniczych [PRZEDSPRZEDAŻ]](/gfx/prawopl/_thumbs/produkty_foto/83262/978-83-8438-070-3_,mn6D62SdolTgn7bKqdfXjIVm.jpg.webp)
