SN: Uciekinier z aresztu nie poniesie drugi raz kary
Zdarza się, że prokurator zamiast żądać wyższej kary w kasacji wnosi o uniewinnienie i umorzenie postępowania. Tak zdarzyło się także w przypadku zbiegłego z miejsca pracy aresztowanego, który już raz był osądzony za ucieczkę w czasie pracy poza aresztem. Sąd Najwyższy orzekł, że zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza i uchylił wyrok.
Grzegorz W. (dane zmienione) w listopadzie 2023 roku został pozbawiony wolności na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie. Umieszczono go w areszcie śledczym, ale mężczyzna wykorzystał fakt udania się do miejsca pracy znajdującego się poza jednostką penitencjarną i uciekł (czyn z art. 242 par. 1 k.k.).
W marcu 2025 r., Sąd Rejonowy w Pruszkowie uznał go za winnego popełnienia kradzieży, między innymi – posłużenie się cudzym dokumentem tożsamości i kradzieży cudzej karty uprawniającej do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego. Sąd za te czyny wymierzył karę łączną dwóch lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności.
Ponadto zobowiązał oskarżonego do naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych określonych kwot. Wyrok nie został zaskarżony przez strony procesu i uprawomocnił się 27 marca 2025 r.
Oskarżony już raz skazany
Kasację od wyroku sadu I instancji wniósł prokurator generalny, zaskarżając go w zakresie odpowiedzialności na korzyść oskarżonego. Prokurator zarzucił wyrokowi: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, polegające na skazaniu oskarżonego pomimo że oskarżony został już uprzednio prawomocnie skazany 8 sierpnia 2024 r., przez Sąd Rejonowy w Grójcu. A to stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 439 par. 1 pkt 8 k.p.k.”.
SN: Kasacja prokuratora była zasadna
Izba Karna uznała, że kasacja jest oczywiście zasadna. Sędzia sprawozdawca prof. Wiliński zaznaczył, że uchybienie w postaci rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego procesowego, polegającego na ponownym skazaniu oskarżonego za ucieczkę z aresztu znajduje potwierdzenie w treści zaskarżonego wyroku. Powoduje to, że orzeczenie jest nieważne. SN uchylił w tym zakresie zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie karne.
Jak bowiem ustalono, Sąd Rejonowy w Grójcu wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2024 r., uznał Grzegorza W. za winnego tego, że 10 listopada 2023 r., odbywając karę pozbawienia wolności w wymiarze 11 lat i 10 miesięcy orzeczoną na mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 4 lipca 2022 r., korzystając z zezwolenia zbiorczego na opuszczenie aresztu śledczego w celu wykonywania pracy w systemie bez konwojenta - samowolnie opuścił wyznaczone miejsce wykonywania pracy. Sąd wymierzył mu karę roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym.
W wyroku objętym kasacją Sąd Rejonowy w Pruszkowie uznał go za winnego ucieczki. Były więc dwa wyroki w sprawie ucieczki – jeden sądu w Grójcu, a drugi – sądu w Pruszkowie.
Następstwem nieprawidłowego procedowania Sądu Rejonowego w Pruszkowie jest fakt, iż w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki dotyczące tego samego czynu, tej samej osoby. Stanowi to naruszenie przepisu art. 17 par 1 pkt 7 k.p.k., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu oskarżonego zostało prawomocnie zakończone. Konsekwencją uchylenia wyroku zaskarżonego kasacją będzie również rozwiązanie z mocy prawa węzła kary łącznej.
W wydaniu wyroku uczestniczyli sędziowie: Dariusz Kala (przewodniczący), Piotr Mirek oraz Paweł Wiliński (sprawozdawca).
Wyrok Izby Karnej Sądu Najwyższego z 17 wrześnie 2026 r, sygnatura akt II KK 285/26
