Rzeczniczka TSUE: Sąd z "nowym" i "starym" sędzią w składzie nie jest niezawisły
Rzeczniczka generalna TSUE Tamara Ćapeta zaproponowała, by Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał się za niewłaściwy w sprawie dotyczącej składu orzekającego w Sądzie Najwyższym. Chodzi o sprawę zainicjowaną przez obecnego ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka. W jej ocenie, jeśli jednak będzie chciał wydać wyrok, powinien uznać, że skład „mieszany”, z udziałem sędziów wadliwie wybranych, nie jest niezawisłym sądem.
To kolejna sprawa dotycząca poprzedniej Krajowej Rady Sądownictwa, wyłonionej na podstawie nowelizacji ustawy o KRS z grudnia 2017 r. Obecny rząd i duża część środowiska prawniczego uważa, że fakt iż 15 sędziów/członków Rady wybieranych było przez Sejm nie przez sędziów, powodował jej niekonstytucyjność. Część prawników podnosi, że z Konstytucji nie wynika wybór sędziów do Rady przez sędziów.
Czytaj też w LEX: Granice wolności wypowiedzi sędziego w warunkach kryzysu praworządności >
Obecny sędziowski skład Rady wybrano na podstawie tych samych przepisów, bo prezydent zawetował nowelę. W odpowiedzi na weto Sejm 27 lutego 2026 r. przyjął uchwałę, w której zapewniono „że w przypadku kształtowania KRS na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa” Sejm „uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych przez polskich sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, przy uwzględnieniu wymogów konstytucyjnych co do składu Rady i ograniczeń wynikających z obowiązującej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa”. Takie zgromadzenia i zebrania sędziowskie odbyły się w kwietniu, a największe poparcie uzyskało 15 sędziów kandydatów ze wspólnej listy Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce, Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych, Stowarzyszenia Sędziów Themis i Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia. Tyle że w grę ponownie weszły przepisy obecnej ustawy, zgodnie z którymi na liście kandydatów do wybrania do KRS musiał się znaleźć co najmniej jeden kandydat wskazany przez poszczególne kluby poselskie. PiS wskazało sędziego Łukasza Piebiaka, wiceministra za czasów Zbigniewa Ziobry, Konfederacja - sędziego Łukasza Zawadzkiego. I taki skład 13 sędziów wskazanych przez zgromadzenia, dwóch przez kluby - został wybrany.
Czytaj też w LEX: Przewodnik po zmianach w doręczeniach pism (PISP, e-Doręczenia, doręczenia tradycyjne) dla profesjonalnych pełnomocników >
Sędzia "neo" straci stan spoczynku? Będą pozwy i skargi do ETPCz>>
Sędzia "neo", więc wyrok do wzruszenia? Szykuje się Armagedon>>
Przywracanie praworządności - biznes boi się o sądy własności intelektualnej>>
Skład mieszany nie jest niezawisły?
Ćapeta wydała opinię w czwartek w odpowiedzi na pytania zadane w trybie prejudycjalnym w sprawie skutków nieprawidłowości przy powołaniu niektórych sędziów SN. Nieprawidłowości mają związek z tym, że kandydatów na sędziów wskazała Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana po 2018 r.
Sprawa została zainicjowana w 2018 r. przez ówczesnego sędziego Sądu Okręgowego w Krakowie, a obecnego ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka.
Czytaj też w LEX: Oddając głos sędziom: opinie sędziów co do statusu sędziów powołanych po 2017 r. – badanie empiryczne >
Ćapeta zaproponowała sędziom Trybunału, by TSUE uznał się za niewłaściwy w tej sprawie, ponieważ stała się ona bezprzedmiotowa ze względu na zrzeczenie się urzędu przez sędziego.
Trybunał nie jest zaś właściwy do wydawania opinii doradczych lub hipotetycznych w kwestiach funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich - uznała rzeczniczka generalna.
Dodał, że gdyby jednak Trybunał zdecydował się udzielić odpowiedzi na zadane mu pytania, wówczas powinien przyjąć, że prawo Unii Europejskiej nie pozwala na udział w składzie orzekającym osób powołanych do SN z naruszeniem podstawowych reguł prawa krajowego. W jej ocenie „mieszany” skład orzekający, tj. taki, w którym zasiadają zarówno sędziowie powołani prawidłowo, jak i powołani wadliwie, nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem w rozumieniu prawa Unii.
Czytaj też w LEX: Znaczenie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dla naprawy wymiaru sprawiedliwości po kryzysie praworządności w Polsce >
Opinia rzeczniczki nie jest dla TSUE wiążąca.
Czytaj też w LEX: Konsekwencje wyroku C-521/21 dla spraw prowadzonych przez sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8.12.2017 r. >
Czytaj: TSUE: przebieg procedury powołania może wpływać na niezawisłość sędziego
pru/pap
