Przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym w sprawie tzw. testu niezawisłości sędziego, znowelizowane 15 lipca 2022 r., nie mogą stanowić podstawy skutecznego wniosku procesowego - orzekł sędzia Mariusz Załucki w dwóch postanowieniach. Wniosek oparty na tych przepisach jest zatem niedopuszczalny, co powoduje jego odrzucenie. Postanowienia te nawiązują do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z lutego 2026 roku, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw.

Wybór 15 sędziów/członków Krajowej Rady Sądownictwa wstępnie zaplanowany został na posiedzeniu Sejmu, które odbędzie się w dn. 13-15 maja 2026 r. - poinformowała Kancelaria Sejmu. Do izby wpłynęło 61 kandydatur na sędziowskich członków KRS, jedna kandydatura - jak wskazano - nie spełniła wymogów i nie będzie procedowana. Zgromadzenia ogólne sędziów mają zaopiniować kandydatów 20 kwietnia br.

Sejm zajmie się wkrótce projektem, który ma wzmocnić nadzór sądowy nad kontrolą operacyjną. Zakłada on m.in. wprowadzenie obowiązku informowania sądu o wynikach takiej kontroli po jej zakończeniu, a na jego żądanie również o przebiegu tej kontroli w trakcie jej trwania. Wersja ostateczna została poprawiona m.in. w związku z uwagami zgłoszonymi przez ministerstwo. Niezależnie od tego eksperci podkreślają, że sędziom przy nowych kompetencjach przyda się wsparcie np. biegłych, a to ze względu na „kuchnię operacyjną". Nieodzowne może być też wsparcie kadrowe.

Aplikanci XIII i XIV rocznika aplikacji sędziowskiej oraz V rocznika aplikacji uzupełniającej sędziowskiej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury apelują o zmianę zarządzeń ministra sprawiedliwości dotyczących wolnych stanowisk asesorskich dla egzaminowanych aplikantów w 2026 r. Chodzi o to, by więcej miejsc było w południowej części Polski, w szczególności w obszarze apelacji w Krakowie, Rzeszowie oraz Katowicach. W przeciwnym razie – jak wskazują – przyszłych asesorów czekają przeprowadzki. Obecnie w tych apelacjach zaplanowano dla nich zaledwie 32 miejsca na ponad 200 osób, które zdały egzamin sędziowski.

Gdy nadal niemożliwe będzie uchwalanie ustaw przywracających ład konstytucyjny, a w relacjach politycznych utrzyma się taka ostra konfrontacja i brak skłonności do jakiegoś kompromisu, jak obecnie, to mogą okazać się potrzebne bardziej radykalne i nawet trochę odległe od konstytucji działania dla utrzymania stabilności państwa – twierdzi prof. Leszek Garlicki, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, były sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Punktem wyjścia do rozważań czy powołanie sędziego Izby Cywilnej Sądu Najwyższego do Izby Odpowiedzialności Zawodowej było skuteczne powinna być ocena zgodności zaskarżonego postanowienia Prezydenta RP z regulacją ustawową prawa krajowego, mającą zastosowanie w rozpoznawanej sprawie – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny i uchylił orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Sędziowie Jerzy Nawrocki i Barbara du Château pozostają na stanowisku prezesa i wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie, mimo że ukończyli 65. rok życia i nie uzyskali zgody KRS na dalsze orzekanie. Poinformowało o tym Ministerstwo Sprawiedliwości, uzasadniając, że sędziowie składali odwołania do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, która „według wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 21 grudnia 2023 r. C-718/21 nie stanowi sądu ustanowionego ustawą".

Aplikanci będą mogli trzy razy podchodzić do egzaminu sędziowskiego. Ci, którym noga powinęła się już dwa razy, będą mieli „na poprawkę" 5 lat od ukończenia aplikacji sędziowskiej. Taka sama furtka otwiera się w przypadku egzaminów prokuratorskich. Dodatkowo absolwenci obu aplikacji, którzy nie zdali dwukrotnie egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego w latach 2013–2025, będą mogli podejść do egzaminów jeszcze raz w ciągu pięciu lat od wejścia w życie nowelizacji, którą właśnie podpisał Karol Nawrocki.

Sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie Piotr Schab zachowa immunitet i nie stanie przed sądem karnym za przekroczenie uprawnień i nie wydanie akt rzecznikom ad hoc. Sędzia przewodnicząca Maria Szczepaniec najpierw uznała, że prokurator Prokuratury Krajowej nie ma uprawnień do składania wniosku o ukaranie, a następnie po wysłuchaniu obrony - sprawę umorzyła. Powodem było wadliwe umocowanie do oskarżania przez prokuratora, który podpisał wniosek o ukaranie.

Sędzia po ukończeniu 65 lat, który złożył oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska i przedstawił zaświadczenie stwierdzające że jest zdolny ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków sędziego, jest osobą uprawnioną do orzekania. Tak długo jak nie zostanie zakończone postępowanie o dalszym zajmowaniu stanowiska przez takiego sędziego lub nie zaistnieje inna przyczyna powodująca przejście sędziego w stan spoczynku - taką uchwałę podęło trzech sędziów Izby Karnej SN. Aby mogło dojść do skutecznego zakończenia takiego postępowania, konieczna jest zgoda organu spełniającego wymogi konstytucyjne - wskazał Sąd Najwyższy.

Ministerstwo Sprawiedliwości, postanowiło wprowadzić minimalny okres - 30 miesięcy, po upływie którego asesor będzie mógł skutecznie złożyć wniosek o powołanie na stanowisko sędziego sądu rejonowego. Tyle, że w myśl zaproponowanych zmian tak złożony wniosek poczeka na nadanie mu biegu... kolejne sześć miesięcy, bo prezes ma rozpocząć procedurę w terminie "siedmiu dni od dnia upływu 36 miesięcy" pełnienia przez asesora obowiązków sędziego. Rozmówcy Prawo.pl kwitują to krótko - niby ujednolicenie, ale szybciej nie będzie.

Sześcioro nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych przez Sejm 13 marca, zaapelowało do prezydenta Karola Nawrockiego o powiadomienie o możliwym terminie złożenia przez nich ślubowania w jego obecności. W piśmie wskazali, że jeżeli kalendarz prezydenta nie pozwala na spotkanie, są gotowi złożyć ślubowanie w innej formie. Ślubowanie nowych sędziów wobec prezydenta zakłada ustawa o statusie sędziów TK; zgodnie z nią od ślubowania uzależnione jest nawiązanie stosunku służbowego z nowym sędzią.

Ministerstwo Sprawiedliwości zmieniło projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, który ma przywrócić znaczenie samorządu sędziowskiego. Najnowsza wersja zakłada wprowadzenie dodatkowego organu samorządu w postaci zgromadzenia przedstawicieli sędziów apelacji. To ono zajmie się opiniowaniem kandydatów w konkursach na sędziowskie stanowiska na obszarze „swojej" apelacji. MS proponuje też by prezesów i wiceprezesów, w trakcie kadencji, mogła odwoływać jedynie KRS, na wniosek ministra i po opinii zgromadzeń ogólnych.

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł we wtorek, 24 marca, że fakt powołania sędziego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej po 2017 r., nie wystarczy sam w sobie do stwierdzenia braku jego niezawisłości czy bezstronności. W ocenie TSUE konieczna jest do tego całościowa, łączna ocena wszystkich okoliczności towarzyszących procedurze powołania danego sędziego.

Kancelaria Sejmu nie odpowiedziała na zasadnicze wątpliwości konstytucyjne podniesione przez głowę państwa – to konkluzja pisma pałacu prezydenckiego skierowanego w poniedziałek do Sejmu. Główne zarzuty dotyczą hurtowego wyboru szóstki sędziów w jednym terminie, a ponadto nie wskazano, który sędzia jest wybierany na który wakat. Te kruczki prawne i niedociągnięcia proceduralne mogą być w przyszłości powodem, że prezydent nie będzie chciał odebrać od elektów przysięgi.

Na stronach RCL pojawiła się nowa wersja projektu, który ma m.in. utemperować sędziowskie delegacje. Zakłada wprowadzenie maksymalnego, czteroletniego czasu delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości, ale też do Biura Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury czy do Sądu Najwyższego. Tym razem dopisano przepisy regulujące przypadki odwołania sędziego z delegacji do innego sądu - będzie mogło to nastąpić wyłącznie w przypadku prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej albo rezygnacji samego sędziego, ale z trzymiesięcznym uprzedzeniem.

20 kwietnia br. mają się zebrać zgromadzenia ogólne sędziów by zaopiniować sędziowskich kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa - ustalił serwis Prawo.pl. Przygotowano regulamin, zgodnie z którym głosy mają być liczone przez komisje skrutacyjne - na poziomie poszczególnych sądów i następnie zliczane na poziomie apelacji. Każdy z sędziów ma mieć możliwość oddania 15 głosów. Opiniowani mają być wszyscy kandydaci zgłoszeni marszałkowi Sejmu Włodzimierzowi Czarzastemu. Część sędziów już zapowiada, że nie weźmie udziału w zgromadzeniach, wielu jednak podkreśla, że jest to konieczne, by uzdrowić sytuację wokół KRS.

Ministerstwo Sprawiedliwości chciałoby, aby 11 stycznia stał się Europejskim Dniem Niezawisłości Sędziowskiej. Wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart rozmawiała o tym z Gianlucą Esposito, dyrektorem generalnym ds. praw człowieka i praworządności Rady Europy. Data ma nawiązywać do „Marszu 1000 Tóg" pod hasłem „Prawo do niezależności. Prawo do Europy", który miał miejsce 11 stycznia 2020 r.

13 marca Sejm dokonał wyboru nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego; w dość osobliwym momencie konstytucyjnym, ponieważ sama podstawa prawna tego wyboru została zaskarżona do TK jako niezgodna z Konstytucją. Innymi słowy, procedura została uruchomiona w sytuacji, w której równolegle trwa spór o konstytucyjność przepisów stanowiących jej podstawę - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia SN orzekający w Izbie Cywilnej.

Gdy coraz dłużej trzeba czekać na rozpatrzenie sprawy przez sąd, a sędziowie i ich współpracownicy zmagają się z rosnącą górą zaległości, po raz kolejny wraca pytanie, czy ta praca jest dobrze zorganizowana. Ale nie tylko na poziomie struktur i procedur, bo za słaby punkt tego systemu uznawane jest zarządzanie przez sędziów sprawami. Wprowadzony kilka lat temu obowiązek planowania postępowania podczas posiedzenia przygotowawczego realizowany jest tylko w niewielkim stopniu.