Przyczyną kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego jest niedopuszczanie przez prezesa Bogdana Święczkowskiego części sędziów do orzekania. Z kolei wniosek prezydenta o rozstrzygnięcie rzekomego sporu kompetencyjnego w sprawie ślubowania w Sejmie jest oparty na oczywiście nieprawdziwych założeniach i służy jedynie stworzeniu prezesowi TK pretekstu do uniemożliwiania prawidłowo wybranym sędziom wykonywania konstytucyjnych obowiązków. Każdy z nas ślubował bowiem wobec prezydenta i kierował swoje słowa wyłącznie do niego – mówi profesor Marcin Dziurda, jeden z sędziów TK wybranych przez Sejm 13 marca.

Sędzia Sądu Rodzinnego i Opiekuńczego został obwiniony o uporczywe nękanie seksualne stażystki podczas pracy i wykorzystywanie podległości służbowej. Dochodziło też do dręczenia pokrzywdzonej sugestiami, że rozgłosi w miejscu pracy pogłoski dotyczące ich rzekomego romansu. Wniosek prokuratora o uchylenie sędziemu immunitetu zyskał zgodę Sądu Najwyższego w postaci uchwały. Teraz sprawą zajmie się sąd karny.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają wnioski aplikantów sędziowskich, którzy skarżą się na zachowania niektórych egzaminatorów w trakcie części ustnej egzaminu sędziowskiego. Wskazują na rzekomą nierzetelność egzaminatorów, którzy mieli odmawiać przyznawania punktów za poprawne odpowiedzi, brak profesjonalizmu i kultury osobistej, przejawiający się w niestosownych komentarzach np. na temat wyglądu aplikantów czy aplikantek - zastępca RPO Stanisław Trociuk napisał w tej sprawie do prof. dr hab. Piotra Girdwoynia, dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury przygotowała opinię do projektu Ministerstwa Sprawiedliwości, wprowadzającego zmiany w sędziowskich dyscyplinarkach. W jej ocenie to, czego brakuje, to wyraźnej regulacji normującej odwołanie rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego zastępców przed upływem kadencji. Zaznacza, że jest to istotne m.in. na tle sporu co do skuteczności odwołania przez ministrów sprawiedliwości z obecnej większości rządzącej rzecznika powołanego za czasów Zbigniewa Ziobro.

W sierpniu miną dwa lata, odkąd placówki zajmujące się opieką nad dziećmi i nastolatkami mają obowiązek wprowadzenia i korzystania ze standardów ochrony małoletniego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, muszą też co najmniej raz na dwa lata ocenić wdrożone standardy i wszystko pisemnie udokumentować. Prawnicy podkreślają, że ten moment jest szczególnie ważny, bo dobrze przeprowadzona ewaluacja pozwoli na poprawienie tego, co nie działa.

Wnioski o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy składane przez prokuratorów do Sądu Najwyższego mają wyłącznie charakter ustrojowy i złożone są z pominięciem kodeku postępowania karnego – tak zarządził były prezes Izby Karnej Zbigniew Kapińśki, obecnie I Prezes SN. Skutkiem jest to, że takie wnioski, nie podlegają zarejestrowaniu i przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy. A tam – jak z automatu – pozostawiane są bez rozpoznania i to przez sędziów, których te pisma dotyczą.

Czworo sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych w marcu przez Sejm złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w związku z niedopuszczaniem ich do orzekania. Chodzi o Krystiana Markiewicza, Marcina Dziurdę, Macieja Taborowskiego oraz Annę Korwin-Piotrowska. Skarga zawiera w sumie cztery grupy zarzutów - m.in. dotyczące wpływu kwestionowanych działań na życie prywatne i zawodowe; sędziowie wskazują w niej również, że zgodnie z polskim porządkiem konstytucyjnym wybór dokonany przez Sejm skutecznie kreuje status sędziego Trybunału Konstytucyjnego.

Prezes UODO Mirosław Wróblewski nałożył administracyjną karę pieniężną na ministra sprawiedliwości po przeprowadzeniu postępowania w tzw. aferze hejterskiej. Dane osobowe sędziów - według prezesa UODO - zostały pozyskane przez osoby, które następnie, wbrew lub mimo braku upoważnienia administratora, samodzielnie decydowały o celach i sposobach ich przetwarzania. Postępowanie wykazało równocześnie, że minister nie wdrożył odpowiednich środków bezpieczeństwa, które uniemożliwiłyby niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych pozyskanych z zasobów kadrowych MS - poinformował w specjalnym komunikacie UODO.

Ministerstwo Sprawiedliwości po krytycznych uwagach z sądów, poinformowało, że rezygnuje z propozycji umieszczania na sali rozpraw, obok godła Rzeczypospolitej Polskiej, dwóch flagi – polskiej i UE. Zamiast tego obie mają znaleźć się - jak wskazano - "na budynku sądowym albo przed nim". Sądy krytykowały pomysł za wysokie koszty i wskazywały brak miejsca w salach do rozmieszczania flag. Szacowano, że cena zmian to ok. 4 mln zł.

Wprowadzenie akt elektronicznych jest koniecznością, m.in. dlatego, że do przechowywania papierowych nie będzie miejsca. Przeszkodą – poza przedłużającymi się kwestiami legislacyjnymi – może być początkowo podejście samych sędziów, bo wielu z nich woli korzystać z... papieru. Szansą jest natomiast pełna cyfryzacja przynajmniej niektórych obszarów, takich jak choćby postępowanie gospodarcze – wskazywali uczestnicy debaty kończącej konferencję „Nowoczesne sposoby doręczeń w postępowaniu sądowym".

Stworzenie ram komunikacji elektronicznej z sądem, określenie zasad wnoszenia pism procesowych i ich załączników, w tym rozwiązań na wypadek awarii systemów - to zasadnicze cele projektu zmian w procedurze cywilnej - mówi prof. Monika Namysłowska z Uniwersytetu Łódzkiego, przewodnicząca zespołu Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego ds. cyfryzacji postępowania cywilnego. I podkreśla, że chodzi o rozwiązania porządkujące i rozwijające wykorzystanie narzędzi cyfrowych w postępowaniu cywilnym.

Zbigniew Józef Kapiński, sędzia Sądu Najwyższego, prezes Izby Karnej, orzekający w SN od 27 czerwca 2022 r., został powołany przez Prezydenta RP na stanowisko pierwszego prezesa Sądu Najwyższego w miejsce prof. Małgorzaty Manowskiej. Uchodzi za osobę o umiarkowanych poglądach, wśród sędziów, powołanych od 2018 r., których status jest kwestionowany przez międzynarodowe trybunały. Ma 63 lata i za dwa lata osiągnie stan spoczynku.

Sześcioro nowych prawidłowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego skierowało do prezesa Święczkowskiego wniosek o zwołanie zgromadzenia ogólnego sędziów TK. We wniosku zaznaczają, że wszyscy sędziowie mają obowiązek podjąć działania zmierzające do rozwiązania kryzysu konstytucyjnego wywołanego niedopuszczeniem nowych sędziów do orzekania.

29 kwietnia br. Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że nastąpiła reasumpcja decyzji o delegowaniu na czas nieokreślony do Sądu Okręgowego w Katowicach sędziego Marcina Gudowskiego, w wyniku czego ma on wrócić do swojego sądu rejonowego. Chodzi o sędziego, który kandydował do nowej Krajowej Rady Sądownictwa. Teraz sprawą zajmie się Sąd Rejonowy w Gliwicach, sędzia skierował bowiem pozew o ustalenie stosunku służbowego. W jego ocenie decyzja ministra nie miała podstawy prawnej i nie dochowano przy niej standardów odwołania z delegacji.

Według przygotowanego w Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego projektu w procesie cywilnym zaistnieje możliwość protokołowania przebiegu posiedzenia bez udziału protokolanta. Odpowiedzialność za protokół spoczywałaby bezpośrednio na przewodniczącym składu orzekającego, który na obecnym etapie mógłby go sporządzić samodzielnie, jednak w przyszłości można rozważać w tym zakresie wykorzystanie narzędzi automatycznej transkrypcji – zapowiada dr Maria Dymitruk z Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Bogdan Święczkowski, prezes Trybunału Konstytucyjnego, w piśmie skierowanym do Pawła Wierdaka, pełnomocnika ministra spraw zagranicznych do spraw postępowań przed ETPCz, wskazał, że Trybunał Konstytucyjny nie utrudnia objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez wybranych przez Sejm sędziów TK Annę Korwin-Piotrowską, Marcina Dziurdę, Krystiana Markiewicza i Macieja Taborowskiego, bo nawiązanie z nimi stosunku służbowego jest możliwe, zgodnie z przepisami, po złożeniu ślubowania wobec prezydenta. Dodał, że przed TK toczy się obecnie sprawa dotycząca sporu kompetencyjnego pomiędzy prezydentem a Sejmem, dotycząca ślubowania, które ci sędziowie złożyli w Sejmie.

15 maja Sejm wybrał 15 nowych sędziów/członków Krajowej Rady Sądownictwa. Zgodnie z nowelą o KRS, na podstawie której dokonano wyboru, ich wspólna, czteroletnia kadencja rozpoczyna się z dniem następującym po dniu, w którym dokonano wyboru. Kolejną istotną datą będzie pierwsze posiedzenie - ma je zwołać pierwszy prezes Sądu Najwyższego, nie później niż w terminie 30 dni od dnia zwolnienia stanowiska przewodniczącego. Dagmara Pawełczyk-Woicka, złożyła rezygnację z dniem 15 maja. Pytaniem pozostaje też, jak do "nowej" KRS podejdzie prezydent Karol Nawrocki, biorąc pod uwagę choćby zabezpieczenie Trybunału Konstytucyjnego.

W piątek, 15 maja, Sejm wybrał 15 sędziów/kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa. Na ostatecznej liście znaleźli się m.in. sędziowie Łukasz Piebiak - kandydat PiS, i Łukasz Zawadzki - Konfederacji, oraz 13 sędziów popieranych przez koalicję rządzącą, którzy uzyskali największe poparcie na zgromadzeniach i zebraniach sędziowskich. W tle jest jednak kwestia zabezpieczenia, które w ostatnich dniach wydał Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z którym posłowie mieli się powstrzymać z wyborem do momentu, kiedy TK rozpatrzy kolejny wniosek posłów PiS o zbadanie konstytucyjności przepisów regulujących procedurę.

Kilka dni po wydaniu zabezpieczenia przez ETPCz, dotyczącego sędziów TK wybranych przez Sejm 13 marca, ale niedopuszczonych do orzekania, Trybunał Konstytucyjny pod przewodnictwem prezesa Bogdana Święczkowskiego wydał wyrok, w którym wskazał, że z przepisu dotyczącego ślubowania nowych sędziów nie wynika, by prezydent miał obowiązek je przyjąć. Głosy tych, którzy uważają, że jedno lub drugie wydarzenie coś zmienia w batalii o TK, studzą prawnicy, podkreślając, że pat dalej trwa, umacniane są argumenty po jednej i drugiej stronie. Bez działań organów władzy nic się nie zmieni.

Jedną z nowości przewidzianych w projekcie Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego dotyczącym cyfryzacji postępowań, jest możliwość sporządzania protokołu z posiedzenia bez protokolanta. W dalszej perspektywie może to prowadzić do sporządzania protokołu w sposób automatyczny, z wykorzystaniem odpowiednich systemów teleinformatycznych. Zdaniem autorów projektu, takie wykorzystanie technologii może istotnie przyspieszyć czynności procesowe.