Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek powołał Joannę Halinę Raczkowską - sędzię Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie na stanowisko rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych. Sędzia Raczkowska będzie sprawować tę funkcję przez kolejne cztery lata. Wcześniej minister Adam Bodnar przerwał kadencję sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie Piotra Schaba na tym stanowisku.

Naczelna Rada Adwokacka podtrzymała stanowisko wyrażone niedawno przez swoje prezydium, że obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na to, by aplikant adwokacki mógł pracować na stanowisku asystenta sędziego. Główne argumenty to ryzyko konfliktu interesów, zagrożenie dla niezależności aplikanta, ale też i dla wizerunku samej adwokatury. W ocenie jej przedstawicieli rolą poszczególnych izb jest m.in. wsparcie aplikantów w poszukiwaniu pracy w kancelariach adwokackich.

Jeśli ochrona sądu nie pozwala wejść do budynku, to tym samym pozbawia stronę możliwości obrony swych praw. Takie zdarzenie powinno być traktowane tak, jak wadliwości czynności procesowych sądu. Do obowiązków sądu, jako organu władzy publicznej, należy również właściwe zorganizowanie warunków technicznych i lokalowych związanych z przeprowadzaniem rozpraw – takie stanowisko przyjmuje Sąd Najwyższy.

Ministerstwo Sprawiedliwości wycofało się z obniżania dodatków funkcyjnych dla m.in. prezesów, wiceprezesów sądów i przewodniczących wydziałów. Nowa wersja projektu rozporządzenia zakłada jednak spory wzrost mnożników dla rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego zastępców - z 0,1 do odpowiednio 0,9 i 0,8 podstawy ustalania wynagrodzenia zasadniczego sędziego. MS uzasadnia to tym, że „nowi" rzecznicy będą mocno obciążeni pracą. Projekt negatywnie zaopiniowała obecna, kwestionowana przez ministerstwo, KRS.

Zespół Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury ds. ustawy o Sądzie Najwyższym praktycznie zakończył już prace nad projektem. Jeśli wszystko się ułoży, to będzie przedstawiony całej Komisji 23 września. Proponujemy m.in. wprowadzenie dodatkowego wymogu pięcioletniego stażu pracy w zawodzie prawniczym dla tzw. akademików kandydujących do SN i czteroletnią karencję dla prawników którzy sprawowali m.in. funkcje rządowe czy byli posłami. Obecnie łatwiej się dostać do SN, niż do sądu okręgowego - mówi dr Jarosław Matras, sędzia SN, przewodniczący zespołu.

Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę o przedstawieniu prezydentowi RP wniosku o mianowanie asesora sądu rejonowego na urząd sędziego rejonowego. Rada poparła też dwie kandydatury asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na urząd sędziów WSA - w Gorzowie Wielkopolskim i w Warszawie, a także jedną kandydaturę na asesora WSA w Gdańsku. W tym ostatnim konkursie o jedno miejsce ubiegało się aż 11 kandydatów.

I prezes Sądu Najwyższego skierowała wniosek do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem, czy przejście w stan spoczynku sędziów SN w wieku 65 lat nie godzi w konstytucyjne zasady niezawisłości i nieusuwalności sędziów. Chodzi przede wszystkim o zabezpieczenie sytuacji finansowej 31 sędziów, którzy do osiągnięcia 65. roku życia nie będą mieli siedmioletniego stażu służby w SN. Jest to bowiem warunek, aby ich wynagrodzenie zostało podwyższone do stawki awansowej.

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury kończą się prace nad nową ustawą o Sądzie Najwyższym. Gotowy projekt ma trafić na jej posiedzenie 23 września br. i zakłada m.in. nowy wymóg dla akademickich kandydatów na sędziego SN. Poza tytułem naukowym będą musieli wykazać się 5-letnim stażem w zawodzie prawniczym. Z kolei byłych ministrów, wiceministrów, posłów i senatorów czekałaby 4-letnia karencja przed wystartowaniem w sędziowskim konkursie. Prawnicy widzą w tym szansę na odpolitycznienie i profesjonalizację SN.

Sędzia Jakub Iwaniec oskarżony o ukrycie akt i nieprzekazanie ich rzecznikowi dyscyplinarnemu ad hoc ministra sprawiedliwości zachowa immunitet - orzekła Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, której przewodniczył sędzia Paweł Wojciechowski. Podstawą do takiej uchwały był brak umocowania sekretarza stanu Arkadiusza Myrchy do podpisywania zarządzenia w tej sprawie.

Społeczna szkodliwość czynu sędziego jest znikoma, więc nie poniesie on odpowiedzialności karnej i zachowa immunitet, choć przekroczył swe uprawnienia - orzekła Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. W posiedzeniu - co ciekawe - uczestniczył odwołany zastępca rzecznika dyscyplinarnego, którego obecność i czynne uczestnictwo nie zdziwiło przewodniczącego składu sędziowskiego.

Zwlekanie przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z uzasadnieniami przez ponad 80 dni w 166 sprawach jest przewinieniem służbowym i godzi w powagę urzędu – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny i wymierzył sędziemu karę upomnienia. We wszystkich przydzielonych sprawach sędzia ma obowiązek podejmować czynności bez zwłoki, bez narażania stron i Skarbu Państwa na niepotrzebne koszty.

Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje, by asystenci sędziów mogli korzystać z akt sądowych poza sądem. Pytanie jednak: po co mieliby je zabierać do domu, jeśli gros z nich nadal nie ma zapewnionych laptopów służbowych, ani – co ważniejsze – nie ma platformy cyfrowej, która umożliwiałaby im, ale przede wszystkim sędziom, pracę zdalną? W końcu kto będzie odpowiadał za ewentualne naruszenie przepisów RODO czy tajemnicy służbowej – pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

Ocena moralna sędziów powołanych przez nową Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną w 2018 r., nie jest bezwzględną przesłanką odwoławczą zapewniającą uchylenie wyroku. Zwłaszcza - jeśli powołanie sędziego na urząd sędziowski w sądzie wyższej instancji wynikało nie z nagłego, nieuzasadnionego przyspieszenia jego kariery zawodowej w ostatnich latach, lecz z doświadczenia zawodowego i pozytywnej oceny – stwierdził Sąd Najwyższy w Izbie Karnej.

Już 28 sierpnia, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego będzie rozpoznawany wniosek prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej o pozwolenie na postawienie przed sądem karnym sędziego SN w stanie spoczynku za zbrodnie komunistyczne. Chodziło o represje i skazanie w stanie wojennym działaczy opozycyjnych NSZZ "Solidarność" walczących z ustrojem totalitarnym. W 2023 r. sąd odmówił uchylenia immunitetu.

Do składów trzyosobowych losowo wybierany będzie tylko sędzia referent, a pozostałych wyznaczać będzie przewodniczący wydziału. Zmiany obejmą też przydział spraw. Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by sędziemu wracającemu do orzekania po nieobecności mogły być przydzielane sprawy, które wcześniej znajdowały się w jego referacie, zostały przydzielone innym orzecznikom, a nie podjęto w nich żadnych czynności. Co więcej, "nowy" orzecznik będzie mógł dostać nie tylko nowe sprawy, ale i te, w których czas oczekiwania na rozprawę przekroczył 12 miesięcy. Projekt trafił właśnie do opiniowania.

Nowy minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wraca do pomysłu występowania przez Skarb Państwa z roszczeniami regresowymi wobec tych sędziów SN, którzy zostali powołani po 2018 r., i po których wyroku została skierowana skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ugody w takich sprawach tylko do kwietnia br. kosztowały Polskę ok. miliona euro. Prawnicy są jednak w tej kwestii podzieleni, są i tacy, którzy podkreślają, że skutkiem będzie naruszanie zasady niezawisłości sędziowskiej.

Sąd w demokratycznym państwie prawnym, w którym obowiązuje hierarchia źródeł prawa, czyli są akty stojące wyżej niż ustawy, a więc Konstytucja i ratyfikowane umowy międzynarodowe, w sytuacji gdy ustawy są sprzeczne z tymi aktami wyższego rzędu, powinien pominąć przepisy ustawy. Jeśli tego nie robi, to dokonuje „samokastracji” interpretacyjnej – twierdzi prof. Szymon Tarapata, karnista z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Sędzia Beata Najjar pozostaje na stanowisku prezes Sądu Okręgowego w Warszawie. Wobec braku prawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa postępowanie dotyczące dalszego zajmowania stanowiska przez prezes Sądu Okręgowego w Warszawie po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku nie uległo zakończeniu, co powoduje, że sędzia pozostaje na stanowisku.

Obecny zakres udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości jest zbyt niski. Nie wiadomo, dlaczego ławnicy orzekają w sprawach zbrodni, ale w sprawach o występki, których jest znacznie więcej, już nie. A mogliby uczestniczyć w rozstrzyganiu także sporów cywilnych, w tym gospodarczych – twierdzi dr hab. Piotr W. Juchacz, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przewodniczący Rady ds. Ławników przy Ministrze Sprawiedliwości. I dodaje, że należy przywrócić stan, który już w Polsce mieliśmy.