Zważywszy na postawę obwinionego i długoletnią, nienaganną służbę sędziowską, sprawiedliwą karą będzie obniżenie mu uposażenia o 40 procent przez dwa lata. Konsekwencje majątkowe sędzia poniósł już bardzo dotkliwe, bo musiał zapłacić grzywnę, nawiązkę, koszty sądowe i przez sześć lat procesu wypłacano mu niższe wynagrodzenie – orzekł Sąd Najwyższy w sprawie sędziego, który prowadził auto po pijanemu.

Przy okazji prac nad zmianą rozporządzenia dotyczącego dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom ponownie wracają postulaty o wprowadzenie takiego dodatku m.in. dla sędziów pełniących dyżury w sprawach aresztowych, ale też rodzinnych dotyczących np. zażaleń na odebranie dziecka. Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia podkreśla, że ten obowiązek obciąża sędziów rejonowych z wydziałów karnych i rodzinnych, ale też wszystkich sędziów w mniejszych jednostkach. Kolejnym postulatem jest dodatek za tzw. nadzór penitencjarny.

Projekt regulujący status sędziów powołanych po 2017 r., zakłada możliwość wzruszania wydanych przez nich orzeczeń. Prawnicy już alarmują, że propozycje są niedopracowane, niespójne i mogą uderzać w prawo do sądu. W ocenie prokuratorów skala, mimo wprowadzonych kryteriów, wcale nie będzie mała, a konsekwencje to m.in. uniknięcie przez sprawców odpowiedzialności karnej, przedawnienie roszczeń pozakarnych i... upadek zabezpieczeń roszczeń w procesach cywilnych - np. alimentacyjnych. Do tego dochodzi jeszcze pytanie, co z wyrokami sędziów, którzy w myśl ustawy sędziami nie byli.

Zaplanowana na środę, 5 listopada, sprawa uchylenia immunitetu pierwszej prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzacie Manowskiej nie odbyła się. Powodem było złożenie wniosku przez Prokuraturę Krajową o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności wobec sędziego Marka Dobrowolskiego oraz wniosek o wyłączenie dwóch sędziów ze składu.

Nie można zawieszać sędziego w czynnościach służbowych dwa razy w tym samym czasie – to powód, dla którego Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego zdecydowała o nieprzedłużaniu przerwy w wykonywaniu czynności służbowych sędziego Jakuba Iwańca, który spowodował kolizję drogową pod wpływem alkoholu. Zarządzenie prezes sądu rejonowego w Warszawie zostało uchylone. Odpowiedzią na to postanowienie SN było powtórne zawieszenie w czynnościach sędziego, jeszcze tego samego dnia.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego podjęła postanowienie inicjujące procedurę odstąpienia od zasady prawnej podjętej 24 września b.r. uchwałą składu siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Chodzi o przyjęcie, że wyrok Izby Kontroli należy traktować jako nieistniejący, gdyż sędziowie tej Izby zostali powołani w wadliwej procedurze przez Krajową Radę Sądownictwa.

Po rzeczniku dyscyplinarnym sędziów sądów powszechnych i jego dwóch zastępcach przyszedł czas na zastępców rzecznika działających przy sądach apelacyjnych i okręgowych. Odwołanych zostało 9 z nich – m.in. sędzia Jakub Iwaniec i Jarosław Dudzicz. Tymczasem na ostatniej prostej są prace nad zmianą rozporządzenia, które zwiększa dodatki funkcyjne dla głównego rzecznika i jego zastępców – z 0,1 do odpowiednio 0,9 i 0,8 podstawy wynagrodzenia.

Nierówne obciążenie referatów sędziów w Sądzie Najwyższym to wynik losowego systemu przydziału spraw, czyli bardzo sztywnego systemu, który nie pozwala na modyfikacje nawet prezesom. Skutkiem tego jest wielomiesięczne a nawet ponad roczne oczekiwanie podsądnych na orzeczenie i nierówność sędziów ze względu na obciążenie pracą. Rekord bije Izba Cywilna – tam na rozstrzygnięcie czeka aż 7130 spraw.

Sędzia Stankiewicz został wyłączony od orzekania na wniosek obrońcy. Dlatego rozpoznając zarzut niewłaściwej obsady sądu niższej instancji „nie mógłby go uwzględnić, bowiem w ten sposób zakwestionowałby własne "uprawnienie" do bezstronnego orzekania, zaś w wypadku oddalenia kasacji naraziłby się na zarzut orzekania we własnej sprawie.

Ogłoszone właśnie przez marszałka Sejmu wybory na wolne stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego mogą zapoczątkować pozytywną zmianę w tej instytucji – uważa prof. Stanisław Biernat, sędzia i w latach 2010 – 2017 wiceprezes TK. Zastrzega jednak, że wybory powinny odbyć się ściśle według obowiązującej procedury i transparentnie, a możliwie najlepszych kandydatów powinno się wyłonić bez politycznych zależności.

W 2025 r. pożegnaliśmy wybitnych przedstawicieli świata prawniczego. Zmarli m.in. prof. Adam Strzembosz - I prezes Sądu Najwyższego po 1989 roku, prof. Teresa Gardocka – specjalistka prawa karnego, prof. Jerzy Makarczyk – sędzia międzynarodowych trybunałów, Bogusław Nizieński – pierwszy Rzecznik Interesu Publicznego. Odeszli sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Kazimierz Piasecki, Waldemar Łysakowski, Jerzy Kuźniar. Każdy z nich pozostawił trwały ślad w polskim prawie.

Na pozytywną ocenę zasługuje propozycja rozwiązania problemu tzw. podwójnych postanowień spadkowych, umożliwiających sądowi uchylenie orzeczenia, które wyklucza się z innym. Rzecznik praw obywatelskich odniósł się do projektu ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał KRS z lat 2018-2025 r.

Prezydent Karol Nawrocki skierował do TK wniosek o zbadanie konstytucyjności rozporządzenia ministra sprawiedliwości dotyczącego przydziału spraw sędziom. Chodzi o przepis, zgodnie z którym przewodniczący wydziału będzie mógł wyznaczyć do składu trójkowego dwóch sędziów. W ocenie prezydenta to "bezprawna próba poprawiania rozporządzeniem ustawy", a także ryzyko wpływu władzy wykonawczej na sądy. Skierowano też zawiadomienie do prokuratury dotyczące działania ministra Waldemara Żurka.

Do rzecznika praw obywatelskich wpływają skargi sędziów sądów powszechnych w sprawie niewyrażania zgód przez Krajową Radę Sądownictwa na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska po ukończeniu 65. roku życia. Rzecznik Marcin Wiącek wystąpił w tej sprawie do przewodniczącej KRS Dagmary Pawełczyk-Woickiej. Jest już odpowiedź Rady. Wynika z niej, że w 2025 r. na 85 oświadczeń woli dalszego orzekania wydano 51 odmów.

Zastępca przewodniczącego Trybunału Stanu adwokat Piotr Andrzejewski wydał zarządzenie o zwrocie wniosku w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie przewodniczącej Trybunału Stanu I prezes Sądu Najwyższego Małgorzaty Manowskiej do odpowiedzialności karnej. Według Andrzejewskiego pod pismem brakuje podpisu poprzedniego prokuratora krajowego Dariusza Barskiego.

W Europejskim Trybunale Praw Człowieka wciąż na ocenę czeka kilkaset skarg z Polski, złożonych przez sędziów lub kandydatów na sędziów. A po odebraniu im statusu „szybkich”, na wyroki trzeba będzie jeszcze czekać latami – przypomina Jacek Skrzydło, adwokat, profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Mówi o możliwych w tych sprawach ugodach, ale swoim klientom ich nie poleca. Nieco wyżej ceniłby jednostronne deklaracje rządu o naruszeniu konwencyjnych standardów, ale takie propozycje nie pojawiają się.

Społeczna szkodliwość wykroczenia drogowego sędziego była znikoma - orzekł Sąd Najwyższy. Sędzia zrezygnowała z postępowania wykroczeniowego, nie przyjęła mandatu i punktów karnych, więc w tej sposób naraziła się na długie postępowanie dyscyplinarne, które jednak potwierdziło jej zawinienie. Sąd orzekł, że nie zachowała szczególnej ostrożności, ale kary nie poniesie.

Postępowanie elektroniczne przed sądami administracyjnymi, choć od lat zapowiadane jako istotny krok w kierunku cyfryzacji sądownictwa, w praktyce funkcjonuje w sposób dalece odbiegający od ustawowych założeń. Problem nie wynika jednak wyłącznie z braku sprawności organizacyjnej poszczególnych sądów wojewódzkich, lecz z niedostatecznego nadzoru instytucjonalnego – pisze dr Bartosz Bacia, radca prawny.

Trudna sytuacja w wymiarze sprawiedliwości skutkuje kolejnymi decyzjami, które mogą stać się podstawą do wzruszania wyroków. Tym razem chodzi o sędziów, którzy skończyli 65 lat życia, nie uzyskali zgody obecnej KRS na dalsze orzekanie, a pozostają czynnymi sędziami. Jest ich obecnie 53, a prawnicy nie mają wątpliwości, że przy ich orzeczeniach są podstawy do podnoszenia zarzutu nienależytego składu. Są też głosy, że obecne przepisy - uzależniające dalsze orzekanie od zgody KRS - są niekonstytucyjne.

Od 1989 r. aż do dzisiaj, stan sędziowski nie rozliczył się całościowo i ostatecznie ze swoją przeszłością, w tym ze stalinowskim sądowym bezprawiem - napisał prezydent Karol Nawrocki w liście do uczestników konferencji w Sądzie Najwyższym poświęconej sądownictwu lat 1945-1989. Dodał, że część środowisk politycznych i prawniczych nie ma problemu z uznawaniem niezawisłości sędziów mianowanych przez komunistyczną Radę Państwa, a jednocześnie - według niego - ostentacyjnie i bezprawnie kwestionuje status sędziów wykształconych i powołanych w wolnej Polsce.