Krzysztof Sobczak

Wciąż brakuje klarownej wizji sędziowskiego zarządzania sprawami, co mogłoby w istotny sposób usprawnić pracę sądów – twierdzi prof. Aneta Łazarska, sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie. Wśród przyczyn tego stanu wymienia m.in. brak szkoleń w tym zakresie, ale też nadmierne i nieproporcjonalne w skali kraju obciążenia sędziów sprawami. Trudno zarządzać referatem rzędu kilkuset spraw, a obowiązujący od kilku lat System Losowego Przydziału Spraw jeszcze pogłębił ten problem – podkreśla.

Gdy prezes Trybunału Konstytucyjnego odmawia dopuszczenia do orzekania czworga z szóstki wybranych przez Sejm sędziów, pojawiają się pytania o możliwości przymuszenia go do tego lub „obejścia” tej blokady. Przydatnym doświadczeniem może być batalia o przywrócenie do orzekania sędziego Pawła Juszczyszyna i kilkorga innych sędziów zawieszonych przez Izbę Dyscyplinarną SN. Zapadło w tych sprawach wiele wyroków sądów powszechnych, ale z ich egzekucją trzeba było czekać do wymiany prezesów sądów.

Senat przygotowuje projekt zmian w procedurze karnej, by o zawieszeniu wójta lub burmistrza podejrzanego o popełnienie przestępstwa, decydował sąd, a nie jak obecnie prokurator. Gdy do tego dochodzi, funkcję przejmuje zastępca, ale w skrajnym przypadku, gdy prokuratura oskarży wójta i zastępcę, albo ten drugi z innego powodu nie może pełnić funkcji, kierowanie gminą przejmuje urzędnik wyznaczony przez premiera, co prowadzi do istotnego ograniczenia władzy samorządowej.

Zgodnie z przepisami sędzia, który został mianowany lub wybrany do pełnienia m.in. funkcji w organach państwowych, musi niezwłocznie zrzec się swojego urzędu, chyba że przechodzi w stan spoczynku. W ocenie prawników dotyczy to też sędziów Trybunału Konstytucyjnego - w tym prof. Krystiana Markiewicza i sędzi Anny Korwin‑Piotrowskiej. Jak wskazują, powinno to nastąpić po złożeniu ślubowania, bo to ono jest podstawą do zawiązania stosunku służbowego. Część prawników uważa, że następuje to z mocy prawa, a sędziowie w swoich sądach nie mogą już orzekać.

Osoba kierująca Trybunałem Konstytucyjnym nie ma prawa oceniać statusu powołanych do tego organu sędziów. Nie może też ograniczać im dostępu do pracy, na którą zawarli „umowę” z Narodem, a nie z prezesem, ani z prezydentem – twierdzi prof. Michał Romanowski z Uniwersytetu Warszawskiego. I dodaje, że po wielu wyrokach sądów krajowych i europejskich, sprawa ta jest obecnie znacznie prostsza od powadzonej przez niego, jako adwokata, batalii w mieniu Pawła Juszczyszyna i kilkorga innych sędziów zawieszanych w obowiązkach.