Andrzej Olaś

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że System Losowego Przydziału Spraw (SLPS) co do zasady spełnia unijne standardy niezależności sądów, a zwolnienie sędziego z obowiązku rozpoznania spraw na jego własny wniosek nie podważa statusu składu, który je przejął. Pierwsza teza częściowo przekonuje, druga budzi większe wątpliwości. Najpoważniejsze problemy SLPS leżą jednak poza zakresem tego wyroku – pisze Andrzej Olaś, dr hab. nauk prawnych, profesor w Zakładzie Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, adwokat i niezależny arbiter.

W Ministerstwie Sprawiedliwości pracuje ponad 120 sędziów, a 6 z nich od co najmniej 20 lat. Rządowy projekt nowelizacji zmierza we właściwym kierunku, lecz zatrzymuje się w pół drogi. Problemem nie jest bowiem wyłącznie skala delegacji, ale sama ich istota – pisze prof. Andrzej Olaś z Zakładu Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, adwokat, niezależny arbiter.

Zrzeczenie się urzędu sędziego winno nastąpić jeszcze przed złożeniem ślubowania przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego, a - zgodnie z utartą praktyką nie później niż po ślubowaniu, a przed stawieniem się w miejscu służbowym - czyli siedzibie TK, w celu podjęcia obowiązków służbowych. Pozostawanie przez osobę wybraną na sędziego TK w stosunku służbowym z sądem powszechnym obliguje prezesa Trybunału do odmowy dopuszczenia jej do wykonywania czynności - pisze dr hab. Andrzej Olaś, prof. UJ w Zakładzie Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji.

Rezygnacja z samego obowiązku uzasadniania to droga donikąd. W demokratycznym państwie prawnym zasadniczo nie ma miejsca na rozstrzygnięcia sądowe pozbawione możliwości poznania ich motywów. Takie rozwiązanie podważa fundamenty zaufania do sądów, otwiera drogę do arbitralności i – w ostatecznym rozrachunku – niszczy sens istnienia sądowego wymiaru sprawiedliwości – pisze dr hab. Andrzej Olaś, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, adwokat, niezależny arbiter.

Nie można w demokratycznym państwie prawnym, praworządnym, a więc opartym na rządach prawa, przyjmować założenia, że słuszny cel uświęca pozaprawne środki. Organy władzy publicznej są zobowiązane do działania w granicach i na podstawie prawa - pisze prof. Andrzej Olaś z Zakładu Postępowania Cywilnego UJ, odnosząc się do zmiany Regulamin urzędowania sądów powszechnych, w którym wprowadzono możliwość wyznaczania dwóch sędziów do składu trójkowego, przez przewodniczącego wydziału.

Wykorzystanie możliwości prowadzenia posiedzeń na odległość powinno stać się dobrą praktyką nie tylko w sprawach prostych, ale i tych skomplikowanych. Decyzja sądu jest zależna od licznych czynników. Uznanie wyboru sposobu przeprowadzenia posiedzeń sądowych oraz dowodów za dyskrecjonalne uprawnienie sędziowskie każe odwołać się do zasady proporcjonalności - wskazuje prof. Andrzeja Olaś z Zakładu Postępowania Cywilnego UJ.

Zważywszy na pogłębiającą się zapaść wymiaru sprawiedliwości, happeningi z paprotkami nie tylko nie powinny znajdować się na liście działań priorytetowych Ministerstwa Sprawiedliwości, ale w tej formule w ogóle nie powinny mieć miejsca. Próba "odczarowywania" czy "ocieplania" w ten sposób wizerunku ławnika jest wysoce niefortunna, a nawet szkodliwa. Postulat "wyniesienia paprotek" z sądu może umocnić negatywne stereotypy - pisze prof. Andrzej Olaś z Zakładu Postępowania Cywilnego WPiA Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Sędziowie pokoju mają zajmować się sprawami drobnymi i prostymi, ale proces ich wprowadzania do polskiego wymiaru sprawiedliwości taki nie będzie. Istotna jest też kwestia zagwarantowania ich apolityczności i niezawisłości, przy powszechnych wyborach i silnym upartyjnieniu życia publicznego - bez tego będzie to destrukcyjne dla całego państwa - pisze adwokat dr Andrzej Olaś,