MS: Przepisy nie wykluczają możliwości drukowania e‑apelacji

Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia w odpowiedzi dla Prawo.pl, że obecnie obowiązujące przepisy zarządzenia w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej nie wyłączają możliwości dokonania wydruku apelacji w postępowaniu cywilnym, pism procesowych wniesionych w toku postępowania wywołanego wniesieniem tej apelacji oraz załączników do tej apelacji oraz do tych pism. W tej sprawie rozważane jest pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego.

Od 1 marca adwokaci i radcy prawni mogą wnosić niektóre pisma procesowe, w tym apelacje, poprzez portal informacyjny sądów. Wiązały się z tym zmiany rozporządzeń, ale też zarządzenia dotyczącego organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych. Tą ostatnią regulacją wyłączono z wydruku pism i załączników e‑apelacje. Część sędziów uważa, że to wprowadzanie akt cyfrowych regulacjami niższego rzędu, co – w ich ocenie – jest wątpliwe prawnie.

Czytaj: Trybunał Konstytucyjny, w nowym składzie, zajmie się e‑apelacjami?>>

Minister może wprowadzać e‑akta zarządzeniem i rozporządzeniem?

Wątpliwości ma w tym zakresie dr Jarosław Matuszczak, wiceprezes Sądu Rejonowego w Malborku. W jego ocenie zmiany, które wprowadzono do zarządzenia ministra sprawiedliwości o organizacji i zakresie działania sekretariatów sądowych oraz do rozporządzenia – Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, wprowadzają tzw. „akta hybrydowe” i wyłączają co do zasady drukowanie dokumentów, m.in. w zakresie apelacji i zażaleń „pionowych” – co nie było uprawnione.

W mojej ocenie są one niezgodne z ustawami, w szczególności z Prawem o ustroju sądów powszechnych, które nie przewidują takiej formy prowadzenia akt - mówił Prawo.pl sędzia. I dodał, że „wobec skutecznego wyboru nowych sędziów do TK” zamierza zastrzeżenia te wyrazić w pytaniu prawnym skierowanym właśnie do TK.

Czytaj też w LEX: Wnoszenie określonych pism procesowych w postępowaniu cywilnym za pośrednictwem portalu informacyjnego >

- Zresztą podniosłem je już na etapie opiniowania tych aktów prawnych. Sytuacja jest obecnie taka, że po stronie sądów nie ma systemu, który służyłby, po pierwsze, zarządzaniu sprawami, czyli klasy CMS (ang. case management system), nie ma repozytorium dokumentów ani akt cyfrowych i nie ma przeglądarki tych akt. Był, może nadal jest, taki pomysł – Repozytorium Elektronicznych Akt Sądowych (REAS), odbyło się też w zeszłym roku testowanie przeglądarki, ale w tym momencie nie mam wiedzy o jakiejkolwiek kontynuacji prac nad nimi. A wprowadzanie możliwości wnoszenia części pism poprzez portal informacyjny sądów jest zapewne korzystne dla pełnomocników zawodowych, ale obciąża sądy i nakłada dodatkowe obowiązki, m.in. na kierowników sekretariatów i pracowników biur podawczych - wskazał. 

Sprecyzował, że w samym pytaniu prawnym chodzić będzie, po pierwsze, o granicę upoważnienia ustawowego dla ministra, jeśli chodzi o wydanie zarządzenia i rozporządzenia, którymi zmienił zasady tworzenia akt spraw cywilnych z papierowych na „hybrydowe” i prowadzenie ich elektronicznej części w portalu informacyjnym.

- Po drugie, sporny jest w tej mierze status samego portalu, który w mojej ocenie nie jest sądowym systemem teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe, w którym tworzy się albo przetwarza akta sprawy, czyli systemem, o którym mowa w art. 175da par. 2 in principio ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Jego rola jest ściśle ograniczona brzmieniem art. 53e par. 1 u.s.p. Innymi słowy, minister sprawiedliwości, wprowadzając tymi aktami jakiś komponent akt „cyfrowych”, poprzez portal informacyjny, który nie jest takim systemem, narusza te przepisy – zaznaczył sędzia Matuszczak. 

Czytaj też w LEX: Doręczanie pism przez sąd za pośrednictwem portalu informacyjnego w postępowaniu cywilnym >

Art. 53e par. 1 u.s.p. doprecyzowuje, że za pośrednictwem kont w systemach teleinformatycznych – portalu informacyjnym sądów – w zakresie określonym w przepisach szczególnych doręcza się pisma sądowe i wnosi pisma do sądu. Można też informować strony i ich pełnomocników o czynnościach podejmowanych w sprawie.

Czytaj: Matuszczak: Sądy potrzebują cyfrowych akt i systemu do pracy z nimi>>

MS: decyzja należy do sędziego lub przewodniczącego wydziału

Zapytaliśmy o sprawę Ministerstwo Sprawiedliwości. Wskazało, że obecnie obowiązujące przepisy zarządzenia ministra sprawiedliwości z 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej nie wyłączają możliwości dokonania wydruku apelacji w postępowaniu cywilnym, pism procesowych wniesionych w toku postępowania wywołanego wniesieniem tej apelacji oraz załączników do tej apelacji oraz do tych pism.

W istocie, zgodnie z treścią par. 15a ust. 2 zarządzenia, w przypadku wniesienia w postępowaniu cywilnym za pośrednictwem Portalu Informacyjnego apelacji lub pisma procesowego wniesionego w toku postępowania wywołanego wniesieniem tej apelacji, biuro podawcze lub pracownik upoważniony do przyjmowania korespondencji przekazuje kierownikowi właściwego sekretariatu jedynie wydruk elektronicznego potwierdzenia wniesienia pisma, nie dokonując wydruku, jak w przypadku innych pism składanych za pośrednictwem PI (par. 15 ust. 1 zarządzenia). Przepis ten jednak należy rozpatrywać łącznie z przepisem par. 57a ust. 2 i 3 zarządzenia, zgodnie z którym akta sprawy w zakresie apelacji wniesionej za pośrednictwem portalu informacyjnego w postępowaniu cywilnym, pism procesowych wniesionych za pośrednictwem portalu informacyjnego w toku postępowania wywołanego wniesieniem tej apelacji i załączników do tej apelacji oraz do tych pism mogą być prowadzone w systemie teleinformatycznym lub w postaci papierowej. Decyzja w tym przedmiocie należy do przewodniczącego wydziału, przewodniczącego posiedzenia lub sędziego sprawozdawcy w sądzie drugiej instancji – podsumowuje.

Zobacz też szkolenie online w LEX: Nowa odsłona Portalu Informacyjnego i nowe obowiązki zawodowego pełnomocnika - wnoszenie pism do sądu >

Przypomnijmy brzmienie przepisów: zgodnie z par. 15a ust. 1, wydruk pisma i załączników zawierających tekst, wniesionych za pośrednictwem portalu informacyjnego, z wyłączeniem apelacji w postępowaniu cywilnym, pism procesowych wniesionych w toku postępowania wywołanego wniesieniem tej apelacji oraz załączników do tej apelacji oraz do tych pism, biuro podawcze lub pracownik upoważniony do przyjmowania korespondencji przekazuje w jednym egzemplarzu kierownikowi właściwego sekretariatu wraz z wydrukiem elektronicznego potwierdzenia wniesienia pisma oraz wydrukiem dokumentu zawierającego wynik weryfikacji podpisów elektronicznych. Z kolei, zgodnie z par. 2, w przypadku wniesienia w postępowaniu cywilnym za pośrednictwem portalu informacyjnego apelacji lub pisma procesowego wniesionego w toku postępowania wywołanego wniesieniem tej apelacji, biuro podawcze lub pracownik upoważniony do przyjmowania korespondencji przekazuje kierownikowi właściwego sekretariatu wydruk elektronicznego potwierdzenia wniesienia pisma.

Zobacz też w LEX: 

• Nowelizacja KPC od 1 marca 2026 r. - szkolenie dla sędziów i pracowników sądów >
• Wnoszenie pism przez portal w postępowaniu cywilnym z perspektywy pełnomocnika >
• Informatyzacja postępowania cywilnego – pierwsze doświadczenia i pułapki nowelizacji KPC >