SN rozstrzygnie, czy sędzia podpisujący poparcie do nowej KRS jest niezawisły
Sąd Okręgowy w Sosnowcu, rozpoznając sprawę karną o publiczne propagowanie zachowania o charakterze pedofilskim, powziął poważne wątpliwości dotyczące składu sądu po wyroku uchylającym Sądu Najwyższego. Sędzia referent został powołany przez nową KRS, ale strony nie składały w ogóle wniosku o wyłączenie tego sędziego, co do którego nigdy nie przeprowadzono też procedury testu niezawisłości.
Sąd II instancji skierował więc do Izby Karnej SN pytanie w celu uzyskania uchwały: Jakie czynności procesowe winien podjąć sędzia sądu powszechnego, który uzyskał awans do sądu wyższej instancji w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w sprawie przydzielonej mu jako referentowi. W sytuacji, gdy zapadło już orzeczenie Sądu Najwyższego, którym uchylono wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym - z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 par. 1 pkt 2 k.p.k. (nienależytą obsadę sądu odwoławczego).
W tej sprawie w I instancji także orzekał sędzia powołany w wyżej wymienionym trybie, a wobec wylosowanego nowego sędziego referenta w II instancji istnieje rozbieżne orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych co do jego bezstronności, z uwagi na powołanie w trybie cytowanej ustawy. A dodatkowo strony nie składały w ogóle wniosku o wyłączenie tego sędziego, co do którego nigdy nie przeprowadzono też procedury testu niezawisłości.
Znaczenie podpisu na listach poparcia do KRS
Ponadto Sąd Okręgowy chce wiedzieć, czy złożenie podpisów przez sędziego sądu powszechnego na listach poparcia kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa w trybie nowej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw, przesądza o braku instytucjonalnej niezależności sądu orzekającego z udziałem takiego „podpisującego listy poparcia sędziego” w przypadku, gdy nigdy nie złożono wobec takiego sędziego wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego (w trybie art. 42a ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych).
Warto zaznaczyć, że taką analizę przeprowadził Sąd Najwyższy jedynie w kilku wyrokach - w trybie rozpoznania nadzwyczajnych środków odwoławczych przez strony, bez możliwości obrony praw sędziego, którego status był kwestionowany. Jednak bez dokładnej analizy przebiegu samego konkursu w procesie nominacyjnym tego sędziego oraz jego kwalifikacji merytorycznych i doświadczenia zawodowego. I to zwłaszcza, gdy tryb ustawowy wyłaniania kandydatów na sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa nie uległ w ogóle zmianie.
Tło zagadnienia prawnego
W styczniu 2026 roku do referatu sędziego sprawozdawcy wpłynęło zawiadomienie, że został wylosowany do rozpoznania apelacji wniesionej od wyroku skazującego, który zapadł w Sądzie Rejonowym w Jaworznie. Skazany mężczyzna został nimi pozbawiony wolności na jednego roku i 10 miesięcy za przestępstwo rozpowszechniania pornografii z dziećmi i propagowanie zachowań pedofilskich.
Sąd Okręgowy we wrześniu 2025 r. utrzymał ten wyrok w mocy. I sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, gdyż obrońcy wnieśli kasację.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej 20 stycznia 2026 r. uchylił wyrok z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwej obsady sądu, Tj. powołanie ówczesnego sędziego referenta na wyższe stanowisko na podstawie ustawy z grudnia 2017 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Dlatego Sąd Okręgowy, do którego ponownie trafiła sprawa powziął wątpliwości prawne, jak dalej postępować.
Sygnatura akt I KZP 3/26
