Sędziowie Dziurda, Markiewicz, Taborowski i Korwin-Piotrowska złożyli skargę do ETPCz
Czworo sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych w marcu przez Sejm złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w związku z niedopuszczaniem ich do orzekania. Chodzi o Krystiana Markiewicza, Marcina Dziurdę, Macieja Taborowskiego oraz Annę Korwin-Piotrowska. Skarga zawiera w sumie cztery grupy zarzutów - m.in. dotyczące wpływu kwestionowanych działań na życie prywatne i zawodowe; sędziowie wskazują w niej również, że zgodnie z polskim porządkiem konstytucyjnym wybór dokonany przez Sejm skutecznie kreuje status sędziego Trybunału Konstytucyjnego.
Sędziowie na złożenie skargi mieli czas do 2 czerwca. Wcześniej ETPCz wydał zabezpieczenie nakazujące Polsce zapewnienie, by jej właściwe władze publiczne powstrzymały się od utrudniania objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm 13 marca 2026 roku. Zwrócił się też do strony polskiej o informację dotyczącą sędziów.
Przypomnijmy, że 9 kwietnia w Sejmie, w obecności m.in. notariusza, odbyło się ślubowanie szóstki sędziów TK wybranych 13 marca przez Sejm. Czwórka z nich – prof. Krystian Markiewicz, prof. Marcin Dziurda, prof. Maciej Taborowski oraz sędzia Anna Korwin-Piotrowska – ślubowała po raz pierwszy. Prezydent Karol Nawrocki jak dotąd nie zaprosił ich bowiem na ślubowanie do Pałacu Prezydenckiego. Nie było też dotąd informacji, że tego zaproszenia nie będzie. Dr Magdalena Bentkowska i prof. Dariusz Szostek zrobili to po raz drugi, ponieważ 1 kwietnia br. złożyli ślubowanie podczas uroczystości z udziałem prezydenta w Pałacu. Kwestię ślubowania sędziów TK reguluje art. 4 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (ustawa z 30 listopada 2016 r.). Zgodnie z nim osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ślubowanie. Odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego Trybunału. Z kolei, w myśl art. 5, stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania. Prezes Święczkowski przydzielił następnie sprawy i gabinety w TK dwójce sędziów, którzy ślubowali w Pałacu Prezydenckim, a w przypadku pozostałych poinformował, że nie może nawiązać stosunku służbowego, dopóki nie dostanie informacji od prezydenta, że ich ślubowanie w Sejmie traktuje jako ślubowanie zgodne z ustawą.
Czytaj: Prezes TK do ETPCz ws. czwórki sędziów TK – w Polsce sprawa nie jest zakończona>>
W międzyczasie było zabezpieczenie ETPCz, a 12 maja TK wydał wyrok, w którym wskazał, że art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK, rozumiany w ten sposób, iż nakłada na prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na sędziego TK, jest niekonstytucyjny. Zaznaczył również, że ślubowanie „wobec” prezydenta oznacza „w obecności” prezydenta. Zgłoszono jednak dwa zdania odrębne – m.in. sędzia Jarosław Wyrembak wskazał, że ten wyrok może być oceniany jako precedens zagrażający w wymiarze systemowym, konstytucyjnym i ustawowym regułom obsadzania urzędów, organów i stanowisk. Dodatkowo prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie niedopuszczenia do orzekania czworga sędziów – zawiadomienie w tej sprawie złożyli m.in. Bentkowska i Szostek, a Święczkowski złożył zawiadomienie w sprawie złożenia fałszywego zawiadomienia o przestępstwie przez sędziów Bentkowską i Szostka.
Czytaj: Jest zabezpieczenie ETPCz w sprawie czwórki nowych sędziów TK>>
Nowi sędziowie TK domagają się wyłączenia trzech sędziów ze składu>>
TK: przepisy nie zobowiązują prezydenta do przyjęcia ślubowania sędziów TK>>
Apel sędziów Trybunału o zwołanie zgromadzenia ogólnego>>
Co w skardze sędziów do ETPCz?
Jak dowiedziało się Prawo.pl, pierwsza grupa zarzutów podniesionych w skardze czwórki sędziów dotyczy prawa skarżących do objęcia i wykonywania urzędu sędziego Trybunału Konstytucyjnego przez pełną, dziewięcioletnią kadencję przewidzianą w Konstytucji. Skarżący wskazują, że zgodnie z polskim porządkiem konstytucyjnym wybór dokonany przez Sejm skutecznie kreuje status sędziego Trybunału Konstytucyjnego, a żaden organ państwa nie posiada kompetencji do weryfikowania lub blokowania skutków tego wyboru. Pomimo tego odmówiono im możliwości objęcia urzędu i wykonywania obowiązków sędziowskich, co zdaniem skarżących prowadzi do arbitralnego pozbawienia ich praw wynikających z konstytucyjnego mandatu. Podnoszą również, że zostali potraktowani odmiennie niż inni sędziowie wybrani w tym samym czasie, w ramach tej samej procedury i w identycznych okolicznościach.
Druga grupa zarzutów dotyczy natomiast naruszenia niezależności skarżących jako sędziów. Argumentują oni, że niezależność sędziowska obejmuje również ochronę przed arbitralnym uniemożliwianiem wykonywania konstytucyjnie powierzonego urzędu. W skardze wskazano, że działania organów władzy publicznej doprowadziły do sytuacji, w której przyznana skarżącym przez Konstytucję władza sądownicza pozostaje wyłącznie formalna i nie może być wykonywana w praktyce. Odmowa dopuszczenia ich do orzekania stanowi, w ich ocenie, niedopuszczalną ingerencję w sferę niezależności sądownictwa i prowadzi do podporządkowania wykonywania funkcji sędziowskiej decyzjom organów nieposiadających konstytucyjnych kompetencji w tym zakresie.
Kolejna – trzecia grupa zarzutów – dotyczy wpływu kwestionowanych działań na życie prywatne i zawodowe skarżących. W skardze wskazano, że publiczne podważanie ich statusu jako sędziów, kwestionowanie legalności podejmowanych przez nich działań oraz konsekwentne uniemożliwianie wykonywania urzędu doprowadziły do naruszenia ich reputacji zawodowej i autorytetu. Skarżący podnoszą również, że objęcie funkcji sędziego wymagało rezygnacji z dotychczasowej aktywności zawodowej, podczas gdy równocześnie zostali pozbawieni możliwości wykonywania nowego urzędu. W konsekwencji sytuacja ta wywołała istotne skutki zawodowe, osobiste i finansowe.
Czwarta z kolei odnosi się do braku skutecznych środków ochrony prawnej oraz niewykonania środka tymczasowego zastosowanego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Skarżący podnoszą, że pomimo zastosowania przez Europejski Trybunał Praw Człowieka środka tymczasowego państwo nie doprowadziło do umożliwienia im objęcia i wykonywania urzędu, co w ich ocenie pogłębia skutki naruszeń oraz podważa skuteczność prawa do skargi indywidualnej.
