Jest zabezpieczenie ETPCz w sprawie czwórki nowych sędziów TK
Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał zabezpieczenie nakazujące Polsce zapewnienie, by jej właściwe władze publiczne powstrzymały się od utrudniania objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm 13 marca 2026 roku. Chodzi o sędzię Annę Korwin-Piotrowską oraz prof. Marcina Dziurdę, Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego, którzy złożyli ślubowanie w Sejmie w obecności notariusza, ponieważ nie zostali zaproszeni przez prezydenta do Pałacu Prezydenckiego.
Przypomnijmy, że 9 kwietnia w Sejmie, w obecności m.in. notariusza, odbyło się ślubowanie szóstki sędziów TK wybranych 13 marca przez Sejm. Czwórka z nich: prof. Krystian Markiewicz, prof. Marcin Dziurda, prof. Maciej Taborowski oraz sędzia Anna Korwin-Piotrowska – ślubowała po raz pierwszy. Prezydent Karol Nawrocki, jak dotąd, nie zaprosił ich bowiem na ślubowanie do Pałacu Prezydenckiego. Nie było też dotąd informacji, że tego zaproszenia nie będzie. Dr Magdalena Bentkowska i prof. Dariusz Szostek zrobili to po raz drugi, ponieważ 1 kwietnia br. złożyli ślubowanie podczas uroczystości z udziałem prezydenta w Pałacu. Kwestię ślubowania sędziów TK reguluje art. 4 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (ustawa z 30 listopada 2016 r.). Zgodnie z nim osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ślubowanie. Odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego Trybunału. Z kolei, w myśl art. 5, stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania.
Prezes TK Bogdan Święczkowski przydzielił następnie sprawy i gabinety w TK dwójce sędziów, którzy ślubowali w Pałacu Prezydenckim, a w przypadku pozostałych poinformował, że nie może stosunku służbowego nawiązać, dopóty nie dostanie informacji od prezydenta, że ich ślubowanie w Sejmie traktuje jako ślubowanie zgodne z ustawą. Dzień później czwórka sędziów zwróciła się do niego o niezwłoczne dopuszczenie ich do pracy w Trybunale, a do stosownego pisma dołączyli notarialne potwierdzenie złożenia ślubowania wobec Prezydenta RP oraz notarialnie poświadczone potwierdzenie, że podpisany akt ślubowania został złożony prezydentowi i znajduje się w Kancelarii Prezydenta (prezydent otrzymał od nich transmisją telewizyjną). W międzyczasie dużą dyskusję wzbudził fakt, że dwójka sędziów – prof. Krystian Markiewicz i sędzia Korwin-Piotrowska – nie zrzekli się urzędów sędziowskich w Sądzie Okręgowym w Katowicach i w Sądzie Okręgowym w Opolu. Markiewicz poinformował o tym, że zrzekł się urzędu 14 kwietnia, a Korwin-Piotrowska, że poinformowała ministra sprawiedliwości o zwolnieniu etatu w SO w Opolu. Wskazała równocześnie, że jej stanowisko sędziowskie przekształciło się w stanowisko sędziego Trybunału oraz że zawiadamia o tym „w związku z wykonywaniem czynności przekazania obowiązków prezesa Sądu Okręgowego w Opolu po wygaśnięciu tej funkcji".
Czytaj: Prof. Olaś: Sędzia TK powinien zrzec się urzędu w sądzie powszechnym jeszcze przed ślubowaniem>>
Czwórka sędziów pisze do prezesa TK, by niezwłocznie umożliwił im pracę>>
Sześciu sędziów TK złożyło w Sejmie ślubowanie, otrzymali uchwały potwierdzające ich wybór>>
KRN: Protokół notarialny nie kreuje skutków prawnych zdarzeń>>
Prof. Romanowski: Sąd pracy może nakazać dopuszczenie sędziów TK do orzekania>>
ETPCz wchodzi do sprawy, jest zabezpieczenie
Jak dowiedziało się Prawo.pl, Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu 5 maja 2026 roku w składzie siedmiu sędziów wydał jednomyślnie "zabezpieczenie nakazujące Rzeczypospolitej Polskiej zapewnienie, aby jej właściwe władze publiczne powstrzymały się od utrudniania objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm w dniu 13 marca 2026 roku".
Skarżącymi w tej sprawie, którzy wnioskowali o zabezpieczenie, są sędziowie: Marcin Dziurda, Anna Korwin-Piotrowska, Krystian Markiewicz oraz Maciej Taborowski, reprezentowani przez adw. Sylwię Gregorczyk-Abram, z którą współpracował zespół w składzie: apl. adw. Robert Lisiewicz i dr Paweł Filipek (sprawa 17392/26 Dziurda i in. przeciwko Polsce).
Zabezpieczenie udzielone przez ETPCz jest natychmiast skuteczne i wykonalne. Trybunał zakwalifikował wniesioną sprawę jako sprawę priorytetową. Dodatkowo postanowił zwrócić się do polskiego rządu o przedstawienie informacji dotyczących sytuacji skarżących do 20 maja 2026 roku.
Decyzja została podjęta w świetle wyroku Trybunału w sprawie Xero Flor w Polsce sp. z o.o. przeciwko Polsce oraz – jak wskazał ETPCz – w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem konieczności zagwarantowania realizacji zasady subsydiarności (zob. Grzęda przeciwko Polsce [WI], skarga nr 43572/18, par. 324, 15 marca 2022 r.).
Prezes TK musi dopuścić nowych sędziów do orzekania?
W świetle tego zabezpieczenia prezes Trybunału Konstytucyjnego zobowiązany jest do niezwłocznego wykonania obowiązków ciążących na nim na mocy ustawy o statusie sędziego Trybunału Konstytucyjnego, w tym w szczególności art. 5 tej ustawy, który wskazuje, że prezes Trybunału przydziela sędziom sprawy i stwarza warunki umożliwiające wypełnianie obowiązków sędziego – wskazali w specjalnym komunikacie pełnomocnicy sędziów.
Dodali, że z uwagi na to, iż zabezpieczenie zostało wydane m.in. na podstawie orzeczenia ETPCz w sprawie Xero Flor, sprawa rozpoznawana przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 3/26), dotycząca zasady i trybu wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (z wniosku posłów PiS), której rozprawa została wyznaczona na 12 maja 2026 roku, „nie może być, bez naruszenia zabezpieczenia ETPCz, rozpatrywana w nieprawidłowym składzie (czyli z udziałem tzw. sędziów dublerów)".
W Polsce trwa śledztwo
Przypomnijmy, że w Prokuraturze Krajowej wszczęto śledztwo w sprawie niedopuszczenia do orzekania czworga sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Zawiadomienie w tej sprawie złożyli 17 kwietnia br. nowi sędziowie dr Bentkowska i prof. Szostek. Wcześniej, 13 kwietnia, prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował, że polecił prokuraturze wszczęcie postępowania karnego m.in. wobec pracowników Kancelarii Prezydenta RP, którzy doradzali prezydentowi Karolowi Nawrockiemu, by nie odbierał ślubowań od wybranych przez Sejm sędziów TK.
Postępowanie dotyczy zachowania polegającego na:
- ułatwieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej niedopełnienia obowiązków polegających na nieodebraniu ślubowania od czterech sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w głosowaniu w dniu 13 marca 2026 r., poprzez budowanie przekonania, że nieodebranie od nich ślubowania jest zasadne i zgodne z prawem, czym działano na szkodę interesu prywatnego sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz interesu publicznego w postaci prawidłowego funkcjonowania władzy sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej, tj. o czyn z art. 18 par. 3 k.k. w zw. z art. 231 par. 1 k.k.,
- a także niedopełnieniu obowiązków ciążących z mocy ustawy na funkcjonariuszach publicznych zatrudnionych i wykonujących obowiązki w Trybunale Konstytucyjnym na szkodę interesu prywatnego sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz interesu publicznego w postaci prawidłowego funkcjonowania władzy sądowniczej w Polsce, a także złośliwym i uporczywym naruszaniu praw pracowniczych poprzez niezapewnienie czterem sędziom Trybunału Konstytucyjnego warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu, nieprzydzielanie im spraw oraz niedopełnianie formalności związanych z ich zatrudnieniem jako sędziów Trybunału Konstytucyjnego, a w konsekwencji uniemożliwienie im podjęcia działalności orzeczniczej, tj. o czyn z art. 231 par. 1 k.k. i art. 218 par. 1a k.k. w zw. z art. 11 par. 2 k.k.
Również Bogdan Święczkowski „podjął działania zmierzające do skierowania do prokuratury zawiadomienia o możliwości popełnienia przez sędziów TK Magdalenę Bentkowską i Dariusza Szostka przestępstwa z art. 238 kodeksu karnego, tj. fałszywego zawiadomienia o przestępstwie".
Ponadto zlecił analizy prawne w sprawie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec zawiadamiających, także w zakresie „występu" w Sejmie RP – wskazano.
