MF: W 2025 roku koszt wzrostu kwoty renty socjalnej to 15,6 mld zł

Ministerstwo Finansów stoi na stanowisku, że wzrost kwoty renty socjalnej do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę niesie ze sobą ryzyko zachwiania stabilności budżetu państwa. Za tym rozwiązaniem pójdzie też wzrost cen wielu usług i produktów dla osób z niepełnosprawnością, a z niektórych świadczeń mogą zostać całkiem wykluczeni.

Dyskusja nad obywatelskim projektem ustawy o zmianie ustawy o rencie socjalnej (druk sejmowy nr 30) toczyła się podczas posiedzenia sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny 5 marca wieczorem. Proponuje on podniesienie kwoty renty socjalnej do kwoty minimalnego wynagrodzenia. W tym roku wynosi ono 4242 zł, a od lipca wyniesie 4300 zł. Po marcowej waloryzacji kwota renty socjalnej to 1780,96 zł brutto (1620,67 netto, „na rękę”). Jej wzrost byłby o 167 proc. większy. Chodzi o to, że w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami są inne świadczenia, które również są w tej kwocie np. renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Są także osoby niepełnosprawne, które nie mają prawa do żadnego wsparcia, bądź tylko do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie ok. 215 zł, która nie zmieniła się od kilku lat. Są też tacy, którzy żyją tylko z zasiłku stałego z pomocy społecznej, który maksymalnie od tego roku może wynieść 1000 zł. O tym, że system wymaga przeformułowania pisaliśmy szczegółowo na Prawo.pl.

Czytaj również: Wysokość renty socjalnej to wierzchołek góry lodowej. Potrzebna reforma systemu orzekania>>

Koszt podwyżki renty socjalnej

Jurand Drop, wiceminister finansów, podał podczas posiedzenia komisji, ile wyniósłby budżet państwa wzrost renty socjalnej do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w najbliższych latach. – Całkowite skutki finansowe tego rozwiązania, związane także ze stopniowym wprowadzaniem świadczenia wspierającego, wynoszą 15,6 mld zł w 2025 r. i prawie 20 mld zł w kolejnych latach – zaznaczył wiceminister. Równocześnie podkreślił, że zmiana ta wymagałaby konieczności zmniejszenia wydatków z finansów publicznych w innych obszarach. A to może zachwiać stabilnością budżetu państwa. – Ze względu na skalę planowanych zmian to rozwiązanie nie wydaje się możliwe do realizacji – powiedział wiceminister Drop.

System niewykluczający

Paweł Zgórzyński, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej, podkreślił, że obszar wsparcia osób z niepełnosprawnością wymaga pilnego zajęcia się nim, jednak zwrócił uwagę, że wzrost renty socjalnej do kwoty płacy minimalnej będzie niósł ze sobą wiele różnych konsekwencji niekorzystnych dla osób z niepełnosprawnością. Może mieć wpływ na dofinansowanie np. do turnusów rehabilitacyjnych, sprzętu rehabilitacyjnego i ortopedycznego. Może także wpłynąć na świadczenia z pomocy społecznej pobierane przez osobę z niepełnosprawnością, a także na usługi np. opiekuńcze i specjalne usługi opiekuńcze. Osoba z niepełnosprawnością może stracić także prawo do wypłacania jej świadczenia uzupełniającego, a także przekroczy próg, który pozwoli wypłacić jej tzw. 14 emeryturę.

– Nie ma jednak wątpliwości, że osoby z niepełnosprawnością powinny otrzymać większe wsparcie od państwa i środki dla całej grupy powinny zostać zwiększone. Cały proces powinien uwzględniać różne niepełnosprawności oraz być niewykluczający – podkreślił wiceminister Zgórzyński.

Czytaj również: RPO ma uwagi do projektu nowelizacji ustawy o rencie socjalnej>>

Odmienna sytuacja życiowa

Wśród samych osób z niepełnosprawnością i ich opiekunów jest bardzo duża polaryzacja stanowisk wobec proponowanych zmian, co wybrzmiało podczas dyskusji na posiedzeniu komisji. Od stanowisk w pełni popierających proponowaną zmianę, poprzez traktujące ją jako tylko pierwszy krok do szerszych zmian, aż po kompleksowe rozwiązania dotyczące reformy całego systemu.

W opinii Bartosza Tarnowskiego, pracującego rencisty socjalnego, aktualny projekt jest nie do przyjęcia. – Jest jedynie plasterkiem na gnijącą ranę, jakim jest system wsparcia osób z niepełnosprawnością. Nie da się mówić o rencie socjalnej abstrakcyjnie, jest powiązana z orzecznictwem, z innymi świadczeniami i usługami – podkreślił. Zwrócił uwagę na skutki tego rozwiązania w dalszej perspektywie. – Zapewniam państwa, że producent mojego wózka wie, że jest podwyższana renta socjalna i na pewno uwzględni to w cenie swojego produktu – dodał.

Agnieszka Dudzińska z Fundacji Ordo Amoris, podkreśla z kolei, że argumentem za proponowanym rozwiązaniem jest odmienność sytuacji życiowej dziecka z niepełnosprawnością od urodzenia. – Nie ma wątpliwości, że sytuacja tych osób różni się. Większość z nich nie jest w stanie pracować, mówimy o nich w naszym środowisku „niezatrudnialni”- mówiła.

Konieczna reforma systemu orzekania

Sławomir Piechota, stały doradca Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, były poseł, sam będący osobą z niepełnosprawnością, zaznaczył, że trzeba podjąć prace przede wszystkim nad aktualizacją całego systemu orzekania o niepełnosprawności. – Trzeba sięgnąć do wniosków wypracowanych przez zespół ds. reformy orzecznictwa pod przewodnictwem prof. Gertrudy Uścińskiej – zaznaczył. Konieczne w jego opinii jest także uwzględnienie relacji ustawy o świadczeniu wspierającym z proponowaną zmianą. Potrzebna jest też analiza, jak podniesienie renty socjalnej ma się do innych świadczeń rentowych.

Na podobnym stanowisku stoi także Rzecznik Praw Obywatelskich. – Trzeba zwrócić uwagę na inne elementy systemu, na które wpłynie podwyższenie renty socjalnej. Rozwiązanie nie wydaje się wystarczające, bo nie obejmuje wszystkich grup osób z niepełnosprawnością – podkreśliła Monika Wiszyńska-Rakowska, pełnomocniczka RPO ds. osób z niepełnosprawnościami.

Czytaj również: Sejm rozpoczął pracę nad projektem o wyższej rencie socjalnej>>

Praca i różne potrzeby osób z niepełnosprawnością

Mateusz Majkut z niepełnosprawnością od urodzenia, działacz społeczny, student prawa, pytał, czy taka zmiana nie spowoduje tego, że osoby z niepełnosprawnością będą się czuły zwolnione z obowiązku pracy. – Nie neguję projektu z druku 30. Ale dróg do aktywizacji osób z niepełnosprawnością jest tyle co samych osób z niepełnosprawnością. Więc zastanówcie się państwo, czy jeśli podniesiemy rentę socjalną do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę i zapłacimy za to tyle samo, czy te osoby, które dziś mogą pracować i chciałyby, nie pójdą do pracy, bo stwierdzą, że po co, skoro tyle samo pieniędzy dostaną za nic nie robienie – pytał.

Monika Zima-Parjaszewska, prezeska Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością podkreśliła, że system powinien być budowany w oparciu o różne potrzeby. – Dopóki nie stwierdzimy, że każda osoba z niepełnosprawnością jest inna i ma różne potrzeby, nie wyjdziemy z tej sali. Iwona Bujak, matka osoby z niepełnosprawnością uważa, że wprowadzenie proponowanych rozwiązań podzieli osoby z niepełnosprawnością na wiele lat. – A nie dzieli nas niepełnosprawność, dzieli nas nazwa renty i moment powstania niepełnosprawności – skwitowała. Dodała, że każdy potrzebuje sprzętu, komunikacji, terapii czy turnusu rehabilitacyjnego. Rzecz w tym, że każdy może potrzebować ich w innym wymiarze, w inny sposób, z różną częstotliwością itp.

Krzysztof Kurowski, przewodniczący Polskiego Forum Osób z Niepełnosprawnością zaapelował do Łukasza Krasonia, wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej oraz pełnomocnika rządu ds. osób z niepełnosprawnościami, o wypracowanie szybkich rozwiązań dla osób wymagających intensywnego wsparcia oraz dla osób aktywnych zawodowo. – Ta potrzeba jest na tyle pilna, że jesteśmy za wypracowaniem ich przez ministra do końca miesiąca – powiedział.

Pełnomocnik rządu przyznał, że konieczne są kompleksowe rozwiązania. - Mam nadzieję, że te prace, które rozpocząłem będą rozwiązaniami, pod którymi i po lewej, i po prawej stronie będziemy mogli się podpisać. Nie mamy już czasu, ale chciałbym, żeby te głosy, które padały były wysłuchane – skwitował wiceminister Krasoń.