W rozmowach o przyszłości sądownictwa co pewien czas powraca argument, który brzmi efektownie, ale coraz słabiej znosi zderzenie z praktyką: referendarz sądowy nie poradzi sobie na sali rozpraw. Nie udźwignie kontaktu ze stronami. Nie przeprowadzi postępowania dowodowego. Nie opanuje emocji uczestników. Nie zareaguje na wnioski, zarzuty, sprzeciw, chaos i presję chwili. Krótko mówiąc: referendarz, choć może wydawać orzeczenia, rzekomo „boi się sali”. To założenie jest wygodne, bo pozwala zamknąć dyskusję jeszcze przed jej rozpoczęciem. Problem polega na tym, że rzeczywistość dawno już przestała do niego pasować - pisze Dariusz Kluczkowski, referendarz z Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy i członek Stowarzyszenia Lex Iusta.

Nie mamy podstaw do zakwestionowania skuteczności wyboru żadnego z członków KRS, bo wszyscy zostali wybrani w tej samej procedurze. Może nie wszyscy mieli takie samo poparcie środowiska sędziowskiego i gdyby ocenić to z punktu widzenia merytorycznego, to być może nie wszyscy powinni się znaleźć w Radzie, ze względu na swoją dotychczasową postawę – mówi przewodniczący KRS Dariusz Zawistowski.

25 czerwca 2026 roku Sąd Najwyższy rozpozna kasację Prokuratury Krajowej w jednej z najgłośniejszych spraw - dotyczących brutalnego zabójstwa Katarzyny Zowady. Robert J., mężczyzna oskarżony o tę zbrodnię, w pierwszej instancji został skazany na dożywotnie pozbawienie wolności, a następnie Sąd Apelacyjny w Krakowie go uniewinnił. Obrońca wykazał bowiem szereg błędów w trakcie śledztwa i przy gromadzeniu dowodów - pisze Jacek Kudła, biegły m.in. z zakresu czynności operacyjnych.

Proponowana przez rząd reforma może pozytywnie wpłynąć na jakość pracy biegłych sądowych, ale jednocześnie redukując ich liczbę, co spowoduje ograniczenie dostępności biegłych i wydłużenie postępowań sądowych. Projekt ma wiele pozytywnych aspektów i założeń, jednak bez szeregu poprawek nie zadziała i nie spełni swojej roli – twierdzi dr Krzysztof Konopka, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Ekspertów i Biegłych Sądowych.

Ewaluacja standardów ochrony małoletniego powinna uwzględnić wszystkie zdarzenia, które w danej placówce, od momentu wejścia w życie przepisów, miały miejsce. Chodzi o przeanalizowanie, czy procedury zadziałały, czy pracownicy byli ich świadomi i przeszkoleni, czy współpracowali z innymi organami lub służbami i jak to wpłynęło na sytuację konkretnego dziecka. Dopiero wtedy taka ewaluacja będzie miała sens i stanie się podstawą do skutecznego poprawienia tego, co nie działa - mówi prof. Małgorzata Skórzewska-Amberg z Katedry Teorii, Filozofii i Historii Prawa Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Jak dodaje, cel jest niezmienny - poprawa bezpieczeństwa dzieci.

Przyczyną kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego jest niedopuszczanie przez prezesa Bogdana Święczkowskiego części sędziów do orzekania. Z kolei wniosek prezydenta o rozstrzygnięcie rzekomego sporu kompetencyjnego w sprawie ślubowania w Sejmie jest oparty na oczywiście nieprawdziwych założeniach i służy jedynie stworzeniu prezesowi TK pretekstu do uniemożliwiania prawidłowo wybranym sędziom wykonywania konstytucyjnych obowiązków. Każdy z nas ślubował bowiem wobec prezydenta i kierował swoje słowa wyłącznie do niego – mówi profesor Marcin Dziurda, jeden z sędziów TK wybranych przez Sejm 13 marca.

Wciąż nierozwiązany jest problem leczenia osób, które popełniły czyn zabroniony w stanie niepoczytalności lub na skutek zaburzenia preferencji seksualnych i sąd zobowiązał je do podjęcia terapii ambulatoryjnej – twierdzi dr Małgorzata Pyrcak-Górowska z Zakładu Bioetyki i Prawa Medycznego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. I podkreśla, że leczenie w warunkach wolnościowych jest mniej kosztowne niż w zakładzie psychiatrycznym, a już szczególnie w porównaniu z placówkami w Gostyninie i Czersku.

W ostatnim czasie zaczynamy obserwować zjawisko, którego wcześniej praktycznie nie było – zamykania przez notariuszy kancelarii notarialnych, prowadzonych 2-3 lata, ponieważ ich funkcjonowanie jest nierentowne. Choć na razie trudno mówić o dużej skali, zjawisko jest niepokojące i na pewno wymaga analizy oraz zmian. Poprawa sytuacji wymagałaby wprowadzenia np. postulowanej przez środowisko notarialne waloryzacji stawek taksy notarialnej czy rozszerzenia kompetencji dla notariuszy w sprawach niespornych lub rejestrowych – mówi Aleksander Szymański, prezes Krajowej Rady Notarialnej.

Polskie prawo rodzinne opiera się na zasadzie, zgodnie z którą dziecko urodzone w trakcie małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania uznawane jest za dziecko męża matki. Rozwiązanie to miało zapewniać stabilność sytuacji dziecka i chronić rodzinę. Tyle że współczesne relacje rodzinne wyglądają dziś zupełnie inaczej niż wtedy, kiedy tworzono obecne przepisy. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało uchylenie przepisów przewidujących automatyczne domniemanie pochodzenia dziecka i wydaje się, że jest to próba odpowiedzi na obecne problemy – piszą Tomasz Uljasz i Cyntia Mizak, prawnicy z RESIST Rezanko Sitek.

W debacie publicznej wokół reformy wymiaru sprawiedliwości i ustroju sądownictwa co jakiś czas powraca pytanie, które długo uchodziło za czysto akademickie: czy potrzebujemy realnego udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości? Pojawiają się głosy o „obywatelskich sędziach handlowych”. To dobry postulat. Idąc za ciosem, postawię kolejny. Może to najwyższy czas, aby na poważnie opracować powrót do polskiego systemu instytucji ławy przysięgłych? Przepraszam, ktoś zapyta, co też szanowny autor ma na myśli, mówiąc o „powrocie”? Przecież to nieznana nam instytucja „anglosaska” - pisze Dawid Kulpa, radca prawny, partner w Kancelarii Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Notariusze mają doświadczenie i wiedzę, by skutecznie odciążyć sądy także w wielu sprawach okołorozwodowych czy rodzinnych. Jesteśmy również przygotowani do prowadzenia kolejnych rejestrów, np. pełnomocnictw związanych z likwidacją instytucji ubezwłasnowolnienia oraz umów małżeńskich. Pilnie potrzebne są jednak zmiany stawek taksy notarialnej, łącznie z wprowadzeniem dodatkowego progu dla czynności o bardzo dużej wartości – mówi Prawo.pl Aleksander Szymański, prezes Krajowej Rady Notarialnej.

Stworzenie ram komunikacji elektronicznej z sądem, określenie zasad wnoszenia pism procesowych i ich załączników, w tym rozwiązań na wypadek awarii systemów - to zasadnicze cele projektu zmian w procedurze cywilnej - mówi prof. Monika Namysłowska z Uniwersytetu Łódzkiego, przewodnicząca zespołu Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego ds. cyfryzacji postępowania cywilnego. I podkreśla, że chodzi o rozwiązania porządkujące i rozwijające wykorzystanie narzędzi cyfrowych w postępowaniu cywilnym.

Projekt ustawy anty-SLAPP ma chronić uczestników debaty publicznej przed pozwami służącymi tłumieniu krytyki. Problem w tym, że granica między ochroną wolności słowa a prawem przedsiębiorców do obrony renomy może okazać się wyjątkowo cienka. W praktyce nowe przepisy mogą wywołać odwrotny efekt mrożący, zniechęcając firmy do dochodzenia swoich praw z obawy przed zarzutem stosowania SLAPP-u – pisze Julia Ziemska, adwokat, Senior Counsel, Orlik & Partners.

Mobbing, którego doświadczają pracownicy sądów, wynika ze specyfiki tego miejsca pracy. W grę wchodzi często kilku przełożonych, presja czasu, sprzeczne polecenia, duże obciążenie pracą, nierówny podział obowiązków. Dodatkowo, jak wynika z badań, 1/4 osób, które miały mobbingować, ma immunitet sędziowski, co dodatkowo utrudnia przeciwstawianie się agresywnym zachowaniom i walkę o swoje prawa – mówi dr Katarzyna Orlak, autorka trzech raportów o sytuacji pracowników sądów administracyjnych, prokuratury i sądów powszechnych na podstawie danych z badania TEMIDA, edycja 2022/2023, które zostały opublikowane w 2026 r.

Mimo wielokrotnych zmian przepisów kara łączna nadal powoduje problemy orzecznicze. Można wręcz pokusić się o stwierdzenie, że z każdą zmianą stanu prawnego sytuacja staje się bardziej skomplikowana. Pomóc mogłoby wyznaczenie jednego sądu i wyspecjalizowanych sędziów, ewentualnie wydziałów, ale też zintegrowanie systemów sądowych i prokuratorskich oraz narzędzie - cyfrowy asystent do przygotowywania projektów takich rozstrzygnięć – mówi sędzia Małgorzata Przybylska-Lewandowska, prezes Sądu Rejonowego w Sopocie, przewodnicząca II Wydziału Karnego.

Według przygotowanego w Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego projektu w procesie cywilnym zaistnieje możliwość protokołowania przebiegu posiedzenia bez udziału protokolanta. Odpowiedzialność za protokół spoczywałaby bezpośrednio na przewodniczącym składu orzekającego, który na obecnym etapie mógłby go sporządzić samodzielnie, jednak w przyszłości można rozważać w tym zakresie wykorzystanie narzędzi automatycznej transkrypcji – zapowiada dr Maria Dymitruk z Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Zabezpieczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie czwórki sędziów Trybunału Konstytucyjnego jest wiążące dla państwa członkowskiego Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i nie ma od niego żadnej możliwości odwoławczej - twierdzi prof. Ireneusz C. Kamiński z PAN. Wskazuje jednak na wątpliwości co do podstaw skierowania takiej skargi do Strasburga oraz na wyjątkowy charakter zarządzenia tymczasowego, które dotychczas wydawane były zasadniczo tylko wtedy, gdy konieczna była ochrona skarżących przed groźbą śmierci lub tortur.

Nowe prawo ma skutecznie chronić osoby i organizacje uczestniczące w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Ale nie będzie pozwalało na bezkarne rzucanie dowolnych oskarżeń - twierdzi adwokat Maciej Ślusarek, członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego kierujący zespołem, który przygotował projekt tzw. ustawy anty-SLAPP.

Nikt poważny nie kwestionuje potrzeby walki z korupcją. Problem w tym, że instytucja, która ma jej zapobiegać, od lat jest obiektem poważnych i powtarzalnych kontrowersji. Weto Prezydenta Karola Nawrockiego wobec ustawy likwidującej CBA nie zakończyło sporu o tę instytucję. Państwo może funkcjonować z niedoskonałymi instytucjami – bo większość z nich taka właśnie jest. Gorzej funkcjonuje z instytucjami o mocno nadwątlonym zaufaniu społecznym. Weto zatrzymało zmianę, ale nie rozwiązało problemu - pisze Mikołaj Kozak, adwokat z Kancelarii Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Izba Adwokacka w Warszawie ma swoją specyfikę związaną z liczbą adwokatów i adwokatek, których jest obecnie łącznie z aplikanturą blisko 10 tys. Mierzymy się zatem z szeregiem spraw, zaczynając od problematyki przekraczania granic wolności słowa i wypowiedzi, kończąc na zindywidualizowanej pomocy aplikantom, którym staramy się pomóc w znalezieniu pracy w kancelariach. Największa bolączką jest jednak bieżąca sytuacja w wymiarze sprawiedliwości - mówi Prawo.pl dr Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska, dziekan ORA w Warszawie.