Mobbing, którego doświadczają pracownicy sądów, wynika ze specyfiki tego miejsca pracy. W grę wchodzi często kilku przełożonych, presja czasu, sprzeczne polecenia, duże obciążenie pracą, nierówny podział obowiązków. Dodatkowo, jak wynika z badań, 1/4 osób, które miały mobbingować, ma immunitet sędziowski, co dodatkowo utrudnia przeciwstawianie się agresywnym zachowaniom i walkę o swoje prawa – mówi dr Katarzyna Orlak, autorka trzech raportów o sytuacji pracowników sądów administracyjnych, prokuratury i sądów powszechnych na podstawie danych z badania TEMIDA, edycja 2022/2023, które zostały opublikowane w 2026 r.

Mimo wielokrotnych zmian przepisów kara łączna nadal powoduje problemy orzecznicze. Można wręcz pokusić się o stwierdzenie, że z każdą zmianą stanu prawnego sytuacja staje się bardziej skomplikowana. Pomóc mogłoby wyznaczenie jednego sądu i wyspecjalizowanych sędziów, ewentualnie wydziałów, ale też zintegrowanie systemów sądowych i prokuratorskich oraz narzędzie - cyfrowy asystent do przygotowywania projektów takich rozstrzygnięć – mówi sędzia Małgorzata Przybylska-Lewandowska, prezes Sądu Rejonowego w Sopocie, przewodnicząca II Wydziału Karnego.

Według przygotowanego w Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego projektu w procesie cywilnym zaistnieje możliwość protokołowania przebiegu posiedzenia bez udziału protokolanta. Odpowiedzialność za protokół spoczywałaby bezpośrednio na przewodniczącym składu orzekającego, który na obecnym etapie mógłby go sporządzić samodzielnie, jednak w przyszłości można rozważać w tym zakresie wykorzystanie narzędzi automatycznej transkrypcji – zapowiada dr Maria Dymitruk z Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Zabezpieczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie czwórki sędziów Trybunału Konstytucyjnego jest wiążące dla państwa członkowskiego Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i nie ma od niego żadnej możliwości odwoławczej - twierdzi prof. Ireneusz C. Kamiński z PAN. Wskazuje jednak na wątpliwości co do podstaw skierowania takiej skargi do Strasburga oraz na wyjątkowy charakter zarządzenia tymczasowego, które dotychczas wydawane były zasadniczo tylko wtedy, gdy konieczna była ochrona skarżących przed groźbą śmierci lub tortur.

Nowe prawo ma skutecznie chronić osoby i organizacje uczestniczące w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Ale nie będzie pozwalało na bezkarne rzucanie dowolnych oskarżeń - twierdzi adwokat Maciej Ślusarek, członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego kierujący zespołem, który przygotował projekt tzw. ustawy anty-SLAPP.

Nikt poważny nie kwestionuje potrzeby walki z korupcją. Problem w tym, że instytucja, która ma jej zapobiegać, od lat jest obiektem poważnych i powtarzalnych kontrowersji. Weto Prezydenta Karola Nawrockiego wobec ustawy likwidującej CBA nie zakończyło sporu o tę instytucję. Państwo może funkcjonować z niedoskonałymi instytucjami – bo większość z nich taka właśnie jest. Gorzej funkcjonuje z instytucjami o mocno nadwątlonym zaufaniu społecznym. Weto zatrzymało zmianę, ale nie rozwiązało problemu - pisze Mikołaj Kozak, adwokat z Kancelarii Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Izba Adwokacka w Warszawie ma swoją specyfikę związaną z liczbą adwokatów i adwokatek, których jest obecnie łącznie z aplikanturą blisko 10 tys. Mierzymy się zatem z szeregiem spraw, zaczynając od problematyki przekraczania granic wolności słowa i wypowiedzi, kończąc na zindywidualizowanej pomocy aplikantom, którym staramy się pomóc w znalezieniu pracy w kancelariach. Największa bolączką jest jednak bieżąca sytuacja w wymiarze sprawiedliwości - mówi Prawo.pl dr Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska, dziekan ORA w Warszawie.

Nie powinno być tak, że kazus przygotowany na egzamin zawodowy adwokatów czy radców prawnych zawiera błędy. Żadnym rozwiązaniem nie są szybkie poprawki dokonywane już w trakcie egzaminu. Potrzebujemy zmiany przede wszystkim w modelu przygotowywania takich zadań. Odpowiadać powinien za to wyspecjalizowany zespół praktyków, kazusy powinny być trudne, ale spójne, bez wielu wątków i fałszywych tropów – tak, by weryfikować teoretyczne i praktyczne umiejętności zdających - mówi Prawo.pl Agata Rewerska, adwokatka, mentorka, mediatorka, prowadząca również szkolenia dla prawników.

Szansa na sukces polskiego wniosku o ekstradycję b. ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry jest odroczona w czasie i niepewna, a to dlatego, że procedura po stronie USA jest długotrwała, nie obowiązuje w niej zasada wzajemnego uznawania, jak przy ENA, a sąd federalny będzie m.in. oceniał, czy zarzuty stawiane politykowi są uprawdopodobnione. Polska prokuratura powinna jednak wyjaśnić same kulisy otrzymania przez Ziobrę wizy i ewentualny udział w tym np. przedstawicieli polskich mediów - mówi Anna Mika-Kozak, karnistka, rzecznik dyscyplinarna Izby Adwokackiej w Warszawie, Kancelaria Kulpa&Kozak.

To, że Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał zabezpieczenie w sprawie czwórki nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, którzy nadal nie są dopuszczani do orzekania, i nadał jej priorytet, świadczy o wadze sytuacji, z którą mamy do czynienia. Ocenił tym samym, że są naruszenia, i wezwał Polskę do ich usunięcia. Jednak to, co się dalej stanie, pozostaje w gestii organów naszego państwa – mówi Monika Gąsiorowska, Kancelaria Adwokacka Monika Gąsiorowska, specjalizująca się w sprawach przed ETPCz.

ETPCz wydał postanowienie w sprawie Dziurda i inni przeciwko Polsce. Sam dokument jest krótki, ostrożny i – co najważniejsze – nie zawiera większości rewelacji, które chwilę później zaczęły krążyć po polskich mediach. Trybunał stwierdził jedynie, że Polska powinna powstrzymać się od utrudniania skarżącym objęcia i wykonywania obowiązków jako sędziowie Trybunału Konstytucyjnego do czasu dalszego badania sprawy. W zasadzie stwierdził więc, że wybrani przez Sejm swoich urzędów nie objęli, a dodatkowo zażądał informacji od rządu i nadał sprawie priorytet. Co to zabezpieczenie w praktyce oznacza - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki.

Obecna konstytucja nie wymaga zasadniczych zmian. Przydałyby się korekty mające zapobiegać blokadom wynikającym z tej stałej dążności: albo my ich, albo oni nas. Gdybyśmy wyzbyli się tej skłonności, to obecna konstytucja zupełnie wystarczy – twierdzi prof. Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego, powołany właśnie przez prezydenta do Rady Nowej Konstytucji. I wyraża nadzieję, że debata na ten temat choć trochę wyjdzie poza dyskusje w „swoich bańkach”.

Problemy związane z doręczeniami transgranicznymi lub przeprowadzeniem dowodów za granicą mogą pojawić się właściwie w każdej sprawie. Wszystko to powoduje, że nigdy nie wiadomo, kiedy kluczowa okaże się umiejętność sprawnego poruszania się po zagadnieniach międzynarodowego prawa procesowego cywilnego – mówi dr hab. Bartosz Wołodkiewicz z UW, autor nagrodzonej przez Przegląd Sądowy książki pt. „Obce prawo procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym".

Asystenci już teraz są realnym wsparciem dla prokuratorów, ale ich kompetencje mogą i powinny się zwiększać. Warto dyskutować choćby nad tym, by starszy asystent prokuratora mógł występować przed sądem rejonowym w charakterze oskarżyciela publicznego i w postępowaniach o przestępstwa zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności. Za tym musi iść jednak zmiana modelu ich wynagradzania, tak by odzwierciedlało ich obowiązki i odpowiedzialność, z jaką się wiążą, a także zmiany w ścieżce awansu - mówi dr Marcin Skowronek, członek zarządu Stowarzyszenia Lex Super Omnia i wykładowca KSSiP.

Jeśli Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uzna prawo stowarzyszeń sędziowskich do skargi na decyzję Rady zatwierdzającą Krajowy Plan Odbudowy dla Polski, to Sąd UE będzie musiał merytorycznie ocenić ten akt w części dotyczącej sądownictwa – twierdzi dr Katarzyna Szepelak z Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego i Europejskiego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Jednak uspokaja, że nie musi to prowadzić wprost do podważenia decyzji Rady, bo nawet orzekając o nieważności aktu, Trybunał ma możliwość pozostawienia w mocy jego skutków.

Sędziowskie opiniowanie kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa daje szanse na to, że nowy skład zostanie wyłoniony zgodnie z Konstytucją. Oczywiście nie można dziś przewidzieć, jak zachowa się prezydent Karol Nawrocki i czy nie będzie kwestionował tego wyboru, ale nam wszystkim powinno zależeć na tym, by nie pogłębiać chaosu w wymiarze sprawiedliwości – na końcu tracą na tym najwięcej obywatele. Trudno też sobie wyobrazić, by prezydent zrezygnował z tak istotnej swojej prerogatywy, jaką jest możliwość powoływania sędziów – mówi sędzia Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektor Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych w Ministerstwie Sprawiedliwości.

Osoba, która po spłacie kredytu rozważa pozwanie banku albo sprzedaż roszczenia wyspecjalizowanej spółce, powinna brać pod uwagę, że przeszkodą w sądzie może być nie tylko przedawnienie, ale także sama skuteczność i transparentność cesji wierzytelności – piszą Robert Wechman, radca prawny i dr Filip Rakiewicz, adwokat.

Zaplanowane na 20 kwietnia 2026 r. opiniowanie sędziów - kandydatów na członków Krajowej Rady Sądownictwa jawi się jako próba uzależnienia składu Rady od władzy wykonawczej i stowarzyszeń sędziowskich - tych, które publicznie deklarują wsparcie działań ministra sprawiedliwości. To niedopuszczalne w przypadku konstytucyjnego organu, który ma strzec niezależności sądów i niezawisłości sędziów zarówno od ministra, jak i stowarzyszeń. Z kolei sam udział sędziów w takich „prawyborach” będzie niczym innym, jak powrotem do nieprawidłowych praktyk sprzed 2018 r., kiedy część sądów oraz sędziowie sądów rejonowych byli pomijani w wyborach do Rady - pisze sędzia Kinga Śliwińska-Buśkiewicz, członek zarządu OZS "AEQUITAS”.

Zgodnie z Konstytucją to rząd odpowiada za politykę wewnętrzną i zewnętrzną państwa. Prezydent może wkraczać w obszar polityki wyłącznie na podstawie przyznanych mu kompetencji. Po wejściu w życie Konstytucji początkowo zakładano, że będzie pełnił przede wszystkim rolę neutralnego arbitra. Wkraczanie przez niego w politykę państwa nie będzie powodować zasadniczych konfliktów z rządem. Problem polega jednak na tym, że kolejni prezydenci interpretowali swoje kompetencje rozszerzająco, a obecny prezydent dodatkowo uzurpuje te, które mu nie przysługują – mówi prof. Piotr Tuleja, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku oraz kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Wciąż brakuje klarownej wizji sędziowskiego zarządzania sprawami, co mogłoby w istotny sposób usprawnić pracę sądów – twierdzi prof. Aneta Łazarska, sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie. Wśród przyczyn tego stanu wymienia m.in. brak szkoleń w tym zakresie, ale też nadmierne i nieproporcjonalne w skali kraju obciążenia sędziów sprawami. Trudno zarządzać referatem rzędu kilkuset spraw, a obowiązujący od kilku lat System Losowego Przydziału Spraw jeszcze pogłębił ten problem – podkreśla.