Ponad 5,5 tys. szkół zgłosiło się w tym roku do projektu, w ramach którego organizowane są lekcje z udziałem sędziów i innych prawników, m.in. adwokatów i radców prawnych. Naszym celem jest podnoszenie świadomości prawnej dzieci, młodzieży, a więc obywateli – nie tylko w kontekście praw, ale też obowiązków. Chcemy też odczarować termin „sąd", zwiększyć nie tylko szacunek, ale też zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Takie spotkania służą też sędziemu, m.in, zwiększają jego doświadczenie zawodowe – mówi sędzia Marzena Korzonek.

Cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości wymaga uwzględnienia realiów organizacyjnych pracy sądów, w tym sposobu prowadzenia akt, ergonomii pracy sędziego oraz możliwości infrastrukturalnych sekretariatów. Doświadczenia innych systemów – zarówno krajowych, jak i zagranicznych – pokazują, że zbyt szybkie przejście do pełnych akt elektronicznych, bez odpowiednich narzędzi przeglądania akt i przygotowania stanowisk pracy, może prowadzić do paradoksalnego zjawiska wtórnego drukowania dokumentów przez uczestników procesu orzeczniczego i dać efekt odwrotny do oczekiwanego: zamiast przyspieszenia – spowolnienie - pisze prof. dr hab. Jacek Gołaczyński, koordynator ds. informatyzacji sądownictwa powszechnego.

Dobrze, że prezydent nie podpisał nowelizacji procedury karnej – nie ma w tej ustawie nic dla pokrzywdzonych. Także nic, co przyspieszy sprawy i je uprości, wręcz możliwe byłoby wydłużenie spraw karnych. Jest za to wiele zapisów ułatwiających życie przestępcom, wybicie prokuratorom zębów w walce z przestępczością, zniszczenie narzędzi pozwalających na łamanie zmowy milczenia w zorganizowanych grupach przestępczych – uważa prokurator Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury.

Debata konstytucyjna wokół ślubowania sędziów TK wymaga precyzji metodologicznej - rozróżniania poziomu normy ustawowej od konstytucyjnej i stosowania właściwych dla każdego z nich reguł interpretacyjnych. Tylko taka perspektywa pozwala na ochronę tego, co stanowi istotę podziału władz: równowagi instytucjonalnej opartej na prawie. Prezydencka bezczynność, a nie poszukiwanie alternatywnych form ślubowania, może stanowić najbardziej niebezpieczny przejaw abuzywnego konstytucjonalizmu - pisze dr Marcin Krzemiński, konstytucjonalista, pracownik Katedry Prawa Konstytucyjnego UJ i radca prawny w polemice do artykułu prof. Mariusza Załuckiego.

Klient jest oskarżony o to, że w nieustalonym czasie, z nieustalonymi osobami, w nieustalony sposób, dokonał bliżej nieustalonego czynu. Tylko sprawca jest zawsze ustalony. Często z opisu czynu wynika, mimo wszystko, przynajmniej część enigmatycznych okoliczności, choć równie często wiele z nich jest przysłoniętych domysłami. A niezwykle trudno jest bronić się przed zarzutem popełnienia czynu zabronionego na rzecz np. nieustalonej osoby. Albo ustalonej z pseudonimu - pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

13 marca Sejm dokonał wyboru nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego; w dość osobliwym momencie konstytucyjnym, ponieważ sama podstawa prawna tego wyboru została zaskarżona do TK jako niezgodna z Konstytucją. Innymi słowy, procedura została uruchomiona w sytuacji, w której równolegle trwa spór o konstytucyjność przepisów stanowiących jej podstawę - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia SN orzekający w Izbie Cywilnej.

Mamy wiele przykładów osób, które najpierw ukończyły studia na naszym wydziale, a następnie studiowały prawo – albo odwrotnie. Takie połączenie kierunków często okazuje się bardzo korzystne i otwiera szerokie możliwości rozwoju zawodowego - mówi prof. Grzegorz Karasiewicz, dziekan Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.

Podział władz jest u nas silniejszy konstytucyjnie niż myślano. Gdy prezydent jest w opozycji do większości parlamentarnej i ma poparcie najważniejszych sądów, czyli Trybunału Konstytucyjnego i dużej części Sądu Najwyższego, to parlament i rząd są w dużym stopniu ubezwłasnowolnione – tak sytuację w TK komentuje prof. Leszek Garlicki, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, były sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. I w tym widzi główne przyczyny blokowania procesu przywracania praworządności.

Każdy aspekt życia społecznego ma swe mechanizmy regulacyjne - moralne, obyczajowe, ale także prawne. Znajomość i zrozumienie prawa konstytucyjnego, szkolnego, potrzebnych w życiu młodego człowieka elementów prawa cywilnego, np. przepisów prawa pracy lub rodzinnego, ma wpływ na świadomość lub brak świadomości praw obywatelskich. Sprawczość pozwoli na zbliżenie się do zagadnień, które młodzież interesują - mówi Elżbieta Piotrowska-Albin, wiceprezeska zarządu, Fundacja Edukacji Prawnej Iustitia.

Komisja Wenecka nie może zmusić żadnego państwa do zastosowania wskazywanych przez nią europejskich standardów konstytucyjnych. Nie oznacza to jednak, że jej opinie trafiają „do kosza”. W praktyce często stają się ważnym punktem odniesienia w ocenie krajowych rozwiązań prawnych, zwłaszcza gdy te ostatnie są przedmiotem kontroli dokonywanej przez Europejski Trybunał Praw Człowieka czy Trybunał Sprawiedliwości UE – twierdzi prof. Monika Florczak-Wątor, konstytucjonalistka z Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo.

Polskie prawo karne w dużej mierze jest przygotowane na wyzwania związane ze sztuczną inteligencją, ponieważ posługuje się rozwiązaniami o charakterze abstrakcyjnym, które pozwalają na ich „dopasowanie” do zmieniających się potrzeb życia społecznego – mówi prof. Konrad Burdziak z Uniwersytetu Szczecińskiego. Przyznaje jednak, że ta technologia stwarza warunki przestępcom do osiągania swoich celów w „białych rękawiczkach” oraz „obchodzenia” niektórych rozwiązań prawnokarnych, wymykając się obowiązującym przepisom prawnym i zawartym w nim normom.

Lutowy wyrok w sprawie WIBOR nie jest rewolucją w konstrukcji kredytów o zmiennej stopie, ale precyzyjnym uporządkowaniem odpowiedzialności w systemie ustanowionym przez rozporządzenie BMR (Benchmark Regulation) oraz jasnym wyznaczeniem granic badania sądowego w sporach z bankami – podkreślają Marcin Bartczak i Marek Trzos-Rastawiecki, radcowie prawni, partnerzy kancelarii ITMA.

Obowiązująca od kilkunastu lat międzynarodowa konwencja o prawach osób niepełnosprawnych mówi m.in. o zapobieganiu dyskryminacji w postępowaniach sądowych. Tymczasem w Polsce można odnieść wrażenie, że na razie ustawodawca nie dostrzega, że artykuł 13 Konwencji zobowiązuje państwa do znoszenia wszelkiego rodzaju barier w dostępie do wymiaru sprawiedliwości – twierdzi adwokat dr Monika Strus-Wołos.

Rząd zapowiada sprzątanie w prawie, co jest kontynuacją trendu deregulacyjnego, który obserwuje się w Polsce już od jakiegoś czasu - z różnymi skutkami. Projekt „Programu regulacyjnego na lata 2026–2028” to obietnica walki z inflacją przepisów, wprowadzenia zasady „jeden za jeden” i zasady digital by default – pisze Dominika Kornet, radczyni prawna.

Gdy nie może wejść w życie ustawa przywracająca zgodne z Konstytucją zasady wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, uzasadnione jest przeprowadzenie tego w oparciu o obowiązujące przepisy. Czyli przy pomocy niekonstytucyjnej ustawy przywrócony zostanie konstytucyjny charakter KRS – mówi prof. Marek Safjan, były prezes Trybunału Konstytucyjnego i były sędzia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Impasu, który obecnie trwa w Sądzie Najwyższym, nie zmieni wybór nowego I prezesa. Tym bardziej że prezydent Karol Nawrocki, co wynika z sygnałów jego otoczenia, nie zamierza akceptować ustaw, które mogłyby sytuację uzdrowić. Nowy skład Krajowej Rady Sądownictwa, gdy sędziów wybiorą sędziowie, również nie gwarantuje, że do sądów i SN trafią prawidłowo powołani sędziowie, bo prezydent może po prostu ich nie powołać. Skutkiem będą kolejne odszkodowania wypłacane przez Polskę w związku ze skargami m.in. do ETPCz – mówi Prawo.pl dr Jarosław Matras, sędzia SN.

1 marca 2026 roku weszły w życie zupełnie nowe rozwiązania normatywne, umożliwiające pewnej kategorii podmiotów wnoszenie pism do sądu – jeśli przepis ustawy tak stanowi – poprzez umieszczenie ich treści w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych w sposób, który umożliwia wnoszącemu uzyskanie dokumentu elektronicznego potwierdzającego wniesienie takiego pisma do sądu. To krok w kierunku cyfryzacji sądownictwa, który niewątpliwie ułatwi stronom korespondencję z sądem – pisze dr Monika Czechowska.

Choć obowiązkowe mediacje w sprawach budowlanych wydają się krokiem w dobrym kierunku, to ich skuteczność w praktyce nie jest przesądzona. O ocenie nowej alternatywy zdecyduje, czy dzięki niej uda się odciążyć sądy i biegłych. Przydałyby się też kolejne zmiany w przepisach – pisze Łukasz Chacia, adwokat, partner zarządzający w Kancelarii Karaś Chacia i Wspólnicy.

Nawet jeśli sędzia dostanie pięć głosów, to może być tym, którego powoła prezydent na stanowisko I prezesa. Z punktu widzenia Sądu Najwyższego, czyli problemu związanego z powołaniami nowych sędziów, taki wybór niczego nie rozwiąże - uważa sędzia dr Michał Laskowski z Izby Karnej SN. Twierdzi również, że można też przyjąć założenie, ze tzw. starzy sędziowie wymrą, przejdą w stan spoczynku, i wtedy problem umrze śmiercią naturalną.

W nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, nad którą kończą się prace w parlamencie, podniesiono w ramach szczególnej (samoistnej) przesłanki stosowania aresztu tymczasowego górną granicę kary pozbawienia wolności z 8 na 10 lat. Cel był szczytny – potrzeba ograniczenia stosowania tego środka. Tyle że takie rozwiązanie wyeliminuje przesłankę w postaci „surowej kary” w sprawach szczególnie groźnych przestępstw, godzących w bezpieczeństwo zewnętrzne oraz wewnętrzne państwa polskiego – choćby związanych z wojną hybrydową czy szpiegostwem – pisze dr Piotr Kosmaty, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie, Fundacja SPRZYMIERZENI z GROM.