Obecnie procedura cywilna nie traktuje w specjalny sposób statusu prywatnych opinii czy ekspertyz, ale w praktyce strony niejednokrotnie takimi dowodami się posługują. Opinie czy ekspertyzy nie mogą jednak zastąpić dowodu z opinii biegłego sądowego lub instytutu. Ale zrównanie statusu opinii prywatnych oraz tych sporządzonych w konkretnej sprawie na zlecenie sądu nie jest najszczęśliwszym pomysłem – twierdzi dr Rafał R. Wasilewski, radca prawny prowadzący kancelarię w Szczecinie.

Pytanie, które często nurtuje klientów, to fakt podjęcia za nimi poszukiwań, a szczególnie poszukiwań międzynarodowych. Czy nie byłoby ciekawie, gdyby istniała otwarta baza danych, gdzie można byłoby sprawdzić, czy ktoś jest poszukiwany Europejskim Nakazem Aresztowania? Pomysł wydaje się prosty, tym bardziej że wielu klientów zagranicznych wierzy, iż wystarczy podanie danych osobowych, daty urodzenia, może ewentualnie PESEL i można to sprawdzić. A jak jest w rzeczywistości? – pisze r. pr. dr Paweł Gołębiewski.

Zgadzając się na objęcie urzędu sędziego Trybunału Stanu, liczyłem, że organ ten sprawiedliwie oceni wszystkie zarzuty łamania Konstytucji przez funkcjonariuszy państwowych i nadal mam nadzieję, że do historii przejdzie coś więcej, niż tylko szarpanie przez wiceprzewodniczącego Trybunału krzesła, na którym siedzę – mówi adwokat dr Marcin Radwan-Röhrenschef. Ale zaznacza, że w sprawie Macieja Świrskiego, w której jest sprawozdawcą, jest szansa na doprowadzenie postępowania do końca.

Skarga nadzwyczajna jest raczej nie do utrzymania jako element szerszych, kontrowersyjnych reform wymiaru sprawiedliwości, wobec których są poważne zarzuty natury konstytucyjnej – twierdzi dr Aleksandra Szydzik z Uniwersytetu Gdańskiego, autorka pierwszego kompleksowego opracowania na ten temat. Ale uznając pewne zalety tej instytucji, sugeruje rozwiązanie od dawna postulowane w doktrynie prawa konstytucyjnego, zakładające poszerzenie zakresu przedmiotowego skargi konstytucyjnej w taki sposób, aby obejmowała również kontrolę konstytucyjności orzeczeń sądowych.

Od 1 marca br. przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszą rozprawą sąd skieruje do mediacji strony w sprawach dotyczących sporów budowlanych. Przestrzeganie obowiązku przystąpienia do mediacji będzie zabezpieczone sankcją finansową. Sąd będzie bowiem mógł nałożyć na stronę lub interwenienta obowiązek zwrotu kosztów wywołanych „ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem" – m.in. nieuzasadnioną odmową poddania się mediacji – pisze radczyni prawna Maria Młotkowska, mediatorka stała Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej RP.

Kancelarie, które decydują się na korzystanie z systemów opartych na sztucznej inteligencji, powinny mieć opracowane zasady (zawarte np. w regulaminie), uwzględniające wszelkie ryzyka z tym związane, wynikające choćby z ochrony danych osobowych klienta, ochrony tajemnicy zawodowej, z zasad wykonywania zawodu i kodeksów etyki radcowskiej czy adwokackiej, a także – a może przede wszystkim – z kwestii technologicznych — mówi dr Maria Dymitruk, radczyni prawna, counsel i liderka praktyki AI w Kancelarii Lubasz i Wspólnicy, przewodnicząca Komisji Nowych Technologii Federacji Adwokatur Europejskich.

ISDS (Investor–State Dispute Settlement – spory na linii inwestor – państwo) to arbitraż, w którym inwestor pozywa państwo na podstawie umowy inwestycyjnej (BIT/FTA). UNCITRAL Working Group III, czyli grupa robocza Komisji Narodów Zjednoczonych ds. Prawa Handlu Międzynarodowego, reformuje ten system, bo państwa i opinia publiczna od lat wskazują na jego słabości – pisze dr Michał Peno.

Finalizujemy właśnie prace nad przepisami tworzącymi fundamenty pod elektroniczne akta sprawy i automatyzację wybranych czynności w procesie cywilnym – mówi prof. Monika Namysłowska z Uniwersytetu Łódzkiego, przewodnicząca zespołu Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego do spraw cyfryzacji postępowania cywilnego. I precyzuje, że proces cyfryzacji będzie realizowany w dwóch perspektywach - w kilka lat pełna cyfryzacja wybranych postępowań, a w dekadę powszechny model cyfrowy.

Libra odniosła sukces, ponieważ została zaprojektowana z myślą o rzeczywistych warunkach pracy prawników. W najbliższych latach prawnicy w ogóle nie odczują, że korzystają z AI - będzie ona w pełni zintegrowana z ich narzędziami i procesami biznesowymi – mówią Marcin Kleina – prezes Wolters Kluwer Legal&Regulatory w Polsce i Rumunii oraz Viktor von Essen – twórca Libry i CEO Libra by Wolters Kluwer, wdrażanej właśnie na polskim rynku.

Polityka uniwersytecka w zakresie sztucznej inteligencji jest taka, żeby AI zrobiło coś dla studenta, a nie za studenta. Promotor widzi, jak student pracuje przez dwa lata nad pracą magisterską i jest w stanie ocenić, co jest wytworem AI. Promotor z łatwością oceni, czy wyroki wymienione w pracy kiedykolwiek zapadły, czy są wytworem sztucznej inteligencji - mówi prof. dr hab. Sławomir Żółtek, dziekan Wydziału Prawa i Administracji UW.

W projekcie ustawy o biegłych sądowych pojawiła się długo wyczekiwana propozycja zrównania w procesie karnym waloru dowodowego opinii prywatnych z opiniami biegłych. To świetne rozwiązanie, które przyniesie korzyść zarówno stronom, jak i wymiarowi sprawiedliwości. Czy wszyscy to dostrzegają? - pisze dr Marcin Klonowski, adwokat, młodszy partner w Kancelarii Chmielniak Adwokaci.

Funkcjonariusze zarówno policji, jak i innych służb, działają w permanentnym stresie, nierzadko cierpią na syndrom stresu pourazowego. Badania okresowe, choć są potrzebne, nie wystarczą, by przeciwdziałać ich agresywnym zachowaniom. Potrzebne są m.in. szkolenia wszystkich funkcjonariuszy w zakresie rozpoznawania symptomów np. załamania czy depresji u kolegów, dobrym rozwiązaniem byłyby superwizje i stałe wsparcie psychologów. Nieodzowna jest też praca z rodzinami – pisze Jacek Kudła, biegły sądowy z zakresu czynności operacyjno‑śledczych.

Możliwość wnoszenia dokumentów, w tym apelacji i zażaleń, poprzez Portal Informacyjny sądów, to kolejny i bardzo ważny etap w cyfryzacji postępowań cywilnych i karnych – twierdzi prof. Jacek Gołaczyński, sędzia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu i koordynator krajowy do spraw wdrożeń systemów teleinformatycznych w sądach powszechnych. I dodaje, że wszystko jest już przygotowane do sprawnego wprowadzenia tych rozwiązań, a obawy sądów co do możliwych dodatkowych obciążeń są nieuzasadnione.

Proponowane zrównanie znaczenia ekspertyz zamawianych przez strony postępowania z tymi zlecanymi przez organy procesowe wydaje się interesujące, ale ono nie pasuje do obowiązującego w Polsce modelu procesu karnego, w którym wszystkie dowody dopuszczane są przez sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze – mówi dr Michał Laskowski, sędzia Sądu Najwyższego, członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego.

Weto prezydenta do ustawy mającej ograniczać szkodliwe treści w internecie wpisuje się w szeroko powielaną przez prawicowych i konserwatywnych polityków narrację przekonującą społeczeństwo, że każda forma regulowania internetu i mediów społecznościowych jest zamachem na wolność słowa – mówi Przemysław Walas, kierownik rzecznictwa w Kampanii Przeciw Homofobii. I podkreśla, że środki do walki z przemocą w sieci nadal nie będą w Polsce dostępne, a osoby LGBT+ pozostaną w sytuacji ryzyka.

Zbiorowe nękanie w internecie jest realnym problemem społecznym. Masowy atak w komentarzach i wiadomościach prywatnych potrafi w krótkim czasie wywołać skutek porównywalny do klasycznego stalkingu: poczucie osaczenia, upokorzenia, realnego zagrożenia oraz poważne konsekwencje psychiczne, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Dlatego potrzebna jest odpowiednia reakcja karna, ale zaproponowana przez Rzecznika Praw Obywatelskich nowelizacja budzi zasadnicze wątpliwości – twierdzi adwokat Damian Murdza.

Brak odpowiedniej reakcji karnej na częste w internecie przypadki zbiorowego nękania różnych osób, w tym dzieci, to poważny problem społeczny. Jednak prace nad prawem prowadzącym do jego ograniczenia muszą uwzględniać złożoność problemu, w tym najważniejszą barierę, jaką są trudności dowodowe – twierdzi prof. Olga Sitarz z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, członkini Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Ale deklaruje przygotowanie przez Komisję projektu odpowiedniej regulacji.

Rok 2025 przyniósł kolejne istotne doprecyzowania w stosowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych precyzyjniej określiło krąg podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji, granice pojęcia nadużycia prawa do informacji publicznej oraz zakres stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w procedurze udostępniania informacji publicznej – pisze dr Bartosz Mendyk.

Polska w sprawie azylu udzielonego przez Węgry b. ministrowi sprawiedliwości Zbigniewowi Ziobro może wystąpić do Rady Europy - azyl ten bowiem został zastosowany niezgodnie z protokołem 24, dotyczącym udzielania azylu dla obywateli członków UE. Nie ma jednak narzędzi, które mogłyby skutecznie w tej sytuacji zadziałać i wpłynąć na Węgry, by zmieniły swoją decyzję - mówi Anna Mika-Kozak, adwokat specjalizująca się w ENA, rzecznik dyscyplinarny Izby Adwokackiej w Warszawie. Dodaje, że polska prokuratura nie powinna rezygnować w tej sprawie z wniosku o areszt i w konsekwencji z wniosku o ENA.

Międzynarodowa współpraca i wypełnianie zobowiązań konwencyjnych czy też dwustronnych umów ma ciągle bardzo duże znaczenie w orzeczeniach sądowych dotyczących ekstradycji i europejskich nakazów aresztowania. Z drugiej strony zdarza się, iż osoba ścigana to nie jest szef międzynarodowego kartelu przestępczego, a przestępstwo, jakie popełniła, miało miejsce wiele lat temu. Pojawia się pytanie o zasadność ekstradycji i w szerokim ujęciu koszty społeczne i rodzinne – pisze dr Paweł Gołębiewski, radca prawny.