Sztuczna inteligencja w elektronicznym arbitrażu gospodarczym jeszcze niedawno była eksperymentem, dziś realnie skraca postępowania, obniża koszty i wchodzi do największych instytucji arbitrażowych świata. Ale granica wciąż jest wyraźna: decyzję musi podjąć prawnik i nikt inny – pisze Robert Szczepanek, założyciel Ultima RATIO., dostawcy systemu IT Elektronicznego Centrum Arbitrażu i Mediacji przy Stowarzyszeniu Notariuszy RP.

Zrzeczenie się urzędu sędziego winno nastąpić jeszcze przed złożeniem ślubowania przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego, a - zgodnie z utartą praktyką nie później niż po ślubowaniu, a przed stawieniem się w miejscu służbowym - czyli siedzibie TK, w celu podjęcia obowiązków służbowych. Pozostawanie przez osobę wybraną na sędziego TK w stosunku służbowym z sądem powszechnym obliguje prezesa Trybunału do odmowy dopuszczenia jej do wykonywania czynności - pisze dr hab. Andrzej Olaś, prof. UJ w Zakładzie Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji.

Począwszy od uchwalenia w 1997 roku obecnie obowiązującej Konstytucji, prawie każdy z prezydentów w którymś momencie próbował sobie uzurpować jakieś kompetencje, których nie miał. Skala tego zjawiska w dwóch ostatnich prezydenckich kadencjach jest jednak nieporównywalna z tym, z czym mieliśmy do czynienia wcześniej. Dlatego potrzebujemy jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy prezydent ma być silny i aktywny w polityce, czy wręcz przeciwnie – jego kompetencje mają być ograniczone, jak w modelu kanclerskim – mówi prof. Sławomir Patyra z Instytutu Nauk Prawnych Wydziału Prawa i Administracji UMCS.

Wydanie Polsce b. ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry i b. wiceministra Marcina Romanowskiego jest ze względu na obowiązujące na Węgrzech przepisy w tym momencie niemożliwe. Nawet jeśli się zmienią, to i tak tamtejszy sąd zdecyduje, czy przekonują go polskie argumenty. Jeśli w międzyczasie politykom uda się wyjechać np. do Stanów Zjednoczonych, to procedura zacznie się od nowa, na podstawie umowy dotyczącej ekstradycji, co jest procesem długotrwałym – mówi Anna Mika-Kozak, adwokat specjalizująca się w prawie karnym i ENA, rzecznik dyscyplinarny Izby Adwokackiej w Warszawie.

Osoba kierująca Trybunałem Konstytucyjnym nie ma prawa oceniać statusu powołanych do tego organu sędziów. Nie może też ograniczać im dostępu do pracy, na którą zawarli „umowę” z Narodem, a nie z prezesem, ani z prezydentem – twierdzi prof. Michał Romanowski z Uniwersytetu Warszawskiego. I dodaje, że po wielu wyrokach sądów krajowych i europejskich, sprawa ta jest obecnie znacznie prostsza od powadzonej przez niego, jako adwokata, batalii w mieniu Pawła Juszczyszyna i kilkorga innych sędziów zawieszanych w obowiązkach.

Wyrok TSUE z 24 marca 2026 r. stanowi istotny krok w kierunku wygaszenia kryzysu sądownictwa w Polsce, ponieważ po raz pierwszy w sposób jednoznaczny i całościowy potwierdza, że niezawisłości nie można kwestionować zbiorczo, automatycznie ani w oparciu o kryteria czysto formalne. Jednocześnie daje jasny sygnał, że przyszłe reformy muszą mieścić się w standardach prawa Unii, tak aby nie prowadzić do destabilizacji wymiaru sprawiedliwości, lecz do jego wzmocnienia - pisze dr Monika Smusz-Kulesza, sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi, członek zarządu OZS „Aequitas”

Założenia planowanych zmian w nadzorze nad kontrolą operacyjną, szczególnie pod kątem wzmocnienia pozycji sądu, teoretycznie idą w dobrym kierunku, ale w praktyce wymagałyby wzmocnienia struktur sądowych zajmujących się kontrolą zarówno pod względem liczby sędziów rozpoznających wnioski, jak i logistycznym. Co więcej, konieczne jest wdrożenie krajowego programu koordynacji i harmonizacji stosowania takiej kontroli, który podnosiłby kompetencje podmiotów/osób uczestniczących w procedurze jej stosowania bez ingerencji w niezawisłość sędziowską - piszą Aleksander Tomaszuk, prokurator Prokuratury Regionalnej w Warszawie i dr Paweł Opitek, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie.

Cała szóstka sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych 13 marca br., złożyła ślubowanie skutecznie, zgodnie z Konstytucją i przepisami ustawy o statusie sędziów TK. Ślubowanie w Pałacu Prezydenckim nie wynika bowiem z przepisów, a jest pewnym zwyczajem konstytucyjnym, który może ulec zmianie. Nie jest wykluczone, że forma ślubowania w Sejmie i przekazania prezydentowi dokumentów z rotą ślubowania podpisaną przez sędziego stanie się praktyką. Analizy wymaga natomiast kwestia wyboru nowych sędziów na miejsca po tzw. sędziach dublerach – mówi dr hab. Monika Haczkowska, prof. Uniwersytetu Opolskiego, adwokatka, mediatorka, konstytucjonalistka (Kancelaria Adwokacka dr Monika Haczkowska).

Prezydent powinien być autorytetem, jego wybór nie powinien następować w wyborach powszechnych, a rola powinna mieć charakter przede wszystkim reprezentacyjny. Sytuacja, w której prezydenci rozpychają się w swoich konstytucyjnych kompetencjach, nie służy bowiem ani państwu, ani obywatelom. Za politykę wewnętrzną i zewnętrzną, zgodnie z Konstytucją, odpowiada rząd, który jest bezradny, np. w sytuacji stosowania przez prezydenta weta – mówi dr hab. Joanna Juchniewicz z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Ślubowanie czwórki nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego w Sejmie, w sytuacji gdy prezydent – mimo ustawowego wymogu – ślubowania od nich nie odebrał, jest uzasadnione. Powinni jak najszybciej zacząć pełnić swoje sędziowskie obowiązki. Inną kwestią jest natomiast to, czy taka zmiana wystarczy do odblokowania Trybunału. W mojej ocenie potrzebuje on legitymizacji, której nie ma już od dłuższego czasu, a która będzie wymagać pewnego konsensusu co do jego działalności i orzeczeń – mówi prof. Piotr Tuleja, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku oraz kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Do Sejmu trafił już projekt ustawy, której celem jest wzmocnienie nadzoru sądowego nad kontrolą operacyjną stosowaną przez służby specjalne. Jak zwykle problem tkwi nie tylko w przepisach, ale też w tym, jak te nowe regulacja będą stosowane. Na to z kolei wpływ ma też specyfika pracy operacyjnej. Co do przesłanek prawnych sąd sobie poradzi, pytanie czy podobnie będzie z tzw. kuchnią operacyjną - pisze Jacek Kudła, biegły, ekspert z zakresu czynności operacyjno-śledczych.

Możliwość elektronicznego wnoszenia pism procesowych do sądu powinna być poprzedzona stworzeniem systemu teleinformatycznego, który umożliwi prowadzenie postępowań cyfrowych i jednocześnie pracę na aktach cyfrowych – w znacznie zautomatyzowanym stopniu. Powinna zostać temu podporządkowana decyzja o tym, w jakich formatach plików będą mogły być składane do sądu pisma i ich załączniki oraz w jakich będą prowadzone akta. Chodzi o to, by zapewnić z nich łatwą ekstrakcję danych tak, by można było je wygodnie prezentować i przetwarzać - mówi dr Jarosław Matuszczak, wiceprezes Sądu Rejonowego w Malborku.

Zawód prawnika ulega zmianie – co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Niezależnie od tego, czy jest się zwolennikiem AI, czy jego zagorzałym przeciwnikiem, i niezależnie od tego, czy modele godzinowego rozliczania czasu pracy są na topie, czy nie – ta zmiana następuje w różnych obszarach zawodów prawniczych – pisze Dominika Kornet, radca prawny.

Jednym z najistotniejszych elementów tzw. ustawy naprawczej, czyli dużej nowelizacji procedury karnej, było wyeliminowanie z Kodeksu postępowania karnego sprzeciwów prokuratorskich od postanowień sądu, na mocy których zastrzega się, że tymczasowe aresztowanie ulegnie zmianie pod warunkiem złożenia w wyznaczonym terminie określonego poręczenia majątkowego. Niestety, weto prezydenckie utrwaliło weto prokuratorskie. Parlamentarzystom zabrakło większości, żeby odwrócić ten stan rzeczy - pisze Mikołaj Kozak, adwokat z Kancelarii Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Informacje o potrzebach klientów można czerpać z analiz poradnictwa prawnego prowadzonego w określonych parafiach. Uzyskanie nieodpłatnej porady prawnej nie tylko przybliża znaczenie rozwiązań prawnych, ale i wspiera życie człowieka. Długofalowe projekty pomocowe związane z poradnictwem prawnym są w interesie nas wszystkich - wskazuje dr Katarzyna Julia Kowalska z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Vizja.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował dużą nowelizację postępowania karnego, co należy przyjąć z ubolewaniem, bo zawierała ona szereg bardzo potrzebnych zmian. Nie jest kwestią prawną, ale zapewne istotną politycznie, że do projektu ustawy przylgnął termin „ustawa naprawcza", sugerujący, że jest co naprawiać. I to niekoniecznie tylko po poprzednikach, bo ustawodawca każdej kadencji bywa racjonalny tylko z nazwy. Ktoś kiedyś powiedział, że nieprzypadkowo logika prawnicza jest na I roku studiów. Kiedy wchodzą konkretne przedmioty, okazuje się, że nie zawsze odgrywa ona w przepisach istotną rolę – pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Choć cel był szczytny, to wejście w życie nowelizacji dotyczącej Państwowej Inspekcji Pracy spowoduje duże konsekwencje dla sektora finansów publicznych, ale też dla przedsiębiorców. Błędy legislacyjne, takie jak choćby brak definicji umowy cywilnoprawnej, doprowadzą do tego, że przepisy będą nadużywane. A do tego dojdzie obciążenie sądów, bo to one będą rozstrzygały o istnieniu lub treści stosunku pracy albo w sprawie odwołań od decyzji okręgowego inspektora pracy - pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

Nie będzie oddzielnych konkursów na stanowiska młodszego asystenta sędziego. O tym, czy student czwartego lub piątego roku prawa zostanie w sądzie zatrudniony, decydować będzie wynik, jaki osiągnie. Przygotowaliśmy natomiast cały program wprowadzania do sądów tych młodych ludzi, kładąc nacisk na praktyczne przygotowanie ich do pracy – mówi Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektor Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych w Ministerstwie Sprawiedliwości.

Sprawy kredytobiorców złotówkowych z WIBOR mocno różnią się od kredytów frankowych – zamiast ryzyka kursowego mamy ryzyko stopy procentowej, znikomy wpływ kredytodawcy na WIBOR, jak również duże różnice w obowiązkach informacyjnych. Dlatego w ewentualnych sporach sądowych będą podnoszone inne argumenty – pisze Maciej Orkusz, adwokat, partner w kancelarii DZP.

Powołanie nowego pierwszego prezesa Sądu Najwyższego może rodzić pewne nadzieje na odblokowanie prac w Trybunale Stanu, którym będzie on też kierował – mówi Jacek Dubois, adwokat, wiceprzewodniczący tego konstytucyjnego organu. I zapowiada wniosek o zwołanie pełnego składu Trybunału w celu uchylenia starego regulaminu i uchwalenie nowego, w celu ograniczenia władzy przewodniczącego na rzecz Trybunału jako ciała kolegialnego.