W poniedziałek 2 października 2017 roku ogłoszono, że Nagrodę Nobla 2017 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali trzej naukowcy: Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash and Michael W. Young.
- Nagroda została przyznana za odkrycie genu odpowiedzialnego za produkcję białka, które reguluje nasz cykl dobowy, reguluje cykl dobowy komórek i całych naszych organizmów - powiedział profesor Ufnal z Zakładu Fizjologii i Patofizjologii Eksperymentalnej WUM.

- Właściwie już od wielu lat wiemy, że życie na Ziemi wszystkich zwierząt regulowane jest poprzez zmiany cyklu dobowego - tłumaczy ekspert. Jak dodaje, nie chodzi tylko o sen i czuwanie. W zależności od pory dnia, w naszych organizmach dochodzi bowiem do bardzo dużych zmian w układzie krążenia: w ciśnieniu tętniczym, w wydzielaniu hormonów stresu czy hormonów tarczycy.

- Do tej pory nie wiedzieliśmy, co tak naprawdę powoduje te zmiany. Odkrycia tegorocznych noblistów pozwalają natomiast to właśnie wyjaśnić - mówi dr hab. Ufnal.

Jak wyjaśnia profesor, Hall, Rosbash i Young pracowali na modelu muszki owocówki.
- Właśnie u tej muszki owocówki odkryli, że wraz ze zmianą ilości światła w ciągu dnia dochodzi do zmian ekspresji genów, które produkują białko period (PER) - mówi. - Białko to akumuluje się w trakcie fazy ciemnej, a potem w trakcie fazy jasnej, czyli w trakcie dnia, ulega rozpadowi. A więc im dłużej organizm poddany jest działaniu światła, tym mniej jest tego białka - dodaje dr hab. Ufnal.

 [-DOKUMENT_HTML-]

Zwraca przy tym uwagę, że ataki wielu chorób sercowo-naczyniowych, takich jak udar czy zawał mięśnia sercowego, mają miejsce przede wszystkim w godzinach wczesnoporannych.
- Jest to oczywiście spekulacja - ale możliwe, że występuje jakaś korelacja pomiędzy zwiększonym ryzykiem tych chorób a stężeniem białka PER w komórkach - dodaje.

Choć seria badań tegorocznych noblistów została opublikowana około 30 lat temu, profesor Ufnal podkreśla, że pozostają one inspiracją do dalszych dociekań naukowców.
- W tej chwili prowadzone są bardzo intensywnie badania mające na celu oznaczenie stężenia białka PER i jego związku z różnymi zaburzeniami, które występują w homeostazie - czyli w prawidłowym funkcjonowaniu organizmów - ludzi i zwierząt - mówi. (pap)