200 tys. rezerwistów na ćwiczenia, ale mniej powołań do służby w 2026 r.

W 2026 roku Ministerstwo Obrony Narodowej planuje powołać na ćwiczenia do 200 tys. rezerwistów. Jednocześnie limit żołnierzy powołanych do służby w aktywnej rezerwie ma być ponad trzykrotnie mniejszy niż obecnie. Resort planuje też mniej powołań do zawodowej służby wojskowej, dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej oraz Wojsk Obrony Terytorialnej.

Zgodnie z art. 133 ustawy o obronie Ojczyzny, co roku Rada Ministrów ma obowiązek określenia liczby osób, które mogą być powołane w danym roku kalendarzowym do czynnej służby wojskowej, oraz liczby osób, które mogą pełnić służbę wojskową w rezerwie w ramach odbywania ćwiczeń wojskowych. Z projektu rozporządzenia wynika, że w 2026 r. MON planuje powołać:

1. do zawodowej służby wojskowej – do 13 500 osób, w tym również w trakcie kształcenia;
2. na ćwiczenia wojskowe – do 200 000 osób rezerwy pasywnej, w tym z przeznaczeniem na szkolenie w ramach kursów podoficerów i oficerów rezerwy, którzy zajmują lub są przewidziani do wyznaczenia na stanowiska służbowe w strukturach wojennych, na których są wymagane wyższe niż posiadają obecnie kwalifikacje wojskowe ;
3. do aktywnej rezerwy – do 8 700 żołnierzy aktywnej rezerwy, na podstawie powołania na czas nieokreślony w czasie wolnym od pracy oraz jednorazowo przez 14 dni, jak również w inne dni, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych RP, po uzgodnieniu z żołnierzem AR lub na jego wniosek, oraz w dni, w których został wezwany do natychmiastowego stawiennictwa;
4. do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej – do 39 000 osób, w tym na potrzeby kształcenia do 4 tys. osób, które nie odbywały dotychczas czynnej służby wojskowej oraz osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy (osoby po kwalifikacji wojskowej) – ochotnicy niezależnie od posiadanych kwalifikacji i wykształcenia, jeżeli ukończyli co najmniej osiemnaście lat życia; osoby, które spełniły obowiązek służby wojskowej w innym kraju; osoby, które stale zamieszkując za granicą wróciły do kraju i meldują się na pobyt stały;
5. do terytorialnej służby wojskowej – do 40 000 osób, żołnierzy rezerwy oraz osób, które mają uregulowany stosunek do służby wojskowej.

Przedstawione w projekcie wielkości stanowią górny, nieprzekraczalny próg możliwych powołań i nie oznaczają konieczności bezwzględnej realizacji.

Przedstawione przez MON plany na 2026 r. są o wiele mniejsze niż tegoroczne limity określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 11 grudnia 2024 r. w sprawie określenia liczby osób, które w 2025 r. mogą być powołane do czynnej służby wojskowej, oraz liczby osób, które mogą pełnić służbę wojskową w rezerwie w ramach odbywania ćwiczeń wojskowych:

• do zawodowej służby wojskowej - do 16 000 osób;
• ćwiczeń wojskowych - do 200 000 żołnierzy rezerwy
• aktywnej rezerwy – do 30 000 żołnierzy rezerwy
• dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej - do 39 700 osób, w tym w trakcie kształcenia do 4 700 osób,
• terytorialnej służby wojskowej - do 44 000 osób

Przeczytaj także: Odmowa służby wojskowej w Polsce utrudniona, czasami wręcz niemożliwa

Czytaj też: Zadania JST w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny >>>

Czytaj też: Obowiązki JST z zakresu rejestracji i kwalifikacji wojskowej >>>

Ćwiczyć będzie głównie rezerwa pasywna

wy przeznaczonych do odbycia ćwiczeń wojskowych nie odbiega zasadniczo od liczby powoływanych na ćwiczenia w latach 2022 - 2024 r.

Przydział  mobilizacyjny ustawa o obronie Ojczyzny definiuje jako imienne wyznaczenie żołnierza zawodowego, osoby będącej w rezerwie, na stanowisko służbowe określone etatem czasu wojennego, zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi oraz predyspozycjami określonymi dla tego stanowiska. - Na ćwiczenia wojskowe są powoływane osoby z pasywnej rezerwy, które mają uregulowany stosunek do służby wojskowej, nie pełnią innego rodzaju służby wojskowej, nie podlegają militaryzacji oraz nie ukończyły 55 roku życia, a w przypadku osób posiadających stopień oficerski i podoficerski – 63 roku życia – wyjaśnia wiceminister.

W myśl ustawy o obronie Ojczyzny pod pojęciem „uregulowany stosunek do służby wojskowej” należy rozumieć nadanie danej osobie kategorii zdolności do służby wojskowej i przeniesienie jej do pasywnej rezerwy. W praktyce każdy, kto przeszedł kwalifikację wojskową i została mu nadana kategoria wojskowa, przechodzi do rezerwy pasywnej.

Przeczytaj także:

• WSA: Żołnierz musi być w ciągłej gotowości, a nie wiecznie chory
• Kobiety będą bronić Ojczyzny dobrowolnie, a obowiązkowo tylko niektóre

Kto może spodziewać się karty powołania

Powołując do odbycia ćwiczeń wojskowych MON skupia się przede wszystkim na żołnierzach rezerwy, którzy posiadają przeszkolenie wojskowe. W niewielkim stopniu sięgnie po osoby, które posiadają pożądane, przydatne na potrzeby Sił Zbrojnych RP kwalifikacje, a nie odbyły wcześniej szkolenia wojskowego. Wiceminister wylicza, że mogą to być np. lekarze, pielęgniarki, weterynarze, tłumacze, informatycy, elektrotechnicy, kierowcy.

Przepisy ustawy o obronie Ojczyzny za kwalifikacje, którymi zainteresowane są Siły Zbrojne RP uznają wykształcenie lub kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania:

• zawodów medycznych,
• weterynaryjnych,
• morskich oraz lotniczych,

a także zawodów:

• psychologów,
• rehabilitantów,
• radiologów,
• diagnostów laboratoryjnych,
• informatyków,
• teleinformatyków,
• nawigatorów
• tłumaczy.

- Ustawa o obronie ojczyzny - obowiązki i uprawnienia pracodawców >

Ćwiczenia wojskowe w ramach pasywnej rezerwy

Ustawa o obronie Ojczyzny zgodnie z art. 248 pkt 1 nakłada na żołnierzy pasywnej rezerwy obowiązek odbycia ćwiczeń wojskowych. Z art. 249 przewiduje ćwiczenia wojskowe, które mogą być odbywane jako:

• jednodniowe;
• krótkotrwałe – trwające nieprzerwanie do 30 dni;
• długotrwałe –  trwające nieprzerwanie do 90 dni;
• rotacyjne – trwające łącznie do 30 dni i odbywane z przerwami w określonych dniach
  w ciągu danego roku kalendarzowego.

Zgodnie z art. 251 Ustawy czas trwania ćwiczeń wojskowych w odniesieniu do żołnierza pasywnej rezerwy nie może przekraczać łącznie 90 dni w ciągu roku, przy czym żołnierz pasywnej rezerwy może odbywać ćwiczenia wojskowe trwające do 24 godzin nie więcej niż 3 razy w roku, a pozostałe ćwiczenia raz w roku.

Powołanie w formie decyzji administracyjnej

Ćwiczenia wojskowe mają na celu podtrzymywanie i doskonalenie umiejętności (kwalifikacji) żołnierzy pasywnej rezerwy (PR) i ich przygotowanie do realizacji zadań wynikających z nadanych lub przewidywanych do nadania przydziałów mobilizacyjnych. Mogą polegać na:

1. wykonywaniu zadań na stanowiskach służbowych wynikających z nadanych przydziałów mobilizacyjnych albo na stanowiskach służbowych, na których przewiduje się nadanie im tych przydziałów;
2. uczestnictwie w kursach oraz w innych formach szkolenia;
3. pełnieniu innych funkcji, w tym dowódczych lub instruktorskich;
4. udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, w akcjach poszukiwawczych oraz ratowaniu życia ludzkiego, a także w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego.

Na ćwiczenia wojskowe żołnierza PR powołuje się decyzją administracyjną wydaną przez szefa wojskowego centrum rekrutacji, w ewidencji którego znajduje się żołnierz PR. W decyzji określa się termin i miejsce stawiennictwa. Decyzję doręcza się nie później niż na 14 dni przed dniem stawiennictwa do pełnienia czynnej służby wojskowej.

Osobie powołanej na ćwiczenia przysługuje możliwość ubiegania się o zwrot kosztów dojazdu do jednostki wojskowej w której będzie odbywał ćwiczenia i zwrot kosztów powrotu do miejsca pobytu stałego, albo czasowego trwającego ponad 3 miesiące. A także o rekompensatę utraconych zarobków.