W kwietniu w przetargu na śmigłowce wielozadaniowe w różnych wersjach MON wybrało maszynę produkowaną przez Airbus Helicopters; śmigłowiec H225M Caracal przeszedł już pomyślnie testy. Dwie pozostałe oferty: PZL-Świdnik i AgustaWestland ze śmigłowcem AW149 oraz konsorcjum Sikorsky Aircraft i PZL Mielec z maszyną Black Hawk resort odrzucił - jako powód podając niespełnienie wymogów formalnych. Umowa ma zostać podpisana na przełomie sierpnia i września, po wynegocjowaniu umowy offsetowej.

Związkowcy PZL-Świdnik: nie godzimy się na kradzież zwycięstwa w przetargu wojskowym >>

"W związku z decyzją Inspektoratu Uzbrojenia i Ministerstwa Obrony Narodowej o odrzuceniu oferty PZL-Świdnik złożonej w ramach przetargu na zakup śmigłowców wielozadaniowych, zważywszy na zastosowanie wątpliwych kryteriów selekcji, które były powodem odrzucenia tej oferty, 18 czerwca 2015 r. firma złożyła pozew do Sądu Okręgowego w Warszawie, wnosząc o zamknięcie postępowania przetargowego bez wyboru oferty" - napisano w informacji przesłanej PAP.

Rzecznik MON płk Jacek Sońta powiedział PAP, że resort jest spokojny o rozstrzygnięcie, a przetarg osłaniały służby i zespół prawników MON. Zaznaczył, że sąd jest lepszym miejscem do rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości niż "ataki medialne i demonstracje związkowe".

"Ministerstwo Obrony Narodowej stoi na stanowisku, że każda firma ma prawo do wniesienia sprawy do sądu, jeśli uważa to za konieczne. Będziemy czekać na orzeczenie sądu. Liczymy, że ostateczne orzeczenie przetnie pojawiające się w mediach spekulacje na temat postępowania na śmigłowce wielozadaniowe dla polskiej armii" - powiedział Sońta.

PZL Świdnik twierdzi, że jest "wiele poważnych naruszeń, które potwierdzają zasadność pozwu", ale większość z nich nie może być podana do publicznej wiadomości ze względu na niejawny charakter. "Do tych, które nie zostały objęte klauzulą "zastrzeżone", należy m.in. wprowadzanie zmian zasad, czy zakresu postępowania przetargowego na jego bardzo późnym etapie, jak również naruszanie przepisów prawa odnoszących się do offsetu" - napisano w komunikacie.

Poinformowano też, że firma informowała Inspektorat Uzbrojenia o podnoszonych naruszeniach, a 11 maja wysłała pismo przedprocesowe do MON i IU. "W tej sprawie nie otrzymaliśmy żadnej odpowiedzi i naruszenia te są teraz przedmiotem złożonego pozwu" - poinformował PZL Świdnik.

Firma argumentuje, że nieprawidłowości, o których mowa w pozwie, stoją w sprzeczności z zasadami konkurencji i doprowadziły do podjęcia przez MON decyzji, "która nie leży w najlepszym interesie sił zbrojnych, polskiego sektora lotniczego oraz polskich podatników". Spółka - napisano - złożyła pozew, gdyż ma poczucie, że jest to winna również swoim pracownikom, których interes jest zagrożony.

Decyzja MON o wyborze EC-725 Caracal wywołała liczne protesty wśród związkowców i załóg zakładów w Mielcu i Świdniku (pracownicy tych ostatnich demonstrowali m.in. przed Pałacem Prezydenckim), a także samorządowców regionów lubelskiego i podkarpackiego. Poparcie dla rozstrzygnięcia wyrazili natomiast związkowcy z Wojskowych Zakładów Lotniczych nr 1 w Łodzi, gdzie (oraz w zakładach w Radomiu i Dęblinie) Airbus Helicopters obiecał inwestycje i miejsca pracy.

W maju PiS zawiadomiło prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa przy przetargu na śmigłowce; według tej partii warunki postępowania mogły preferować maszynę H225M. W czerwcu posłowie tej partii zaapelowali, by z podpisaniem umowy o dostawie śmigłowców wstrzymać się do czasu sformowania nowego rządu. Podobną opinię ma też przewodniczący SLD Leszek Miller.

Wicepremier, szef MON Tomasz Siemoniak powiedział niedawno, że przetarg broni się merytorycznie i nie należy tej sprawy upolityczniać. Z kolei wiceszef MON Czesław Mroczek zapewnił, że zakwalifikowana do etapu prób oferta jako jedyna odpowiadała wymaganiom wojska; przekonywał, że jeśli dojdzie do podpisania kontraktu z Airbus Helicopters, wejście tego największego światowego producenta śmigłowców do Polski przyniesie korzyści także krajowemu przemysłowi, włączając go w światowy łańcuch dostaw.

W maju, odnosząc się do zastrzeżeń opozycji wobec zakwalifikowania do testów tylko jednej z trzech ofert, Mroczek powiedział PAP: "od samego początku mówimy, że byłoby najlepiej, gdyby dwaj oferenci, którzy nie przeszli pierwszego etapu, poddali się weryfikacji przez niezależny organ – w tym wypadku sąd".
Wartość umowy szacuje się na ok. 13 mld zł. Dostawy pierwszych z 50 zamówionych śmigłowców mają nastąpić w roku 2017. (PAP)